Η «αόρατη» βλάβη που μένει για χρόνια στο δέρμα των παιδιών

Ένα ηλιακό έγκαυμα μπορεί να φαίνεται σαν ένα προσωρινό πρόβλημα: το δέρμα κοκκινίζει, πονά, στη συνέχεια ξεφλουδίζει και σταδιακά επανέρχεται. Ωστόσο, η υποχώρηση των συμπτωμάτων δεν σημαίνει ότι έχει εξαφανιστεί και η βλάβη που προκάλεσε η υπεριώδης ακτινοβολία στα κύτταρα του δέρματος.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν τα επαναλαμβανόμενα και σοβαρά ηλιακά εγκαύματα, κυρίως όταν αυτά συμβαίνουν κατά την παιδική ηλικία. Νέα στοιχεία δείχνουν ότι το ιστορικό έντονων εγκαυμάτων συνδέεται με αυξημένες πιθανότητες εμφάνισης ακανθοκυτταρικού καρκινώματος του δέρματος αργότερα στη ζωή.

Τι έδειξε η μεγάλη μετα-ανάλυση

Μετα-ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο JAMA Dermatology συγκέντρωσε δεδομένα από 17 μελέτες, στις οποίες συμμετείχαν συνολικά 321.473 άνθρωποι.

Οι ερευνητές εξέτασαν ειδικά τη σχέση ανάμεσα στο ιστορικό ηλιακών εγκαυμάτων και την εμφάνιση ακανθοκυτταρικού καρκινώματος, ενός από τους συχνότερους τύπους καρκίνου του δέρματος.

Η ανάλυση δεν επικεντρώθηκε απλώς σε περιστατικά όπου το δέρμα είχε κοκκινίσει μετά την έκθεση στον ήλιο. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε σε επώδυνα και σοβαρά εγκαύματα, καθώς και σε εγκαύματα που είχαν προκαλέσει φουσκάλες.

Όσο αυξάνονται τα σοβαρά εγκαύματα, αυξάνεται και η συσχέτιση

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι άνθρωποι που ανέφεραν μέτρια συχνότητα σοβαρών ηλιακών εγκαυμάτων στη διάρκεια της ζωής τους είχαν 51% υψηλότερες σχετικές πιθανότητες να εμφανίσουν ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα σε σύγκριση με όσους δεν ανέφεραν αντίστοιχο ιστορικό.

Στα άτομα που είχαν υποστεί συχνά σοβαρά εγκαύματα, η αύξηση των σχετικών πιθανοτήτων έφτανε το 69%.

Τα ποσοστά αυτά χρειάζονται προσεκτική ερμηνεία. Δεν σημαίνουν ότι ένα παιδί ή ένας ενήλικας που υπέστη ηλιακό έγκαυμα έχει 51% ή 69% πιθανότητα να εμφανίσει καρκίνο του δέρματος.

Πρόκειται για σχετική αύξηση των πιθανοτήτων στην ομάδα με το συγκεκριμένο ιστορικό εγκαυμάτων σε σύγκριση με την ομάδα χωρίς αυτό.

Γιατί τα εγκαύματα στην παιδική ηλικία έχουν ιδιαίτερη σημασία

Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα αφορούσε τα συχνά σοβαρά ηλιακά εγκαύματα κατά την παιδική ηλικία.

Στη συγκεκριμένη ανάλυση, το ιστορικό συχνών σοβαρών εγκαυμάτων στην παιδική ηλικία συνδέθηκε με περίπου τριπλάσιες πιθανότητες εμφάνισης ακανθοκυτταρικού καρκινώματος αργότερα στη ζωή.

Ωστόσο, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η βεβαιότητα των διαθέσιμων στοιχείων ήταν χαμηλή και ότι απαιτούνται περισσότερες μελέτες για να αποσαφηνιστεί πλήρως η συγκεκριμένη σχέση.

Η παιδοδερματολόγος Jinia El-Feghaly, MD, επίκουρη καθηγήτρια Κλινικής Δερματολογίας και Παιδιατρικής στο University of Rochester Medical Center, υπογραμμίζει τη σημασία της προστασίας των παιδιών από την υπεριώδη ακτινοβολία, καθώς η βλάβη από τον ήλιο μπορεί να συσσωρεύεται με την πάροδο των χρόνων.

Τι συμβαίνει στο δέρμα μετά από ένα ηλιακό έγκαυμα

Η υπεριώδης ακτινοβολία μπορεί να προκαλέσει βλάβες στο DNA των κυττάρων του δέρματος.

Ο ανθρώπινος οργανισμός διαθέτει μηχανισμούς επιδιόρθωσης αυτών των βλαβών. Η επιδιόρθωση, όμως, δεν είναι πάντοτε απόλυτα αποτελεσματική. Με την πάροδο του χρόνου, επαναλαμβανόμενες βλάβες μπορεί να οδηγήσουν στη συσσώρευση μεταλλάξεων στα κύτταρα.

Ορισμένες από αυτές τις μεταλλάξεις μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη καρκίνου του δέρματος.

Έτσι, το γεγονός ότι το κοκκίνισμα υποχωρεί και το δέρμα επανέρχεται μετά από ένα έγκαυμα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η κυτταρική βλάβη έχει εξαλειφθεί.

Η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι το έγκαυμα προκαλεί από μόνο του καρκίνο

Τα αποτελέσματα είναι σημαντικά, αλλά έχουν και περιορισμούς.

Ένα σημαντικό μέρος των δεδομένων βασίστηκε στην ανάκληση των συμμετεχόντων, οι οποίοι χρειάστηκε να θυμηθούν εγκαύματα που μπορεί να είχαν συμβεί πολλά χρόνια νωρίτερα. Αυτό μπορεί να επηρεάσει την ακρίβεια των απαντήσεων.

Επιπλέον, είναι δύσκολο να διαχωριστεί πλήρως η επίδραση των ηλιακών εγκαυμάτων από τη συνολική έκθεση ενός ανθρώπου στον ήλιο κατά τη διάρκεια της ζωής του.

Για τον λόγο αυτό, τα ευρήματα δείχνουν κυρίως συσχέτιση και δεν αποδεικνύουν από μόνα τους σχέση αιτίας και αποτελέσματος.

Η πρόληψη ξεκινά από την παιδική ηλικία

Τα παλιά ηλιακά εγκαύματα δεν μπορούν να αναιρεθούν. Μπορεί, όμως, να περιοριστεί η πιθανότητα να προκληθούν νέα εγκαύματα και να μειωθεί η συνολική έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία.

Η προστασία των παιδιών από τον ήλιο περιλαμβάνει:

1. Η προστασία των παιδιών από τον ήλιο περιλαμβάνει:
2. Παραμονή στη σκιά, ιδιαίτερα όταν η ηλιακή ακτινοβολία είναι έντονη.
3. Προστατευτικά ρούχα.
4. Καπέλο.
5. Κατάλληλο αντηλιακό.
6. Περιορισμό της παρατεταμένης έκθεσης στον ήλιο.
7. Αποφυγή της έκθεσης που οδηγεί σε ηλιακό έγκαυμα.

Το βασικό μήνυμα είναι ότι η προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία δεν αφορά μόνο την αποφυγή του πόνου και του κοκκινίσματος ενός εγκαύματος. Αφορά τη μείωση της συσσωρευμένης βλάβης στο δέρμα σε βάθος χρόνου.

Συμπέρασμα

Σύμφωνα με το iatropedia, τα επαναλαμβανόμενα σοβαρά ηλιακά εγκαύματα έχουν συσχετιστεί με αυξημένες πιθανότητες ακανθοκυτταρικού καρκινώματος, ενώ η συγκεκριμένη μετα-ανάλυση βρήκε ακόμη ισχυρότερη συσχέτιση όταν τα σοβαρά εγκαύματα συνέβαιναν συχνά κατά την παιδική ηλικία.

Παρότι τα δεδομένα δεν αποδεικνύουν από μόνα τους αιτιώδη σχέση και η βεβαιότητα για το εύρημα της παιδικής ηλικίας χαρακτηρίζεται χαμηλή, ενισχύουν ένα ήδη γνωστό μήνυμα δημόσιας υγείας: η προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία πρέπει να ξεκινά από νωρίς και να αποτελεί σταθερή συνήθεια.