Σκύλος και παιδί στο ίδιο σπίτι – Τα 7 λάθη που μπορεί να οδηγήσουν σε επικίνδυνες καταστάσεις

Το να μεγαλώνει ένα παιδί μαζί με έναν σκύλο μπορεί να αποτελέσει μια υπέροχη εμπειρία. Ωστόσο, χωρίς σαφείς κανόνες και σωστή καθοδήγηση, η συμβίωση μπορεί να κρύβει σοβαρούς κινδύνους.

Στο διαδίκτυο κυκλοφορούν συχνά βίντεο με μωρά που κοιμούνται αγκαλιά με μεγαλόσωμους σκύλους, παιδιά που τραβούν τα αυτιά των ζώων, ανεβαίνουν πάνω τους ή τα αγκαλιάζουν σφιχτά, ενώ οι γονείς καταγράφουν τις στιγμές γελώντας. Μπορεί αυτές οι εικόνες να φαίνονται χαριτωμένες, στην πραγματικότητα όμως αρκετές από αυτές τις συμπεριφορές είναι εξαιρετικά επικίνδυνες. Ο σκύλος δεν είναι άνθρωπος και, φυσικά, δεν αποτελεί παιχνίδι για ένα παιδί. Επομένως, είτε σκέφτεσαι να αποκτήσεις σκύλο ενώ έχεις παιδιά είτε τα παιδιά και ο σκύλος σου μεγαλώνουν ήδη μαζί, υπάρχουν ορισμένα σημαντικά πράγματα που πρέπει να γνωρίζεις.

1. «Πήραμε τον σκύλο για τα παιδιά»

Αυτή είναι μία από τις πιο συνηθισμένες απαντήσεις που ακούω όταν ρωτάω μια οικογένεια για ποιον λόγο αποφάσισε να αποκτήσει σκύλο. «Τον πήραμε για να έχουν τα παιδιά παρέα». Κάπου εδώ εμφανίζεται και το πρώτο μεγάλο λάθος. Ο σκύλος δεν είναι ένα ακόμη παιχνίδι που αγοράζεις στο παιδί σου. Είναι ένα ζωντανό πλάσμα, με δικές του ανάγκες, ένστικτα και ξεχωριστή προσωπικότητα. Χρειάζεται καθημερινή εκτόνωση, εκπαίδευση, σταθερό πρόγραμμα και σαφή όρια. Ένα μικρό παιδί δεν είναι σε θέση να αναλάβει αυτές τις υποχρεώσεις. Μπορεί να υποσχεθεί ότι θα βγάζει τον σκύλο βόλτα, θα τον ταΐζει και θα τον φροντίζει κάθε μέρα. Ωστόσο, το πιθανότερο είναι πως σύντομα θα χάσει το ενδιαφέρον του.

Η φροντίδα του σκύλου αποτελεί αποκλειστική ευθύνη των ενηλίκων της οικογένειας. Επομένως, πριν αποφασίσεις να αποκτήσεις σκύλο, πρέπει να εξετάσεις αν εσύ διαθέτεις τον απαραίτητο χρόνο και τη διάθεση να ασχοληθείς μαζί του. Όχι το παιδί σου. Εσύ.

2. Ποτέ μην αφήνεις σκύλο και παιδί χωρίς επίβλεψη

Αυτός είναι πιθανότατα ο σημαντικότερος κανόνας που πρέπει να έχεις πάντα κατά νου. Ένα μικρό παιδί δεν πρέπει ποτέ να μένει μόνο του με έναν σκύλο. Δεν έχει σημασία αν πρόκειται για ένα μικροσκοπικό Μαλτέζ ή ένα μεγαλόσωμο Λαμπραντόρ. Ούτε αν ο σκύλος έχει εκπαιδευτεί ή αν ζει μαζί σας εδώ και δέκα χρόνια χωρίς να έχει παρουσιάσει ποτέ επιθετική συμπεριφορά. Κάθε σκύλος έχει τα δικά του όρια. Όταν αυτά παραβιάζονται, ακόμη και ένα ιδιαίτερα ήρεμο ζώο μπορεί να αντιδράσει. Ας φανταστούμε, για παράδειγμα, ένα παιδί τριών ετών που πλησιάζει τον σκύλο την ώρα που κοιμάται και ξαφνικά τον τραβά από την ουρά. Το ζώο τρομάζει, αισθάνεται πόνο και γυρίζει απότομα για να δαγκώσει. Δεν χρειάζεται να πρόκειται για επιθετικό σκύλο προκειμένου να συμβεί κάτι τέτοιο. Μπορεί απλώς να αντιδράσει ενστικτωδώς, ενώ ακόμη και ένα δάγκωμα είναι δυνατόν να προκαλέσει σοβαρό τραυματισμό σε ένα μικρό παιδί. Γι’ αυτό, όταν δεν μπορείς να επιβλέπεις ενεργά την επαφή τους, πρέπει να βρίσκονται σε διαφορετικούς και ασφαλείς χώρους.

3. Μάθε στο παιδί σου πώς να συμπεριφέρεται στον σκύλο

Πολλοί γονείς δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στην εκπαίδευση του σκύλου. Θέλουν να μάθει να μην πηδά πάνω στα παιδιά, να μην τα δαγκώνει και να παραμένει ήρεμος. Όλα αυτά είναι, φυσικά, σημαντικά. Υπάρχει, όμως, και μια άλλη εξίσου σημαντική πλευρά. Το παιδί πρέπει επίσης να μάθει πώς να συμπεριφέρεται απέναντι στον σκύλο. Ένα μικρό παιδί δεν αντιλαμβάνεται πάντοτε ότι οι κινήσεις του μπορεί να ενοχλήσουν ή να τρομάξουν ένα ζώο. Ενδέχεται να θεωρεί διασκεδαστικό να το κυνηγά μέσα στο σπίτι ή να του τραβά τα αυτιά. Για τον σκύλο, ωστόσο, τέτοιες συμπεριφορές μπορεί να είναι ιδιαίτερα δυσάρεστες.

Γι’ αυτό χρειάζεται να υπάρχουν συγκεκριμένοι κανόνες:

• Δεν τραβάμε τον σκύλο από τα αυτιά, την ουρά ή το τρίχωμά του.
• Δεν τον αγκαλιάζουμε σφιχτά και δεν ανεβαίνουμε πάνω του.
• Δεν τον ενοχλούμε όταν τρώει ή κοιμάται.
• Δεν επιχειρούμε να του πάρουμε παιχνίδια ή αντικείμενα από το στόμα.
• Δεν τον κυνηγάμε μέσα στο σπίτι.
• Δεν πλησιάζουμε το πρόσωπό μας στο στόμα του.

Επιπλέον, δεν επιτρέπουμε ποτέ στο παιδί να μπαίνει μέσα στο crate του σκύλου. Πρόκειται για τον προσωπικό χώρο ξεκούρασης του ζώου, όπου πρέπει να μπορεί να απομονώνεται χωρίς να δέχεται ενοχλήσεις. Αν το παιδί είναι ακόμη πολύ μικρό για να κατανοήσει αυτούς τους κανόνες, τότε η ευθύνη περνά αποκλειστικά σε εσένα, ώστε να μην του επιτρέπεις τέτοιου είδους επαφές.

4. Το παιχνίδι μεταξύ σκύλου και παιδιού χρειάζεται κανόνες

Ένα από τα συχνότερα λάθη των γονιών είναι ότι επιτρέπουν στα παιδιά να παίζουν ανεξέλεγκτα με τον σκύλο. Τρέχουν μαζί μέσα στο σπίτι, κυλιούνται στο πάτωμα, παλεύουν και κυνηγιούνται. Παρότι τέτοιες εικόνες μπορεί να μοιάζουν αθώες, αρκετές φορές δημιουργούν επικίνδυνες συνθήκες. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα όταν πρόκειται για κουτάβι. Τα κουτάβια εξερευνούν τον κόσμο χρησιμοποιώντας το στόμα τους, με αποτέλεσμα να δαγκώνουν χέρια, πόδια και ρούχα. Όσο περισσότερο ενθουσιάζονται, τόσο πιο έντονες ενδέχεται να γίνουν αυτές οι συμπεριφορές.

Φαντάσου, λοιπόν, ένα παιδί που τρέχει και φωνάζει μέσα στο σπίτι και ένα κουτάβι που το ακολουθεί, δαγκώνοντας τα πόδια του. Το παιδί μπορεί να τρομάξει, να αρχίσει να τρέχει ακόμη πιο γρήγορα και έτσι να επιδεινώσει την κατάσταση. Για τον λόγο αυτό, προτιμώ το παιχνίδι ανάμεσα στο παιδί και τον σκύλο να πραγματοποιείται με συγκεκριμένους κανόνες και πάντοτε παρουσία ενός ενήλικα. Για παράδειγμα, ένα μεγαλύτερο παιδί μπορεί να πετάξει ένα μπαλάκι στον σκύλο ή να συμμετάσχει σε ένα παιχνίδι με σχοινί, εφόσον το ζώο έχει εκπαιδευτεί κατάλληλα και ο γονιός διατηρεί τον πλήρη έλεγχο της διαδικασίας. Το παιχνίδι πρέπει να σταματά προτού η ένταση ξεφύγει. Ο στόχος δεν είναι απλώς να διασκεδάσουν, αλλά να μάθουν να αλληλεπιδρούν με ασφάλεια.

5. Δώσε ιδιαίτερη προσοχή στο φαγητό

Η ώρα του φαγητού είναι μία από τις στιγμές κατά τις οποίες απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή. Ορισμένοι σκύλοι ενδέχεται να επιχειρήσουν να προστατεύσουν την τροφή τους όταν κάποιος τους πλησιάζει. Αυτό μπορεί να συμβεί ακόμη και σε ζώα που κατά τα άλλα είναι απόλυτα φιλικά. Ένα παιδί, όμως, μπορεί να μην αντιληφθεί τις προειδοποιήσεις. Είναι πιθανό να πλησιάσει τον σκύλο ενώ τρώει, να βάλει το χέρι του μέσα στο μπολ ή να προσπαθήσει να του πάρει ένα κόκαλο. Και τότε μπορεί να προκληθεί ατύχημα.

Ο κανόνας είναι απλός: Όταν ο σκύλος τρώει, το παιδί δεν πρέπει να τον πλησιάζει. Το ίδιο ισχύει όταν έχει κάποιο μασητικό ή ένα παιχνίδι που θεωρεί πολύτιμο. Ιδανικά, το ζώο πρέπει να τρώει σε έναν ήσυχο και ξεχωριστό χώρο, όπου δεν θα το ενοχλεί κανείς. Αν παρατηρήσεις ότι γρυλίζει, ακινητοποιείται ή προσπαθεί να προστατεύσει αντικείμενα όταν κάποιος το πλησιάζει, μην επιτρέψεις στο παιδί να εμπλακεί στη διαχείριση αυτής της συμπεριφοράς. Απαιτείται αξιολόγηση από επαγγελματία εκπαιδευτή, με διά ζώσης παρουσία.

6. Το crate μπορεί να γίνει ο καλύτερος σύμμαχός σου

Αν παρακολουθείς το περιεχόμενό μου, πιθανότατα με έχεις ακούσει αρκετές φορές να αναφέρομαι στη σημασία του crate. Όταν υπάρχει μικρό παιδί στο σπίτι, η χρησιμότητά του γίνεται ακόμη μεγαλύτερη. Ο λόγος είναι απλός. Δεν είναι εύκολο να ελέγχεις έναν σκύλο που κυκλοφορεί συνεχώς ελεύθερος σε όλους τους χώρους του σπιτιού, ιδιαίτερα όταν παράλληλα έχεις να φροντίσεις ένα μικρό παιδί. Φαντάσου ότι μαγειρεύεις στην κουζίνα, το παιδί σου παίζει στο σαλόνι και το κουτάβι κινείται ανεξέλεγκτα ανάμεσα στα παιχνίδια του. Δεν είναι δυνατόν να έχεις την προσοχή σου στραμμένη παντού ταυτόχρονα. Αντίθετα, όταν το κουτάβι έχει εξοικειωθεί σωστά με το crate, μπορεί να ξεκουράζεται με ασφάλεια όσο εσύ ασχολείσαι με άλλες υποχρεώσεις.

Το crate δεν αποτελεί τιμωρία. Είναι ένα εργαλείο διαχείρισης και πρόληψης. Φυσικά, για να λειτουργήσει σωστά, πρέπει να έχει προηγηθεί η κατάλληλη εξοικείωση και να καλύπτονται οι ανάγκες του σκύλου για βόλτα, εκτόνωση και κοινωνική επαφή. Και υπάρχει ακόμη ένας κανόνας που δεν πρέπει να ξεχνάς: Το παιδί δεν πρέπει ποτέ να ενοχλεί τον σκύλο όταν βρίσκεται μέσα στο crate.

7. Μάθε να αναγνωρίζεις πότε ο σκύλος δεν θέλει επαφή

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν ότι ένας σκύλος που κουνά την ουρά του είναι πάντοτε χαρούμενος. Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Οι σκύλοι επικοινωνούν κυρίως μέσα από τη γλώσσα του σώματός τους. Όταν ένας σκύλος απομακρύνεται από το παιδί, στρέφει το κεφάλι του, σφίγγει το σώμα του ή προσπαθεί να κρυφτεί, μπορεί να δείχνει ότι δεν επιθυμεί περαιτέρω επαφή. Σε αυτή την περίπτωση, μην τον πιέζεις να παραμείνει κοντά στο παιδί. Κυρίως, μην απαιτείς να ανέχεται κάθε συμπεριφορά επειδή θεωρείται «οικογενειακός σκύλος». Αν ο σκύλος γρυλίσει, διακόπτεις αμέσως την αλληλεπίδραση και απομακρύνεις ήρεμα το παιδί. Το γρύλισμα αποτελεί προειδοποιητικό σημάδι και δεν πρέπει ούτε να αγνοείται ούτε να τιμωρείται. Αν παρατηρείς τέτοιες αντιδράσεις, χρειάζεται αξιολόγηση από επαγγελματία προτού συνεχιστεί η στενή επαφή.

Μια σχέση που χρειάζεται σωστές βάσεις

Το να μεγαλώνει ένα παιδί μαζί με έναν σκύλο μπορεί να του χαρίσει μοναδικές εμπειρίες. Μπορεί να μάθει να σέβεται τα ζώα, να αναλαμβάνει μικρές ευθύνες και να δημιουργήσει μια όμορφη σχέση με έναν τετράποδο φίλο. Τίποτα από αυτά, όμως, δεν συμβαίνει αυτόματα. Απαιτούνται σωστή καθοδήγηση, καθημερινή προσπάθεια και, πάνω απ’ όλα, υπεύθυνη στάση από τους γονείς. Μην αντιμετωπίζεις τον σκύλο σου σαν ένα λούτρινο παιχνίδι που οφείλει να ανέχεται κάθε συμπεριφορά του παιδιού σου. Αντίστοιχα, μην θεωρείς δεδομένο ότι το παιδί γνωρίζει από μόνο του πώς πρέπει να συμπεριφέρεται απέναντι σε ένα ζώο. Δίδαξε και στους δύο τους κανόνες της συμβίωσης. Και θυμήσου: Ο στόχος δεν είναι να μάθει ο σκύλος να ανέχεται τα πάντα από το παιδί. Είναι να μάθει το παιδί να σέβεται τον σκύλο και ο σκύλος να συμπεριφέρεται σωστά μέσα στην οικογένεια. Αυτή είναι η βάση για μια ασφαλή και αρμονική συμβίωση.