Ιός Δυτικού Νείλου: Τα κουνούπια των… βορείων προαστίων

Δεν είναι πρωτάκουστο για τους Αθηναίους να έρχονται αντιμέτωποι με ιούς κυρίως της.. επαρχίας, αλλά η φετινή εικόνα έχει κάτι το παράξενο και ανησυχητικό. Ένα πρόβλημα που για χρόνια θεωρούνταν των αγροτικών και υγροτοπικών περιοχών της περιφέρειας, πχ της κεντρικής Μακεδονίας, έχει μεταφερθεί… μαζικά στον πολεοδομικό ιστό και στα προάστια της πρωτεύουσας.

Ο ιός κυκλοφορεί στη χώρα μας, σχεδόν κάθε καλοκαίρι από το 2010, όταν εμφανίστηκε η πρώτη μεγάλη έξαρση με 262 κρούσματα και 35 θανάτους, κυρίως στη βόρεια Ελλάδα. Βέβαια τότε δεν συγκινήθηκαν τόσο πολύ και τόσοι πολλοί. Έκτοτε οι αριθμοί κυμαίνονται από χρονιά σε χρονιά. Κανένα κρούσμα το 2015 και το 2016, 317 κρούσματα και 51 θάνατοι το ρεκόρ του 2018, 286 το 2022, 220 το 2024 και 96 το 2025. Στη δε Αττική τα κρούσματα ήταν σχετικά περιορισμένα μέχρι πρόσφατα. Φέτος, μέχρι τα τέλη Αυγούστου 2026, τα επιβεβαιωμένα έχουν ξεπεράσει τα 232 σε όλη τη χώρα με 19 θανάτους, και περίπου το 60% αυτών εντοπίζεται στην Αττική, σε πάνω από 30 δήμους, με ιδιαίτερη έμφαση στην Ανατολική Αττική (Σπάτα-Αρτέμιδα, Μαρκόπουλο, Βάρη-Βούλα-Βουλιαγμένη, Παλλήνη) αλλά και σε βόρεια προάστια όπως Αγία Παρασκευή, Χαλάνδρι, Κηφισιά και Φιλοθέη-Ψυχικό. βλ τελευταία επιδημιολογική έκθεση ΕΟΔΥ

«Κατόπιν… εορτής»

Πίσω από την έξαρση βρίσκεται ένας συνδυασμός παραγόντων που δεν είναι εύκολο -λένε οι ειδικοί- να απομονωθεί. Ο χειμώνας 2025-2026 στην Αττική ήταν από τους θερμότερους των τελευταίων 150 ετών. Τα κουνούπια επιβίωσαν καλύτερα, άρχισαν να κυκλοφορούν νωρίτερα και πολλαπλασιάστηκαν πιο εύκολα όταν ήρθαν οι ανοιξιάτικες βροχές και η υγρασία που άφησε λιμνάζοντα νερά σε αυλές, υπόγεια και χαντάκια. Η κλιματική αλλαγή κάνει τους χειμώνες ηπιότερους γενικά, επιτρέποντας στα έντομα να μένουν ενεργά περισσότερο και να διατηρούν τον ιό.

Υστερα υπήρξε και η κακοκαιρία Daniel του 2023. Η Θεσσαλία, που για χρόνια ήταν το βασικό επίκεντρο, υπέστη τεράστιες καταστροφές που άλλαξαν τοπία και πιθανόν μετατόπισαν πληθυσμούς πουλιών που κουβαλούσαν τον ιό προς τα νότια. Οι ειδικοί παρατηρούν -έστω κατόπιν εορτής- ότι τα κρούσματα στην Αττική άρχισαν να εμφανίζονται σταδιακά από το 2023 και μετά. Δεν μπορεί να αποδειχθεί με βεβαιότητα, αλλά ταιριάζει με το… χρονολόγιο.

Παράλληλα ερευνάται αν κυκλοφορεί κάποιο νέο στέλεχος του ιού, κάτι που θα φανεί από τις γενετικές αναλύσεις που γίνονται στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Η ανοσία των πουλιών, οι μεταναστευτικές τους διαδρομές και η πυκνότητα των κουνουπιών παίζουν κι αυτά ρόλο σε έναν κύκλο που είναι πολύπλοκος και δεν ελέγχεται πλήρως με ψεκασμούς, όσο κι αν αυτοί αυξήθηκαν τουλάχιστον κατά 30% στην Αττική. Όμως όλα αυτά δεν ήταν αναμενόμενα από τους επιστήμονες; Δεν έχουν καταγραφεί και δεν έχουν κατατεθεί στους διοικούντες φορέων και υπηρεσιών ώστε να λάβουν τα προληπτικά τους μέτρα;

Ο ιός που μας έφερε πιο… κοντά

Το παράδοξο είναι ότι οι Αθηναίοι τώρα ζουν στην πράξη αυτό που οι κάτοικοι της υπαίθρου γνωρίζαμε καλύτερα. Ότι ένα κοινό κουνούπι μπορεί να φέρει έναν ιό από ένα πουλί που προηγουμένως ήταν στα βρωμόνερα μέσα στο σπίτι τους.

Αυτό που αλλάζει φέτος είναι η γεωγραφία. Οι συναρμόδιοι της επιστήμης, της διαχείρισης, της αντιμετώπισης και των ψεκασμών επισημαίνουν ότι τα κορακοειδή προτιμούν πιο ανοιχτές, αγροτικές εκτάσεις και τα κουνούπια δεν πετάνε μακριά, οπότε χρειάζεται να συνυπάρχουν πουλιά, λιμνάζοντα νερά και άνθρωποι σε σχετικά μικρή απόσταση. Η Ανατολική Αττική προσφέρει ακριβώς αυτό το μωσαϊκό, κατοικημένες περιοχές δίπλα σε χωράφια, αρδευτικά δίκτυα, ρέματα, εργοτάξια και υγροτόπους κοντά στο αεροδρόμιο. Είναι σαν μια μικρή επαρχία μέσα στην πόλη. Ανάλογοι τόποι, με χωράφια και σπίτια, υπάρχουν και στο νομό Θεσσαλονίκης, οπως πχ στο Δήμο Θέρμης (βλ φωτο από… ανοικτό ρέμα Βασιλικών)

Περιμένει κι άλλα…

Σύμφωνα με την τελευταία επιδημιολογική έκθεση του ΕΟΔΥ, μέχρι τις 26/08/2026, έχουν καταγραφεί και διερευνηθεί κρούσματα λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου στην Ελλάδα σε… 61 Δήμους της χώρας, σε 18 Περιφερειακές Ενότητες, στις Περιφέρειες Αττικής, Θεσσαλίας, Κεντρικής Μακεδονίας, Πελοποννήσου και Στερεάς Ελλάδας, και συγκεκριμένα στις Περιφερειακές Ενότητες: Ανατολικής Αττικής, Βορείου Τομέα Αθηνών, Δυτικής Αττικής, Δυτικού Τομέα Αθηνών, Κεντρικού Τομέα Αθηνών, Νοτίου Τομέα Αθηνών, Πειραιώς, Καρδίτσας, Λάρισας, Τρικάλων, Ημαθίας, Θεσσαλονίκης, Πέλλας, Πιερίας, Σερρών, Λακωνίας, Εύβοιας και Βοιωτίας. “Θεωρείται δε αναμενόμενη η διάγνωση περαιτέρω κρουσμάτων το ερχόμενο διάστημα, τόσο στις ίδιες όσο και σε νέες περιοχές”!

Θεσσαλονίκη: «Λίμνες» βρώμικων νερών στη Θέρμη εν μέσω έξαρσης του ιού του Δυτικού Νείλου (ΦΩΤΟ)