Θεσσαλονίκη: Τι ανησυχεί τους εφήβους στο διαδίκτυο
Δήμητρα Τσάτσου 
Τι σκέφτονται οι έφηβοι όταν ακούν τη λέξη «διαδίκτυο»; Πόσο εύκολα αναγνωρίζουν τους κινδύνους που μπορεί να κρύβονται πίσω από μια οθόνη και σε ποιον θα απευθυνθούν αν αντιμετωπίσουν κάποιο πρόβλημα;
Μαθητές της Γ΄ τάξης του 1ου Γυμνασίου Ανατόλια κλήθηκαν να γράψουν σε ένα χαρτόνι την πρώτη λέξη που τους έρχεται στο μυαλό όταν ακούν τη λέξη «διαδίκτυο». Ανάμεσα στις απαντήσεις τους ήταν η τεχνητή νοημοσύνη, το Instagram και η αναζήτηση πληροφοριών, αλλά και το spam και η διαδικτυακή αποπλάνηση.
Από αυτές τις απαντήσεις ξεκίνησε η συζήτηση για την ασφαλή χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, στο πλαίσιο της δράσης «Μιλώντας στους εφήβους για τα social media χωρίς φόβο, χωρίς κρίση, με σύνδεση». Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 16 Οκτωβρίου στο 1ο Γυμνάσιο Ανατόλια, με τη συμμετοχή της εθελοντικής ομάδας SafeMed360 της «Προαγωγής Υγείας Παιδιού & Εφήβου».
«Επιδιώκουμε να δίνουμε στους μαθητές χώρο να εκφράσουν τις απορίες και τους προβληματισμούς τους για το διαδίκτυο. Στη δράση μας στο Κολλέγιο Ανατόλια ζητήσαμε από τα παιδιά να γράψουν σε ένα χαρτόνι ποια λέξη τούς έρχεται πρώτη στο μυαλό όταν ακούν τη λέξη “διαδίκτυο”. Δίπλα στην τεχνητή νοημοσύνη, το Instagram και την αναζήτηση πληροφοριών εμφανίστηκαν το spam και η διαδικτυακή αποπλάνηση. Από τις δικές τους απαντήσεις ξεκίνησε η συζήτησή μας», αναφέρει στο TheOpinion η παιδίατρος και διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του ΑΠΘ, Όλγα Τζέτζη, επιστημονικά υπεύθυνη της ΠΡ.Υ.Π.ΕΦ.
Η συζήτηση επικεντρώθηκε στην ασφαλή χρήση του διαδικτύου, στους κινδύνους που μπορεί να αντιμετωπίσουν οι ανήλικοι και στην ανάγκη να αναγνωρίζουν πότε μια διαδικτυακή εμπειρία απαιτεί τη βοήθεια κάποιου ενήλικα. «Η συζήτηση για το νομοσχέδιο που προβλέπει απαγόρευση πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για παιδιά κάτω των 15 ετών αναδεικνύει πόσο αναγκαία είναι αυτή η προσπάθεια», σημειώνει η κ. Τζέτζη, υπογραμμίζοντας ότι «οι ηλικιακοί περιορισμοί χρειάζεται να συνοδεύονται από συστηματική ψηφιακή εκπαίδευση, στήριξη των γονιών και ουσιαστική ευθύνη των πλατφορμών». «Θέλουμε οι έφηβοι να αισθάνονται ότι μπορούν να μιλήσουν για όσα τους συμβαίνουν στο διαδίκτυο, χωρίς φόβο ότι θα κατηγορηθούν ή θα τιμωρηθούν», τονίζει.
Τι προβλέπεται για τα social media κάτω των 15 ετών
Από την 1η Ιανουαρίου 2027, τα παιδιά κάτω των 15 ετών δεν θα μπορούν να χρησιμοποιούν τις υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης που καλύπτει η ρύθμιση. Το μέτρο δεν αφορά συνολικά την πρόσβαση στο διαδίκτυο ούτε τη χρήση κινητών τηλεφώνων.
Υποχρεωτικός έλεγχος ηλικίας από τις πλατφόρμες
Την ευθύνη για την επαλήθευση της ηλικίας των χρηστών αναλαμβάνουν οι ίδιες οι πλατφόρμες. Θα πρέπει να εφαρμόζουν αξιόπιστες μεθόδους ελέγχου, να εντοπίζουν λογαριασμούς παιδιών κάτω των 15 ετών και να εμποδίζουν την πρόσβασή τους.
Επαλήθευση ηλικίας μέσω Kids Wallet και Gov.gr Wallet
Όταν δεν είναι δυνατή η ασφαλής επιβεβαίωση της ηλικίας, οι πλατφόρμες θα μπορούν να ζητούν επαλήθευση μέσω ψηφιακών εργαλείων, όπως το Kids Wallet και το Gov.gr Wallet. Σύμφωνα με την κυβερνητική παρουσίαση, θα ενημερώνονται αν ο χρήστης βρίσκεται πάνω ή κάτω από το ηλικιακό όριο, χωρίς να λαμβάνουν την ημερομηνία γέννησής του.
Χωρίς εξαίρεση μέσω γονικής συναίνεσης
Η γονική συναίνεση δεν προβλέπεται ως τρόπος παράκαμψης του ηλικιακού ορίου. Η απαγόρευση θα ισχύει και για λογαριασμούς που έχουν δημιουργηθεί πριν από την έναρξη εφαρμογής του μέτρου.
Έλεγχοι και κυρώσεις για τις πλατφόρμες
Η εφαρμογή του μέτρου εντάσσεται στο ευρωπαϊκό πλαίσιο για τις ψηφιακές υπηρεσίες (DSA), υπό την εποπτεία των αρμόδιων ευρωπαϊκών και εθνικών αρχών. Για παραβάσεις του κανονισμού προβλέπονται, υπό τις νόμιμες προϋποθέσεις, πρόστιμα που μπορούν να φτάσουν έως το 6% του ετήσιου παγκόσμιου κύκλου εργασιών μιας εταιρείας.
Ποιες πλατφόρμες αφορά
Στο επίκεντρο βρίσκονται τα Facebook, Instagram και TikTok, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η ρύθμιση περιορίζεται αποκλειστικά σε αυτές τις εφαρμογές. Το ποιες υπηρεσίες θα καλύπτονται εξαρτάται από τον ορισμό των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και το πεδίο εφαρμογής του μέτρου. Όπως επισημαίνει η κ. Τζέτζη, η συνεργασία σχολείου, οικογένειας και επαγγελματιών υγείας είναι απαραίτητη, ώστε τα παιδιά να μπορούν να αξιοποιούν τις δυνατότητες του διαδικτύου και να αναγνωρίζουν τους κινδύνους του.
Εύσημα στην Ελλάδα από το Common Sense Media
Στο μεταξύ, την πολιτική της Ελλάδας για τον περιορισμό της χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από παιδιά κάτω των 15 ετών σχολίασε ο James P. Steyer, ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος του «Common Sense Media», ενός μη κερδοσκοπικού οργανισμού που στόχο έχει να βοηθήσει τα παιδιά, τους γονείς και τους εκπαιδευτικούς να πλοηγούνται με ασφάλεια στον ψηφιακό κόσμο.
Όπως αναφέρει ο κ. Steyer σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης το «Common Sense Media» επικροτεί την ελληνική κυβέρνηση γι’ αυτό το σημαντικό βήμα και τη σταθερή δέσμευση της να προστατεύσει τα παιδιά και τις οικογένειές τους από τις επιβλαβείς επιπτώσεις των εθιστικών μέσων κοινωνικής δικτύωσης, αποδίδοντας, παράλληλα, τα εύσημα στον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και στη σύζυγό του Μαρέβα Γκραμπόφσκι-Μητσοτάκη, καθώς πρωτοστάτησαν στην προσπάθεια για την καθιέρωση του ηλικιακού ορίου των 15 ετών, το οποίο θα εφαρμοστεί στην Ελλάδα από την 1η Ιανουαρίου του 2027.
