Θεσσαλονίκη: Η πλευρά που πήρε γραμμή και η άλλη που πήρε… σχεδιασμό
Αν το μετρό ήταν αεροπλάνο, θα χειροκροτούσαμε που προσγειώθηκε, απλώς όχι στο αεροδρόμιο που έγραφε το εισιτήριο και με τις αποσκευές να έρχονται προσεχώς...
North Stories 
Η επέκταση Καλαμαριάς δεν είναι «ένα ακόμα έργο που παραδόθηκε». Είναι το ελληνικό δημόσιο έργο σε μορφή… souvenir. Το κρατάς στο χέρι, το δείχνεις στους συγγενείς, και από κάτω γράφει «13 χρόνια. 4,78 χιλιόμετρα. Made in Θεσσαλονίκη» Δεκατρία χρόνια. Για απόσταση που ένας άνθρωπος με καλή διάθεση και ένα παγωτό την… περπατάει σε μία ώρα.
Στο ενδιάμεσο προέκυψαν πολλαπλές συμβάσεις, έξι για την ακρίβεια, σαν κάποιος να αποφάσισε ότι ένα μετρό είναι καλύτερο όταν το συναρμολογείς σαν IKEA χωρίς το φυλλάδιο. Πολιτικά εδώ, σηματοδότηση εκεί, συρμοί παραπέρα, εισιτήρια σε άλλο συρτάρι. Και μετά όλοι έκπληκτοι που αυτά τα συρτάρια δεν «μιλιούνται» και δεν επικοινωνούν μεταξύ τους.
Από πάνω, δεκάδες εκατομμύρια σε αποζημιώσεις, το ελληνικό κράτος πλήρωσε το πρόστιμο για το ότι το ελληνικό κράτος καθυστέρησε το… ελληνικό κράτος. Είναι σαν να σου χρεώνει ο σερβιτόρος έξτρα επειδή η κουζίνα ξέχασε την παραγγελία που ο ίδιος πήρε. Και η παράδοση; Πέντε μήνες μετά την τελευταία κατηγορηματική δέσμευση. Όχι «βλέπουμε», όχι «στοχεύουμε». Πρώτο τρίμηνο 2026. «Δεν θα υπάρξει κανένα περιθώριο να αποκλίνουμε» Ωραία. Αποκλίναμε. Στις 27 Αυγούστου κόπηκε λοιπόν η κορδέλα. Το σύστημα άνοιξε χωρίς χώρους μετεπιβίβασης στη Μίκρα, εκεί όπου το σχέδιο προέβλεπε λεωφορεία και πάρκινγκ χιλίων θέσεων, άνοιξε σταθμός με καλή θέα στα… χωράφια και την υπόσχεση «κάποια στιγμή», διότι εδώ που τα λέμε η αρχή ειναι το ήμισι του παντός.
Η διάνοιξη της οδού Πόντου, ο δρόμος πάνω στον οποίο κάθονται τέσσερις από τους πέντε σταθμούς, δεν είναι έτοιμη. Ανατέθηκε, χρηματοδοτήθηκε, βαφτίστηκε έργο εθνικής σημασίας, όλα τα επίθετα εκτός από «τελειωμένη». Δηλαδή παραδόθηκε το κέλυφος και οι ράγες. Όχι το συγκοινωνιακό σύστημα. Είναι σαν να σου δίνουν φούρνο χωρίς πρίζα και να λένε «μαγειρέψτε». Και εδώ η πολιτική γεωγραφία της πόλης σε μία πρόταση, η δε ανατολική Θεσσαλονίκη πήρε προτεραιότητα από όλο το πολιτικό σύστημα. Η βορειοδυτική πήρε… ομιλία και συμπάθεια διότι τώρα ξεκινά με πολύ γρήγορους ρυθμούς ο σχεδιασμός για τα βορειοδυτικά. Προσέξτε τη λέξη. Όχι οι σήραγγες. Ο σχεδιασμός.
Στην Ελλάδα ο σχεδιασμός είναι το στάδιο όπου ένα έργο ενηλικιώνεται, παντρεύεται, κάνει παιδιά και… πεθαίνει από φυσικά αίτια. Και την ίδια στιγμή που γιορτάζουμε την παράδοση, αποφεύγουμε την ερώτηση που κάνει κάθε σοβαρή χώρα μετά από δεκατρία χρόνια και εξήντα πέντε εκατομμύρια αποζημιώσεις. Γιατί σχεδόν κάθε μεγάλο έργο παραδίδεται αργά, ακριβότερα και μισοτελειωμένο; Χαοτικοί νόμοι, κατακερματισμένες συμβάσεις, αρχαιολογικά ευρήματα που δεν τα αξιοποιούμε άμεσα, ενστάσεις στο ΣτΕ, απαλλοτριώσεις που ξεκινούν όταν ο σταθμός έχει ήδη πλακάκι -αν και αυτό θα σπάσει σύντομα πχ για κανα δίκτυο φυσικού αερίου.
Αν το μετρό ήταν αεροπλάνο, θα χειροκροτούσαμε που προσγειώθηκε, απλώς όχι στο αεροδρόμιο που έγραφε το εισιτήριο και με τις αποσκευές να έρχονται προσεχώς. Θα μου πεις πάλι καλά. Προσγειώθηκε. Φυσικά το μετρό είναι χρήσιμο. Φυσικά θα αλλάξει την καθημερινότητα χιλιάδων ανθρώπων. Από το κέντρο στην Καλαμαριά σε περίπου είκοσι λεπτά είναι πραγματική νίκη για όσους ξέρουν από κυκλοφοριακό Θεσσαλονίκης. Αλλά η ιστορία του παραμένει ιστορία συστημικής ανικανότητας, συναρμόδιοι που συντονίζονται μόνο στις φωτογραφίες εγκαινίων και νόμοι που κάνουν την έγκαιρη παράδοση να μοιάζει με παραβίαση κανονισμού. Αυτή είναι η πραγματικότητα, τουλάχιστον μέχρι σήμερα. Τα πολυσυζητημένα έργα αργούν. Τα ταπεινά αργούν κι αυτά. Η διαφορά είναι μόνο στο μέγεθος της κορδέλας…
