Μεγάλοι δήμοι, μικρές εξουσίες…
Το πρόβλημα είναι ότι το ίδιο το σύστημα είναι φτιαγμένο έτσι ώστε σχεδόν τίποτα σημαντικό να μην μπορεί να λυθεί γρήγορα και ολοκληρωμένα από... έναν μόνο φορέα!
theopinion 
-Ρέματα στην Περιφέρεια, ρεύμα στον ΔΕΔΔΗΕ, στάσεις αστικών λεωφορείων στον ΟΣΕΘ, εγκρίσεις στο Δασαρχείο, αποχέτευση στη ΔΕΥΑΘ (που τώρα αλλάζει χέρια), πεζοδρόμια στους ιδιώτες. Ο δήμος καταλήγει να λειτουργεί ως διαμεσολαβητής και… ταχυδρομείο παραπόνων. Ο Καλλικράτης δημιούργησε μεγάλους δήμους με την ελπίδα οικονομιών κλίμακας και καλύτερης διοίκησης, αλλά άφησε τις αρμοδιότητες κατακερματισμένες και εξαρτημένες από δεκάδες άλλους φορείς και εγκρίσεις…
-Όσο ο δήμος δεν έχει ουσιαστικό έλεγχο πάνω στα δίκτυα, τα ρέματα, τον φωτισμό και τις βασικές υποδομές, θα συνεχίζει να απαντά με τον ίδιο τρόπο ότι «δεν είναι δική μου αρμοδιότητα». Το απαντητικό έγγραφο ενός δημάρχου είναι ο… καθρέφτης ενός συστήματος που έχει μάθει να μεταθέτει ευθύνες καλύτερα απ’ όσο να λύνει προβλήματα!
-Η συνέχεια της ίδιας δημοτικής αρχής επί… δεκαετίες κάνει το φαινόμενο ακόμα πιο εμφανές αφού τα ίδια προβλήματα επανέρχονται, οι ίδιες απαντήσεις δίνονται, οι ίδιες μελέτες εκπονούνται.
-Μήπως η λύση δεν είναι ούτε η επιστροφή σε εκατοντάδες μικροσκοπικούς δήμους του παρελθόντος που είχαν άλλα προβλήματα, ούτε η διατήρηση του σημερινού μοντέλου όπως έχει; Μήπως χρειάζεται πραγματική αποκέντρωση αρμοδιοτήτων και πόρων μαζί με σαφή λογοδοσία;
“Όχι εμείς, οι άλλοι”
Η απάντηση ενός έμπειρου και «μόνιμου» δημάρχου του πολεοδομικού συγκροτήματος της Θεσσαλονίκης, σε αιτήματα δημότισσας αναδεικνύει με τον πιο γλαφυρό τρόπο τη… βασανιστική γραφειοκρατία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης την οποία επιφυλάσσει στους φορολογούμενους. Παραπομπές, μετάθεση ευθυνών σε άλλες αρμόδιες δομές και τελικά η αίσθηση ότι οι δήμοι έχουν μετατραπεί σε απλά «κυτία παραπόνων», ανίκανοι να δώσουν άμεσες λύσεις στα περισσότερα καθημερινά προβλήματα. Χρόνια προβλήματα σε οικισμούς όπως η Σουρωτή του Δήμου Θέρμης εξακολουθούν να απασχολούν τους κατοίκους, παρότι η ίδια δημοτική αρχή βρίσκεται στο τιμόνι εδώ και πολλά χρόνια. Οι επιστολές διαμαρτυρίας για κακοσυντηρημένους δρόμους, διακοπές ρεύματος, ακαθάριστα ρέματα, ελλιπή φωτισμό και αδέσποτα ζώα συσσωρεύονται, δημιουργώντας την εντύπωση ότι οι λύσεις είτε καθυστερούν είτε μετατίθενται αλλού.
Μόνο για κοπή χόρτων;
Ενδεικτική είναι η επίσημη απάντηση που έδωσε στις 31 Ιουλίου 2026 ο δήμαρχος Θέρμης Θόδωρος Παπαδόπουλος σε ενυπόγραφη επιστολή παραπόνων δημότισσας, απαντώντας σημείο προς σημείο.
-Για τα ρέματα, η αρμοδιότητα ανήκει στη Διεύθυνση Τεχνικών Έργων της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας και εκεί πρέπει να απευθύνονται οι πολίτες με συγκεκριμένα στοιχεία θέσης.
-Για τις διακοπές ρεύματος υπεύθυνος είναι ο ΔΕΔΔΗΕ, ενώ ο Δήμος δηλώνει ότι ασκεί πιέσεις ώστε να γίνουν παρεμβάσεις συντήρησης και αντικατάστασης παλαιού εξοπλισμού.
-Στο πάρκο της Σουρωτής εκπονείται μελέτη από την Τεχνική Υπηρεσία για το οικοδομικό τετράγωνο 80, όμως η καθυστέρηση οφείλεται σε εγκρίσεις από τη Διεύθυνση Δασών και το Δασαρχείο. Η τροποποιημένη μελέτη έχει ήδη κατατεθεί και μόλις εγκριθεί θα προχωρήσει η ανάθεση του έργου.
–Η συντήρηση της διαγράμμισης στην επαρχιακή οδό Νέου Ρυσίου–Αγίας Παρασκευής–Σουρωτής–Βασιλικών ανήκει στην Περιφέρεια, ενώ ο φωτισμός είναι ευθύνη του Δήμου και σύμφωνα με την υπηρεσία λειτουργεί κανονικά. Αν κάποιος λαμπτήρας δεν ανάβει, πρέπει να δηλωθεί συγκεκριμένα.
-Στην οδό Χορτιάτη ο Δήμος τοποθετεί φωτιστικά μόνο εκεί όπου υπάρχει δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ. Υπάρχει φωτισμός μεταξύ Αλ. Παναγούλη και Ονείρων, όχι όμως στο τμήμα μεταξύ Κ. Λώλα και Αγίων Αναργύρων, όπου οι κολώνες είναι ξύλινες. Οι πλακοστρώσεις πεζοδρομίων αποτελούν ευθύνη των παροδίων ιδιοκτητών σύμφωνα με τον Κτιριοδομικό Κανονισμό του 2023.
-Για νέες στάσεις λεωφορείων και στέγαστρα απαιτείται συνεννόηση με τον ΟΣΕΘ, ενώ ο Δήμος συντηρεί τα υπάρχοντα και ετοιμάζει μελέτη για αντικατάσταση των κατεστραμμένων.
-Το θέμα των αδέσποτων διαβιβάστηκε στον Σύνδεσμο Προστασίας και Περίθαλψης Αδέσποτων Ζώων Ανατολικής Θεσσαλονίκης. Είχαν ήδη κατατεθεί τουλάχιστον τρία αιτήματα από κατοίκους της Σουρωτής στα μέσα Ιουλίου και κρίθηκε απαραίτητο να ενημερωθεί και η Αστυνομία, επειδή ορισμένες γάτες σιτίζονταν σε ιδιωτικές αυλές. Στο πρώτο εξάμηνο του έτους αντιμετωπίστηκαν επτά περιπτώσεις αδέσποτων σκύλων και τον Ιούνιο περισυλλέχθηκαν και στειρώθηκαν τρεις γάτες.
-Για την αποχέτευση η επιστολή παραπέμπει ρητά στη ΔΕΥΑΘ. Την ίδια ημέρα, πάντως, ψηφίστηκε στη Βουλή το νομοσχέδιο που προβλέπει την υποχρεωτική υπαγωγή των ΔΕΥΑ της περιοχής στην ΕΥΑΘ.
-Τέλος, για την 30ή οδό του αγροκτήματος Σουρωτής οι εργασίες κοπής της βλάστησης έχουν ολοκληρωθεί, σύμφωνα με ενημέρωση της 30ης Ιουλίου.
Ναι, μεν, αλλά…
Ναι, μεν, αλλά…Η απάντηση του δημάρχου αποτυπώνει με σαφήνεια τα όρια των αρμοδιοτήτων του. Όμως για πολλούς κατοίκους η επανάληψη των ίδιων αιτημάτων χρόνο με τον χρόνο γεννά ερωτήματα. Οι χρόνιες εκκρεμότητες φαίνεται να μένουν σε μια ατέρμονη διαδικασία παραπομπών και μελετών. Σε κάθε σημείο επαναλαμβάνεται η ίδια φόρμουλα είτε οι εργασίες ολοκληρώθηκαν πρόσφατα, είτε η αρμοδιότητα ανήκει αλλού, είτε εκπονείται μελέτη, είτε χρειάζονται επιπλέον εγκρίσεις, είτε ο δημότης πρέπει να ξαναζητήσει πιο συγκεκριμένα. Όταν για τα ρέματα παραπέμπει στην Περιφέρεια, για το ρεύμα στον ΔΕΔΔΗΕ, για τις στάσεις στον ΟΣΕΘ, για τα αδέσποτα στον Σύνδεσμο και για την αποχέτευση στη ΔΕΥΑΘ, ο Δήμος μετατρέπεται σε «κυτίο παραπόνων» αντί να λειτουργεί ως συντονιστής λύσεων. Οι αναφορές σε «έντονες πιέσεις» ή σε υποβολή τροποποιημένης μελέτης ακούγονται καθησυχαστικές, μένουν όμως χωρίς χρονοδιάγραμμα και χωρίς μετρήσιμους στόχους.
Πιο κοντά ή πιο μακριά από τον πολίτη;
Αυτή η εικόνα δεν είναι τυχαία. Είναι αποτέλεσμα του θεσμικού πλαισίου όπως διαμορφώθηκε κυρίως με τον Καλλικράτη το 2010 και τον Κλεισθένη το 2018. Οι μεγάλες συνενώσεις δημιούργησαν δήμους χωρίς πραγματική γεωγραφική και κοινωνική συνοχή, ενώ οι αρμοδιότητες παρέμειναν κατακερματισμένες ανάμεσα σε Δήμο, Περιφέρεια, ΔΕΔΔΗΕ, δασαρχεία, ΟΣΕΘ και δεκάδες άλλους φορείς. Για έναν απλό καθαρισμό ρέματος χρειάζονται συγκεκριμένα στοιχεία και παραπομπή σε άλλη υπηρεσία. Για ένα πάρκο απαιτούνται εγκρίσεις που καθυστερούν μήνες. Για πεζοδρόμια η ευθύνη μεταφέρεται στους ιδιώτες. Υποστελέχωση, αλληλεπικαλύψεις και έλλειψη οικονομικής αυτονομίας μετατρέπουν κάθε αίτημα σε ατέρμονα κύκλο. Σε αυτό το τοπίο παρουσιάστηκε πρόσφατα το «Σχέδιο Αριστοτέλης» από το νέο κόμμα ενός πρώην πρωθυπουργού που προτείνει την αντιστροφή των συνενώσεων του Καλλικράτη και τη δημιουργία περισσότερων από εκατό μικρότερων δήμων, ώστε να αποκατασταθεί η ιστορική διοικητική διαίρεση της χώρας. Ο στόχος είναι δήμοι πιο κοντά στον πολίτη, με πραγματική συνοχή και δυνατότητα να αποφασίζουν και να υλοποιούν γρήγορα, αντί να λειτουργούν ως ενδιάμεσοι σταθμοί παραπομπών.
Μια παλιά ιστορία
Να θυμίσουμε ότι και επί των ημερών Τσίπρα είχαμε ανάλογο νόμο. Το Καποδίστριας στα τέλη της δεκαετίας του 1990 συνένωσε εκατοντάδες μικρές κοινότητες. Το 2010 ήρθε ο Καλλικράτης με τον νόμο 3852, που μείωσε δραστικά τον αριθμό των δήμων από περίπου χίλιους τριάντα τέσσερις σε τριακόσιους είκοσι πέντε, κατάργησε τις νομαρχίες και δημιούργησε αιρετές περιφέρειες. Εφαρμόστηκε πλήρως από την 1η Ιανουαρίου 2011. Οκτώ χρόνια αργότερα ο Κλεισθένης με τον νόμο 4555 του 2018 εισήγαγε απλή αναλογική, μείωσε τη θητεία σε τέσσερα χρόνια και ενίσχυσε τις κοινότητες. Από τότε ακολούθησαν διάφοροι τροποποιητικοί νόμοι. Η πιο πρόσφατη παρέμβαση είναι ο Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, νόμος 5314 του 2026 και κωδικοποιεί το σύνολο σχεδόν της νομοθεσίας για δήμους και περιφέρειες. Στόχος του είναι ένα πιο καθαρό και λειτουργικό πλαίσιο όμως η ιστορία όμως δείχνει ότι οι δημότες απομακρυσμένων περιοχών από πόλεις ή έδρες δήμων, οι οποίοι στηρίζουν εμπράκτως την αποκέντρωση, σπάνια αντιμετωπίζονται το ίδιο με όσους προτιμούν το στριμωξίδι των πόλεων, το καθημερινό κυκλοφοριακό, τα υψηλά ενοίκια και τα μόνιμα εργοτάξια πεζοδρομίων και δρόμων…
