Ιστορία∙ αμαρτία;

 Αρθρογραφεί στο TheOpinion ο Σπύρος Στατήρης, μέλος του Οργανωτικού της Νομαρχιακής Επιτροπής Εκλογικού Αγώνα Α’ Θεσσαλονίκης, ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής

Ως προς το ζήτημα της συμμετοχής στις εκλογικές διαδικασίες, επιχειρώ να αφήσω στην άκρη -για πολύ λίγο, πάντως, όπως θα φανεί και από την εξέλιξη του άρθρου- τα κόμματα, ως τους θεσμικά προνομιακούς και μοναδικούς φορείς διακυβέρνησης της χώρας, αλλά και τις ευθύνες που αυτά έχουν απέναντι στους πολίτες ψηφοφόρους/ εκλογικό σώμα.

Προσεγγίζω, αντίθετα, το ζήτημα από την άλλη πλευρά, των πολιτών και του εκλογικού σώματος. Μια πτυχή, λοιπόν, η οποία συχνά είτε υποτιμάται είτε δεν λαμβάνεται καν υπόψη, έχει να κάνει με την ηλικιακή και, κατά τούτο, την κοινωνιολογική γεωγραφία του σώματος των ψηφοφόρων.

Διαβάζω μια αναλογία που επιχειρείται όψιμα, η οποία ούτε λίγο ούτε πολύ υποστηρίζει ότι η ιστορική περίοδος που διανύουμε δεν έχει τα χαρακτηριστικά των κοντινών δεκαετιών ‘90s και ‘00s, αλλά μάλλον προσιδιάζει σε αυτά των πρώιμων χρόνων της μεταπολίτευσης. Και ότι, αφού είναι έτσι, τα κόμματα που αναζητούν την ανατροπή του σκηνικού και την αλλαγή των συσχετισμών, πρέπει να εφαρμόσουν τακτικές δια ζώσης προσέγγισης, διότι στην παρούσα φάση έχουν χάσει την επαφή με την πραγματικότητα.

Κατ’ αρχήν δεν διαφωνώ, ωστόσο, συζητάμε για δύο διαφορετικά πράγματα:

το να αναζητούν τα κόμματα να συναντηθούν με απλούς πολίτες, φορείς, ομάδες ενδιαφέροντος, συλλογικότητες είναι αναμφισβήτητα μέρος του πολιτικού τους φέρεσθαι. Απλώς, ομολογώ, ότι δυσκολεύομαι να πιστέψω ότι το εκλογικό σώμα στα μέσα της τρίτης δεκαετίας του 21ου αιώνα, έχει την ανάγκη της ίδιας επικοινωνίας όπως στα μέσα της δεκαετίας του ’70, όταν η τηλεόραση ήταν άγνωστη λέξη και πέραν του κρατικού ραδιοφώνου, η πολιτική επικοινωνία γινόταν στην επαρχία μέσω των εφημερίδων τις οποίες διάβαζαν οι κάπως επαρκέστεροι εγγράματοι προς λοιπούς συνδαιτημόνες, όπως ήταν σε πολλές περιπτώσεις τότε ο κανόνας στα καφενεία της επαρχίας.

Πως θα περιέγραφε κανείς, ίσως λίγο αφαιρετικά, την κατάσταση σε μια γραμμή:

αφενός η πολιτική διαθέτει πλέον απροσμετρήτως πιο πολλά και διαφορετικά μέσα επικοινωνίας, αφετέρου, απέναντί της έχει ένα εντελώς διαφορετικό κοινωνικό υποκείμενο.

Συνεπώς, ναι, πράγματι, το 1975 η κάθε ραχούλα, το κάθε λαγκάδι και η κάθε βραχονησίδα έπρεπε να γίνουν προορισμοί των κομματικών επιτελείων, διότι δεν υπήρχε και άλλος αποτελεσματικός τρόπος προσέγγισης μαζικών στρωμάτων του πληθυσμού.

Σήμερα, το 2026, και πάλι η κάθε ραχούλα, το κάθε λαγκάδι και η κάθε βραχονησίδα είναι μέρος της εξίσωσης, αλλά οι όποιοι εναπομείναντες ηρωικοί κάτοικοι αυτών των προορισμών, μάλλον είναι κατά τι πιο υποψιασμένοι απ’ ότι πριν 50 χρόνια.

Την ίδια στιγμή, επίσης και μετ’ επιτάσεως, οφείλει να συνυπολογίσει κανείς ότι το 1975, οι ηλικίες από 0 έως 14 ετών συνιστούσαν περίπου το 24% του πληθυσμού, έναντι μόλις 13% σήμερα, ενώ και στις ενεργές ηλικίες 15 έως 45, από το 43.5% έχουμε υποχωρήσει στο 34.2% (όλα τα παραπάνω αντλημένα από την ΕΛΣΤΑΤ).

Ποιο ήταν, λοιπόν, εν πολλοίς το μείγμα αλλά και ο χαρακτήρας του 1975:

μια νεανική Ελλάδα που διεκδικούσε, προσδοκούσε, ήταν διατεθειμένη να πάρει πιο πολλά ρίσκα και λόγω (ηλικιακής) ιδιοσυγκρασίας αλλά και διότι δεν είχε τίποτα να χάσει, παρά μόνο την εσωστρέφειά της, το «κράτος της δεξιάς, του στρατού και του θρόνου»∙ που έβγαινε από το τραύμα της δικτατορίας, σε ένα άλλο περιβάλλον, όχι μόνο εθνικό, αλλά, ταυτόχρονα, και ευρωπαϊκό.

Ειλικρινά δεν βλέπω ούτε μια αναλογία με το σημερινό 2026, και συμπαθάτε με…

Η Ελλάδα του 2026 έχει άλλα χαρακτηριστικά, οικονομικά, κοινωνικά, πολιτικά.

Είναι άλλο το ιστορικό περιβάλλον.

Είναι άλλες οι δημογραφικές μεταβλητές.

Αυτό, μήπως, σημαίνει ότι είναι πιο δύσκολα τα πράγματα σήμερα;

Ή, μήπως, ότι ήταν πιο δύσκολα τότε;

Ούτε τα ιστορικά διακυβεύματα είναι ίδια, όμως, ούτε οι δυσκολίες ως τέτοιες μας επιτρέπουν να κάνουμε τέτοιες συγκρίσεις.

Εξηγώ, απλώς, ότι όσο απαραίτητη, χρήσιμη και συχνά, επιβοηθητική, μπορεί να είναι η γνώση της Ιστορίας, αλλά τόσο αποπροσανατολιστικά μπορεί να λειτουργεί υπό προϋποθέσεις, όταν μάλιστα κανείς την αντιμετωπίζει ως τη μοναδική πυξίδα, επιχειρώντας αναλογίες που δεν “βγαίνουν”.

Διότι, ούτε 52 χρόνια μεταπολίτευσης μπορούν να διαγράφονται μονοκοντυλιά, όπως θα γράφαμε οι boomers των πληκτρολογίων, ούτε το σύγχρονο πολύπτυχο περιβάλλον ψηλαφείται πλήρως και σε όλες του τις διαστάσεις.

Κατά τα λοιπά, δεσμεύομαι να επανέλθω με αντίστοιχες αιρετικές σκέψεις και προβληματισμούς.