Από τη Ναβαρίνου στο… σπίτι του πελάτη: Η εξέλιξη των tattoo studios στη Θεσσαλονίκη (ΦΩΤΟ+VIDEO)

Από το περιθώριο στο προσκήνιο, και μάλιστα με τον πιο εμφανή τρόπο. Αυτή η φράση συνοψίζει πολύ καλά τη σχέση των Ελλήνων με τα τατουάζ από τις αρχές του millenium μέχρι σήμερα. Πλέον, στη χώρα μας δραστηριοποιείται μία πληθώρα ταλαντούχων καλλιτεχνών, πολλοί από τους οποίους με διεθνή απήχηση, και υπάρχει μεγάλη εξοικείωση με την τέχνη της δερματοστιξίας.

Όπως ήταν αναμενόμενο, αυτή η εξοικείωση προκάλεσε τη μεγάλη εξάπλωση των tattoo studios, τουλάχιστον στα μεγάλα αστικά κέντρα. Συγκεκριμένα στη Θεσσαλονίκη, ενώ παραδοσιακά τα συγκεκριμένα καταστήματα συγκεντρώνονταν σχεδόν αποκλειστικά πέριξ της πλατείας Ναβαρίνου, τα τελευταία χρόνια υπήρξε διασπορά τους και σε άλλες περιοχές, ακόμα και εκτός κέντρου. Δυστυχώς, όμως, κάποια από αυτά δεν μπόρεσαν να αντέξουν τις «αβαρίες» της αγοράς ή έπεσαν θύμα της… υπερβολικής επιτυχίας του κλάδου.

Από τους αρνητικούς συνειρμούς στην «κανονικοποίηση»

Εδώ και περίπου 25 χρόνια, ο Αλέξανδρος Εκιζίδης έχει αφήσει –κυριολεκτικά– το στίγμα του στα σώματα χιλιάδων ανθρώπων, υπογράφοντας ως Alex Gotza.

«Από τα 15 μου ονειρευόμουν να ασχοληθώ με το tattoo. Τότε ήταν μια περιθωριοποιημένη κατάσταση. Ο κόσμος που είχε τατουάζ πάνω του ήταν συνυφασμένος με συγκεκριμένους κύκλους, πιο περίεργους», θυμάται. «Με τον καιρό, μέσω των τότε media, κυρίως της τηλεόρασης, είδαμε διάφορους διάσημους, ποδοσφαιριστές κτλ. να φέρουν σχέδια σε εμφανή σημεία του σώματος. Αυτό “εξομάλυνε” λίγο τη ματιά του μέσου ανθρώπου. Και από εκεί και πέρα, ξεκίνησε μια έξαρση. Ο κόσμος άρχισε να θέλει τα τατουάζ, να μπαίνουν λίγο στην καθημερινότητά του. Κάπως έτσι, η δική μου γενιά, οι μεγαλύτεροι millennials, ήμασταν η πρώτη γενιά στην Ελλάδα που αγάπησε πραγματικά τα τατουάζ».

Αυτή η κοινωνική αποδοχή συνοδεύτηκε και με μία μεγάλη οικονομική ανάπτυξη στη χώρα. Όπως κάθε κλάδος, έτσι και τα τατουατζίδικα έζησαν καλά χρόνια από άποψη τζίρου, κυρίως την περίοδο 2005 με 2010. «Καλώς ή κακώς, το tattoo είναι είδος πολυτελείας. Αυτό σημαίνει ότι όταν ο απλός κόσμος είχε χρήματα, μπορούσε πιο εύκολα να αποφασίσει να το κάνει. Απ’ την άλλη, μόλις ήρθε η κρίση, ήταν από τα πρώτα πράγματα που θα εγκατέλειπε, είτε αυτό σημαίνει ότι δεν θα έκανε ένα δεύτερο ή ένα τρίτο τατουάζ είτε ότι θα άφηνε στη μέση κάποιο μεγάλο σχέδιο που είχε ξεκινήσει να “βαράει” παλιότερα», λέει ο Αλέξανδρος.

Και αν η Ελλάδα προσαρμόστηκε –βίαια και οδυνηρά– στα δεδομένα της κρίσης, οι tattoo artists συναντούν οικονομικές δυσκολίες πλέον σε ολόκληρη την Ευρώπη, ακόμα και στις πιο ανεπτυγμένες χώρες, όπως η Αγγλία, η Γαλλία και η Γερμανία, προσθέτει: «Στα 25 χρόμνια που είμαι στο χώρο, ταξίδεψα πολύ και γνώρισα πολύ κόσμο από όλη την Ευρώπη και αλλού. Η Ευρώπη αυτήν τη στιγμή βρίσκεται σε τρελή κρίση με το tattoo».

Υπερπροσφορά και κατ’ οίκον υπηρεσίες πλήττουν τον κλάδο

Ακόμα και στα χρόνια της πιο βαθιάς ύφεσης, πολλοί ήταν οι νέοι tattoo artists που… καβάλησαν το κύμα και αποφάσισαν να δοκιμαστούν σε αυτήν τη σχετικά ανεξερεύνητη –στην Ελλάδα– μορφή τέχνης. Κάπου εκεί μπήκε και η συνηθισμένη, στο εγχώριο επιχειρείν, τάση μιμητισμού, με αποτέλεσμα να ανοίγουν σωρηδόν tattoo studios, με την ίδια λογική που ανοίγαν μαγαζιά με frozen yogurt, ψιλικατζίδικα και φούρνοι.

«Υπήρξε μία περίοδος που πολύς κόσμος θεώρησε ότι τα tattoo είναι ένας κλάδος που αποφέρει χρήματα. Και όντως μπορεί να αποφέρει. Απλώς, σε κάποια φάση υπερκορέστηκε όλο αυτό. Ανοίξαν πάρα πολλά στούντιο, βγήκαν πολλοί νέοι καλλιτέχνες και, όπως είναι λογικό, ο καθένας χρέωνε ό,τι πίστευε ανάλογα με την εμπειρία και τις ικανότητές τους. Οι νεότεροι σαφώς θα χρεώσουν τιμές τέτοιες που ένας πεπειραμένος καλλιτέχνης δεν θα μπορεί να ανταγωνιστεί. Στο μεταξύ, όσο περισσότεροι γινόμασταν, τόσο μίκραινε το κομμάτι της πίτας για τον καθέναν μας. Και επειδή εκτός από tattoo artist είμαι και επιχειρηματίας, μπορώ να πω ότι σήμερα η κατάσταση είναι ίσα βάρκα-ίσα νερά σε ό,τι αφορά το περιθώριο κέρδους», σχολιάζει ο Αλέξανδρος.

Φυσικά, υπάρχει και ένας μεγάλος αριθμός επαγγελματιών που «χτυπάει» τατουάζ στα σπίτια των πελατών. Πέρα από τα προφανή ζητήματα υγιεινής και ασφάλειας, οι άνθρωποι αυτοί δημιουργούν αθέμιτο ανταγωνισμό για τις νόμιμες επιχειρήσεις. «Όταν εγώ έχω να πληρώσω εισφορές, ΦΠΑ, φορολογία, ενοίκια και προμήθειες στις τράπεζες, πώς να ανταγωνιστώ το συνάδελφο που κάνει την ίδια δουλειά χωρίς να φαίνεται πουθενά; Είναι δυστυχώς αναμενόμενο ότι, υπό αυτές τις συνθήκες, κάποια στούντιο δεν θα τα καταφέρουν και θα κλείσουν».

Στην εξίσωση πρέπει να συμπεριλάβει κανείς και την παράμετρο του χώρου. Εκτός από τις δυσκολίες που είναι κοινές για όλους τους επιχειρηματίες, όπως τα υψηλά ενοίκια, οι tattoo artists επιβαρύνονται και με αυστηρές προδιαγραφές υγιεινής. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να περιορίζονται σημαντικά ως προς τα επαγγελματικά ακίνητα στα οποία μπορούν να εξασκήσουν τη δραστηριότητά τους.

Ο «επαρχιωτισμός» της Θεσσαλονίκης και οι αλλαγές στα trends

Όπως και στο ρεπορτάζ μας για τα μουσικά φεστιβάλ, έτσι και εδώ αναδεικνύεται σαν αβαντάζ υπέρ της Αθήνας η ύπαρξη πολύ περισσότερων και οικονομικά πιο εύπορων τουριστών.

«Οι συνάδελφοι στην Αθήνα ζουν και από το “τουριστικό” κομμάτι των τατουάζ, λόγω του ότι η πόλη προσελκύει τουρισμό άλλου επιπέδου. Όταν έρχεσαι από μια πιο οικονομικά ανεπτυγμένη χώρα, έχεις το περιθώριο να χαλάσεις μερικά κατοστάρικα για ένα tattoo, ακόμα και στις διακοπές σου», υποστηρίζει ο Αλέξανδρος. «Εμείς εδώ δεν έχουμε τέτοιο πελατολόγιο, γιατί βασιζόμαστε κυρίως σε τουρίστες από τα Βαλκάνια, που έχουν χαμηλότερο budget διακοπών και δεν έχουν τόσο έντονα στην κουλτούρα τους τη δερματοστιξία. Βέβαια, έχουμε και εμείς σποραδικά πελάτες οι οποίοι θα έρθουν από το εξωτερικό συγκεκριμένα για εμάς, επειδή τους αρέσει η δουλειά μας. Αλλά προφανώς δεν μιλάμε για κάτι γενικευμένο».

Μία ακόμα πρόκληση για τον κλάδο του Αλέξανδρου είναι και η αλλαγή στις προτιμήσεις του κόσμου. Ο ίδιος εντοπίζει μία τέτοια αλλαγή σε τοπικό αλλά και πολιτισμικό επίπεδο:

«Νομίζω ότι η Θεσσαλονίκη είναι σε μία φθίνουσα κατάσταση τα τελευταία πολλά χρόνια. Την έχω προλάβει στο peak της, όταν ήταν από τις πιο ωραίες πόλεις της χώρας για να μείνεις και να ζήσεις. Είχε τέχνες, συναυλίες, ιδιαίτερα μαγαζιά… Τώρα βλέπεις ότι επικρατεί κάπως μία νοοτροπία πιο “επαρχιώτικη” και δεν αλλάζει εύκολα αυτό. Από εκεί και πέρα, βλέπω και μία γενικότερη αλλαγή στις νεότερες γενιές, σαν να έχει πέσει λίγο το ενδιαφέρον τους για τα tattoo. Δεν μου φαίνεται παράξενο. Εμείς μεγαλώσαμε σε εποχές που ήταν οριακά απαγορευμένα και εξωστρακισμένα από την κοινωνία, και τα χρησιμοποιήσαμε σαν μέσο αντίδρασης και διαφοροποίησης προς τους μεγαλύτερους. Τώρα που έχουν γίνει κάτι το τετριμμένο, οι νεότεροι δεν τα βλέπουν πια σαν κάτι ριζοσπαστικό και αναζητούν άλλους τρόπους “επανάστασης”».