Γονείς: Πώς να βάλουν όρια στη χρήση του κινητού χωρίς εντάσεις

Η ώρα που ένα παιδί καλείται να αφήσει το κινητό ή το tablet είναι για πολλές οικογένειες μία από τις πιο δύσκολες στιγμές της ημέρας. Εντάσεις, κλάματα και έντονες αντιδράσεις είναι τόσο συνηθισμένα, ώστε οι ειδικοί χρησιμοποιούν πλέον τον όρο «techno-tantrums» για να περιγράψουν αυτά τα ξεσπάσματα που συνδέονται με τη διακοπή της χρήσης των ψηφιακών συσκευών.

Σύμφωνα με τον Steven Howard, ανώτερο ακαδημαϊκό ερευνητή στην Ανάπτυξη και Εκπαίδευση του Παιδιού στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, η συμπεριφορά αυτή δεν οφείλεται απλώς στην έλλειψη πειθαρχίας ή ορίων. Όπως εξηγεί, το ψηφιακό περιεχόμενο έχει σχεδιαστεί ώστε να κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον των χρηστών, ιδιαίτερα των παιδιών, μέσα από έντονα χρώματα, γρήγορες εναλλαγές εικόνων, ηχητικές επιβραβεύσεις και αλγόριθμους που προσαρμόζουν συνεχώς το περιεχόμενο στις προτιμήσεις τους.

Πέρα από την ψυχαγωγία, πολλές εφαρμογές αξιοποιούν τεχνικές που ενισχύουν την παραμονή του χρήστη στην οθόνη. Χαρακτήρες που προτρέπουν το παιδί να συνεχίσει το παιχνίδι, προσφορές περιορισμένης διάρκειας και συνεχείς ειδοποιήσεις δημιουργούν την αίσθηση ότι υπάρχει πάντα κάτι ακόμη που δεν πρέπει να χάσει. Έτσι, η απομάκρυνση από τη συσκευή γίνεται πολύ πιο δύσκολη.

Το φαινόμενο, ωστόσο, δεν αφορά μόνο τα παιδιά. Πολλοί ενήλικες παραδέχονται ότι δυσκολεύονται να αποχωριστούν το κινητό τους, ενώ οι ειδικοί χρησιμοποιούν τον όρο «technoference» για να περιγράψουν τις στιγμές όπου η τεχνολογία παρεμβάλλεται στην επικοινωνία μεταξύ γονέων και παιδιών, επηρεάζοντας την ποιότητα της μεταξύ τους σχέσης.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η λύση δεν είναι η πλήρης απαγόρευση των οθονών, αλλά η δημιουργία υγιών συνηθειών από μικρή ηλικία. Η επιλογή ποιοτικού ψηφιακού περιεχομένου, με εκπαιδευτικό χαρακτήρα και λιγότερα στοιχεία που κρατούν αδιάκοπα την προσοχή του παιδιού, μπορεί να συμβάλει σε μια πιο ισορροπημένη σχέση με την τεχνολογία.

Παράλληλα, ιδιαίτερα θετικά αποτελέσματα φαίνεται να έχει η κοινή χρήση των ψηφιακών συσκευών. Όταν οι γονείς παρακολουθούν μαζί με τα παιδιά ένα βίντεο ή συμμετέχουν σε ένα παιχνίδι, έχουν καλύτερη εικόνα του περιεχομένου που καταναλώνουν, ενώ δημιουργούνται ευκαιρίες για συζήτηση και ουσιαστική αλληλεπίδραση.

Οι ειδικοί συμβουλεύουν επίσης να μην αποτελεί η οθόνη τη μόνιμη λύση για να ηρεμήσει ένα παιδί σε δύσκολες στιγμές, όπως στην αναμονή ενός ιατρείου ή κατά τη διάρκεια μιας εξόδου. Αν και αυτή η επιλογή μπορεί να προσφέρει προσωρινή ηρεμία, περιορίζει τις ευκαιρίες του παιδιού να μάθει να διαχειρίζεται τη βαρεμάρα, την ανυπομονησία ή την απογοήτευση.

Εξίσου σημαντική θεωρείται η ύπαρξη σταθερών κανόνων. Όταν τα παιδιά γνωρίζουν εκ των προτέρων πότε και για πόσο μπορούν να χρησιμοποιούν το κινητό ή το tablet, οι συγκρούσεις μειώνονται σημαντικά. Η προειδοποίηση λίγα λεπτά πριν ολοκληρωθεί ο χρόνος χρήσης βοηθά ώστε η μετάβαση να γίνει πιο ομαλά, ενώ μια ευχάριστη δραστηριότητα που ακολουθεί, όπως μια βόλτα ή ένα παιχνίδι, διευκολύνει ακόμη περισσότερο την απομάκρυνση από την οθόνη.

Οι ειδικοί τονίζουν ότι είναι επίσης χρήσιμο να δίνεται στο παιδί ένας μικρός βαθμός ελέγχου, όπως να κλείσει μόνο του τη συσκευή όταν ολοκληρωθεί ο συμφωνημένος χρόνος. Με αυτόν τον τρόπο ενισχύεται η αίσθηση υπευθυνότητας και μειώνονται οι αντιδράσεις.

Η αλλαγή των συνηθειών δεν γίνεται από τη μία μέρα στην άλλη και είναι φυσιολογικό να υπάρξουν αρχικά αντιστάσεις. Ωστόσο, η συνέπεια στην εφαρμογή των κανόνων και η σταθερή στάση των γονέων βοηθούν τα παιδιά να αναπτύξουν καλύτερο αυτοέλεγχο και να χτίσουν μια πιο ισορροπημένη σχέση με την τεχνολογία, χωρίς να αποκλείονται οι οθόνες από την καθημερινότητά τους αλλά χρησιμοποιώντας τες με μέτρο και σωστό τρόπο.