«Πώς γεννιούνται τα μωρά;» Η ερώτηση που ανοίγει δύσκολη συζήτηση

Για πολλούς γονείς, υπάρχουν κάποιες ερωτήσεις των παιδιών που προκαλούν αμηχανία, προβληματισμό και την αγωνία για το αν θα δοθεί η «σωστή» απάντηση στην ερώτηση. Μία από αυτές είναι η κλασική απορία: «Από πού έρχονται τα μωρά;».

Ένα περιστατικό που μοιράστηκε πρόσφατα ένας πατέρας στο Reddit άνοιξε ξανά τη συζήτηση για το πώς πρέπει οι οικογένειες να αντιμετωπίζουν τις ερωτήσεις των παιδιών γύρω από τη γέννηση, το σώμα και τη σεξουαλικότητα.

Η ιστορία ξεκίνησε όταν ένας 8χρονος ρώτησε τον πατέρα του κάτι που τον αιφνιδίασε. Κατά τη διάρκεια μιας διαδρομής με το αυτοκίνητο, μετά το μάθημα πιάνου, το παιδί ανέφερε ότι γνώριζε πως τα μωρά γεννιούνται από το σώμα της μητέρας, αλλά ήθελε να μάθει πώς δημιουργούνται αρχικά.

Ο πατέρας προσπάθησε αρχικά να δώσει μια απλή απάντηση, προσαρμοσμένη στην ηλικία του παιδιού. Όταν όμως ανέφερε ότι τα μωρά δημιουργούνται όταν μια μαμά και ένας μπαμπάς αγαπιούνται και φιλιούνται, ο μικρός τον διόρθωσε, δείχνοντας ότι ήδη γνώριζε περισσότερες βιολογικές πληροφορίες.

Η γνώση αυτή δεν είχε προέλθει από κάποια ακατάλληλη πηγή. Ένας φίλος του παιδιού είχε ανακαλύψει ένα παλιό βιβλίο φυσικών επιστημών στο σπίτι του και το είχε μεταφέρει στο σχολείο, δίνοντας στα παιδιά μια πρώτη επαφή με το θέμα.

Αφού κατάλαβε ότι ο γιος του είχε ήδη κάποιες γνώσεις, ο πατέρας αποφάσισε να συνεχίσει τη συζήτηση με ειλικρίνεια, εξηγώντας του ότι αυτά που γνώριζε ήταν σε μεγάλο βαθμό σωστά, αλλά πως περισσότερες λεπτομέρειες θα μπορούσαν να συζητηθούν όταν θα ήταν μεγαλύτερος.

Η αντίδραση της συζύγου του, ωστόσο, ήταν διαφορετική. Όταν της περιέγραψε τι είχε συμβεί, εκείνη εξέφρασε την ενόχλησή της, θεωρώντας ότι η συζήτηση θα έπρεπε να είχε σταματήσει νωρίτερα, καθώς το παιδί ήταν ακόμη μικρό.

Ο ίδιος ο πατέρας αναγνώρισε αργότερα ότι θα ήταν καλύτερο να είχε προηγηθεί μια συζήτηση μεταξύ των δύο γονέων. Παρ’ όλα αυτά, υποστήριξε πως θεωρούσε σημαντικό το παιδί να καταλάβει ότι μπορεί να απευθύνεται στους γονείς του ακόμη και για θέματα που μπορεί να θεωρούνται δύσκολα ή άβολα.

Η συγκεκριμένη ιστορία φέρνει στο προσκήνιο ένα μεγαλύτερο ερώτημα: Πότε είναι η κατάλληλη στιγμή για να μιλήσουν οι γονείς στα παιδιά για το σεξ και τη γέννηση;

Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη ηλικία που να ισχύει για όλα τα παιδιά. Η σωστή προσέγγιση εξαρτάται από την ωριμότητα, την περιέργεια και τον τρόπο με τον οποίο το ίδιο το παιδί αναζητά πληροφορίες.

Σύμφωνα με τον ψυχίατρο δρα Zishan Khan, στις ηλικίες μεταξύ 6 και 9 ετών τα παιδιά έχουν έντονη περιέργεια, αλλά εξακολουθούν να επεξεργάζονται τις πληροφορίες με πιο συγκεκριμένο τρόπο. Για αυτόν τον λόγο, οι απαντήσεις χρειάζεται να είναι απλές, ακριβείς και προσαρμοσμένες στο αναπτυξιακό τους επίπεδο.

Η υπερβολική λεπτομέρεια ή πληροφορίες που αφορούν σύνθετες πτυχές της σεξουαλικής ζωής των ενηλίκων μπορεί να προκαλέσουν σύγχυση. Αντίθετα, οι βασικές γνώσεις για το σώμα, τη βιολογία και τον τρόπο με τον οποίο δημιουργείται ένα μωρό μπορούν να δοθούν με φυσικό τρόπο, χωρίς φόβο ή ντροπή.

Οι ειδικοί προτείνουν οι γονείς να χρησιμοποιούν σωστούς ανατομικούς όρους και να εξηγούν τη διαδικασία με απλή γλώσσα, χωρίς μύθους όπως ο πελαργός, καθώς τέτοιες ιστορίες συχνά αφήνουν κενά που τα παιδιά αργότερα προσπαθούν να καλύψουν μόνα τους.

Μάλιστα, η ανοιχτή επικοινωνία μπορεί να λειτουργήσει προστατευτικά. Έρευνες δείχνουν ότι τα παιδιά που έχουν λάβει κατάλληλη και ειλικρινή ενημέρωση από τους γονείς τους είναι πιθανότερο να αισθάνονται άνετα να ζητήσουν βοήθεια όταν αντιμετωπίσουν δύσκολες καταστάσεις.

Η κλινική ψυχολόγος και καθηγήτρια Ψυχολογίας Elizabeth L. Jeglic έχει επισημάνει τη σημασία της ενημέρωσης για την υγιή σεξουαλικότητα, καθώς η σιωπή γύρω από αυτά τα θέματα μπορεί να κάνει τα παιδιά να θεωρούν ότι πρόκειται για κάτι ντροπιαστικό ή απαγορευμένο.

Όταν οι γονείς αποφεύγουν εντελώς τέτοιες συζητήσεις, τα παιδιά είναι πιθανό να αναζητήσουν απαντήσεις αλλού, χωρίς απαραίτητα να έχουν πρόσβαση σε αξιόπιστες πληροφορίες.

Για αρκετούς γονείς, η δυσκολία δεν βρίσκεται μόνο στο τι πρέπει να πουν, αλλά και στο ότι οι ίδιοι μεγάλωσαν σε περιβάλλοντα όπου τέτοιες συζητήσεις δεν γίνονταν ποτέ.

Ο πατέρας που μοιράστηκε την εμπειρία του ανέφερε ότι στην οικογένειά του δεν υπήρχε χώρος για «δύσκολες» συζητήσεις και ότι ο ίδιος ένιωθε άβολα να κάνει ερωτήσεις. Για αυτό θέλησε να δημιουργήσει μια διαφορετική σχέση με το δικό του παιδί, ώστε να μη χρειάζεται να ψάχνει απαντήσεις κρυφά ή από μη αξιόπιστες πηγές.

Οι ειδικοί συμφωνούν πως το σημαντικότερο δεν είναι να γίνει μία μεγάλη και επίσημη «συζήτηση» σε συγκεκριμένη ηλικία, αλλά να δημιουργηθεί ένα περιβάλλον όπου το παιδί αισθάνεται ασφάλεια να ρωτήσει.

Η ειλικρίνεια, η ψυχραιμία και η προσαρμογή της απάντησης στην ηλικία του παιδιού μπορούν να βοηθήσουν ώστε θέματα όπως η γέννηση, το σώμα και η εφηβεία να αντιμετωπίζονται ως φυσιολογικά κομμάτια της ανάπτυξης και όχι ως απαγορευμένες συζητήσεις.