Τέλος στα κλάματα όταν κλείνει το tablet – Οι κινήσεις που προτείνουν οι ειδικοί στους γονείς

«Άλλα πέντε λεπτά!». Είναι μια φράση που ακούγεται σχεδόν καθημερινά σε πολλά σπίτια, όταν έρχεται η στιγμή να κλείσει το κινητό ή το tablet. Για αρκετές οικογένειες, η λήξη του χρόνου μπροστά στην οθόνη μετατρέπεται σε μια μικρή μάχη, με κλάματα, φωνές και έντονες αντιδράσεις από τα παιδιά.

Οι ειδικοί αποκαλούν αυτά τα επεισόδια «techno-tantrums», δηλαδή ξεσπάσματα που σχετίζονται με την απομάκρυνση από τις ψηφιακές συσκευές. Σύμφωνα με τον Steven Howard, ερευνητή στην Ανάπτυξη και Εκπαίδευση του Παιδιού στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, η συμπεριφορά αυτή δεν είναι απαραίτητα αποτέλεσμα κακής διαπαιδαγώγησης ή έλλειψης ορίων.

Όπως εξηγεί, το σύγχρονο ψηφιακό περιεχόμενο έχει σχεδιαστεί ώστε να κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον του χρήστη. Τα έντονα χρώματα, οι γρήγορες εναλλαγές εικόνων, οι ήχοι επιβράβευσης, οι συνεχείς εκπλήξεις και οι αλγόριθμοι που προσαρμόζουν το περιεχόμενο στις προτιμήσεις κάθε παιδιού δυσκολεύουν σημαντικά τη διακοπή της χρήσης.

Σε πολλές εφαρμογές χρησιμοποιούνται ακόμη τεχνικές που ενισχύουν τη συμμετοχή, όπως χαρακτήρες που προτρέπουν το παιδί να συνεχίσει ή προσφορές περιορισμένου χρόνου που δημιουργούν την αίσθηση ότι πρέπει να παραμείνει συνδεδεμένο για να μη χάσει κάτι σημαντικό.

Το φαινόμενο, ωστόσο, δεν αφορά μόνο τα παιδιά. Πολλοί ενήλικες δυσκολεύονται εξίσου να απομακρυνθούν από το κινητό τους, ενώ η συνεχής ενασχόληση με τις οθόνες μπορεί να επηρεάσει και την ποιότητα της επικοινωνίας μέσα στην οικογένεια, κάτι που οι ειδικοί περιγράφουν ως «τεχνοπαρεμβολή» (technoference).

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι οθόνες πρέπει να αποκλειστούν από την καθημερινότητα. Το ζητούμενο, σύμφωνα με τον ειδικό, είναι να χρησιμοποιούνται με τρόπο που να υποστηρίζει την ανάπτυξη του παιδιού και όχι να κυριαρχεί σε αυτή.

Ένα πρώτο βήμα είναι η επιλογή ποιοτικού ψηφιακού περιεχομένου. Εκπαιδευτικές εφαρμογές και προγράμματα με πιο ήρεμο ρυθμό και ενεργή συμμετοχή του παιδιού θεωρούνται προτιμότερα από εφαρμογές που βασίζονται σε συνεχείς επιβραβεύσεις και αδιάκοπη εναλλαγή ερεθισμάτων.

Εξίσου σημαντικό είναι οι γονείς να χρησιμοποιούν τις οθόνες μαζί με τα παιδιά τους. Η κοινή παρακολούθηση ενός βίντεο ή ένα παιχνίδι στο tablet δημιουργούν ευκαιρίες για συζήτηση, αλληλεπίδραση και καλύτερη κατανόηση του περιεχομένου που καταναλώνει το παιδί.

Οι ειδικοί προτείνουν επίσης να αποφεύγεται η χρήση της οθόνης ως μόνιμη λύση για να ηρεμήσει ένα παιδί. Αν και ένα tablet μπορεί να προσφέρει μια εύκολη διέξοδο σε δύσκολες στιγμές, η συνεχής χρήση του ως μέσο εκτόνωσης δεν βοηθά τα παιδιά να αναπτύξουν δεξιότητες διαχείρισης της ανίας, της απογοήτευσης ή της ματαίωσης.

Καθοριστικό ρόλο παίζουν και οι σταθερές ρουτίνες. Όταν οι κανόνες για τη χρήση των οθονών είναι ξεκάθαροι και συμφωνημένοι από πριν, οι συγκρούσεις συνήθως μειώνονται. Οι ειδικοί συμβουλεύουν τους γονείς να ενημερώνουν το παιδί λίγα λεπτά πριν ολοκληρωθεί ο χρόνος χρήσης, ώστε η μετάβαση να γίνεται πιο ομαλά.

Βοηθητικό μπορεί να αποδειχθεί και το να γνωρίζει το παιδί τι θα ακολουθήσει μετά το κλείσιμο της συσκευής, είτε πρόκειται για μια βόλτα, ένα επιτραπέζιο παιχνίδι ή κάποια άλλη ευχάριστη δραστηριότητα. Παράλληλα, όταν είναι εφικτό, καλό είναι να του δίνεται η δυνατότητα να κλείνει μόνο του το tablet ή το κινητό, ώστε να αισθάνεται ότι έχει έναν μικρό βαθμό ελέγχου στη διαδικασία.

Οι αλλαγές δεν γίνονται από τη μία μέρα στην άλλη και είναι φυσιολογικό να υπάρξουν αντιδράσεις όταν εφαρμόζονται νέοι κανόνες. Ωστόσο, οι ειδικοί τονίζουν ότι η συνέπεια των γονέων αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα για να αποκτήσουν τα παιδιά μια πιο ισορροπημένη σχέση με την τεχνολογία και να μάθουν σταδιακά να διαχειρίζονται τον χρόνο τους μπροστά στις οθόνες χωρίς εντάσεις.