Η Ελλάδα φορολογεί την περίοδο με 24%: Όταν το να έχεις περίοδο έχει… φορολογικό κόστος
Η σερβιέτα δεν είναι πολυτέλεια. Γιατί λοιπόν φορολογείται σαν να είναι;
Νικολέτα Τσορμπατζόγλου 
Σε μια Ευρώπη όπου χώρες όπως η Ιρλανδία, η Κύπρος και η Μάλτα έχουν μηδενικό ΦΠΑ στα προϊόντα περιόδου, η Ελλάδα εξακολουθεί να εφαρμόζει τον κανονικό συντελεστή. Και το ζήτημα δεν είναι μόνο οικονομικό: είναι θέμα ισότητας, αξιοπρέπειας και πρόσβασης σε ένα απολύτως βασικό αγαθό
Η σερβιέτα δεν είναι είδος πολυτελείας. Το ταμπόν δεν είναι μια προαιρετική αγορά. Το menstrual cup δεν είναι ένα προϊόν που κάποια επιλέγει επειδή «θέλει να ξοδέψει». Για εκατομμύρια γυναίκες και κορίτσια, τα προϊόντα περιόδου είναι μια ανάγκη που επανέρχεται κάθε μήνα, για χρόνια.
Κι όμως, στην Ελλάδα εξακολουθούν να αντιμετωπίζονται φορολογικά όπως πολλά άλλα καταναλωτικά προϊόντα, με τον κανονικό συντελεστή ΦΠΑ 24%. Την ίδια στιγμή, σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες η φορολογική αντιμετώπιση έχει αλλάξει, ακριβώς επειδή η περίοδος δεν είναι επιλογή και η πρόσβαση στα απαραίτητα προϊόντα συνδέεται με την υγεία, την εκπαίδευση και την κοινωνική συμμετοχή.
Η εικόνα που κυκλοφόρησε στα social media και συγκρίνει τον ΦΠΑ στα προϊόντα περιόδου στην Ευρωπαϊκή Ένωση βάζει την Ελλάδα σε μια θέση που δύσκολα περνά απαρατήρητη: 24%, έναντι 0% στην Ιρλανδία, τη Μάλτα και την Κύπρο, 4% στην Ισπανία και 7% στη Γερμανία. Η σύγκριση αφορά συγκεκριμένα προϊόντα και οι συντελεστές μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με το είδος του προϊόντος, όμως η μεγάλη εικόνα είναι ξεκάθαρη: η Ελλάδα βρίσκεται στις χώρες με την υψηλότερη φορολογική επιβάρυνση στα προϊόντα περιόδου. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, μάλιστα, κατέγραφε το 2025 την Ελλάδα στο 24% για τα ταμπόν, μαζί με χώρες που διατηρούν ιδιαίτερα υψηλούς συντελεστές.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Και υπάρχει κάτι ακόμη σημαντικότερο: δεν πρόκειται για μια υποχρέωση που επιβάλλει η Ευρωπαϊκή Ένωση στην Ελλάδα.
Η Ευρώπη είπε ότι μπορεί να μειωθεί ο ΦΠΑ. Η Ελλάδα δεν το έκανε
Η ευρωπαϊκή νομοθεσία για τον ΦΠΑ δεν επιβάλλει στα κράτη-μέλη να φορολογούν τα προϊόντα περιόδου με 24%. Αντίθετα, μετά τη μεταρρύθμιση του ευρωπαϊκού πλαισίου τον Απρίλιο του 2022, τα κράτη-μέλη απέκτησαν μεγαλύτερη ευελιξία ώστε να εφαρμόζουν ακόμη και μηδενικό συντελεστή σε βασικά αγαθά, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται και τα προϊόντα γυναικείας υγιεινής. Η επιλογή, επομένως, είναι εθνική.
Στην Ελλάδα ο κανονικός ΦΠΑ παραμένει στο 24%, ενώ οι μειωμένοι συντελεστές 13% και 6% εφαρμόζονται σε συγκεκριμένες κατηγορίες που προβλέπει η φορολογική νομοθεσία. Η ΑΑΔΕ αναφέρει ρητά ότι ο κανονικός συντελεστής είναι 24%, ενώ τα προϊόντα που δεν εντάσσονται στις προβλεπόμενες κατηγορίες μειωμένου συντελεστή υπάγονται στον κανονικό. Αυτό είναι που κάνει τη συζήτηση για τον «φόρο περιόδου» πολύ περισσότερο από μια σύγκριση αριθμών.
Γιατί όταν ένα προϊόν είναι απαραίτητο για να πας στο σχολείο, στη δουλειά, στο πανεπιστήμιο ή απλώς να συνεχίσεις την καθημερινότητά σου, η φορολόγησή του δεν είναι μια εντελώς ουδέτερη υπόθεση.
Η περίοδος κοστίζει. Και κοστίζει κάθε μήνα
Το πρόβλημα δεν βρίσκεται σε μία μόνο αγορά. Βρίσκεται στη συσσώρευση. Μια γυναίκα μπορεί να χρειάζεται σερβιέτες ή ταμπόν κάθε μήνα, για δεκαετίες. Το κόστος δεν σταματά όταν τελειώσει το σχολείο. Συνεχίζεται στο πανεπιστήμιο, στην πρώτη δουλειά, στα χρόνια της οικονομικής ανεξαρτησίας, ακόμη και σε περιόδους κατά τις οποίες το εισόδημα είναι χαμηλότερο ή ανύπαρκτο.
Και αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία στην Ελλάδα, όπου το διαθέσιμο εισόδημα πιέζεται από το κόστος στέγασης, την ακρίβεια και τα καθημερινά έξοδα. Για μια οικογένεια που προσπαθεί να περιορίσει κάθε μη απολύτως αναγκαία δαπάνη, η περίοδος όμως δεν μπορεί να «περιοριστεί».
Δεν μπορείς να αποφασίσεις ότι αυτόν τον μήνα δεν θα έχεις περίοδο.
Δεν μπορείς να περιμένεις μέχρι να πέσει η τιμή.
Δεν μπορείς να πεις «θα αγοράσω λιγότερα» χωρίς να επηρεάσεις την υγιεινή και την άνεσή σου.
Και ακριβώς εδώ βρίσκεται η ουσία της λεγόμενης period poverty, της φτώχειας περιόδου. Δεν αφορά μόνο μια γυναίκα που δεν έχει καθόλου χρήματα για να αγοράσει μια συσκευασία σερβιέτες. Αφορά και εκείνη που αναγκάζεται να επιλέξει φθηνότερα ή λιγότερα προϊόντα, να καθυστερήσει την αγορά τους ή να χρησιμοποιήσει κάτι για περισσότερο χρόνο από όσο θα ήταν πρακτικό και υγιεινό. Είναι οικονομικό πρόβλημα, αλλά ταυτόχρονα είναι πρόβλημα δημόσιας υγείας και κοινωνικής ισότητας.
Τα στοιχεία της Ελλάδας δείχνουν ότι δεν μιλάμε για θεωρία
Το πιο ενδιαφέρον είναι ότι πλέον υπάρχουν και ελληνικά δεδομένα που αποτυπώνουν το πρόβλημα. Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας MARC που περιλαμβάνονται στο εθνικό Πρόγραμμα Υγείας και Υγιεινής Περιόδου, 24,4% των κοριτσιών στην Ελλάδα δηλώνουν ότι έχουν αντιμετωπίσει, σε κάποιο βαθμό, δυσκολία να καλύψουν το κόστος των προϊόντων περιόδου.
Το ποσοστό αυτό από μόνο του αρκεί για να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε τη συζήτηση. Δεν μιλάμε για ένα πρόβλημα που αφορά «κάποιες πολύ φτωχές οικογένειες». Μιλάμε για σχεδόν ένα στα τέσσερα κορίτσια που συμμετείχαν στην έρευνα και δηλώνουν ότι έχουν βρεθεί αντιμέτωπα με οικονομική δυσκολία γύρω από την περίοδο. Και το ζήτημα δεν είναι μόνο τα χρήματα.
Το 51,6% των κοριτσιών αναφέρει ότι η περίοδος συζητιέται μόνο μεταξύ κοριτσιών ή γυναικών, ενώ το 29,3% δηλώνει ότι οι συζητήσεις γύρω από την περίοδο συνοδεύονται συχνά από ειρωνικά σχόλια ή πειράγματα από αγόρια.
Με άλλα λόγια, υπάρχει ακόμη ένα παράξενο παράδοξο: ένα φυσιολογικό κομμάτι της ανθρώπινης βιολογίας αντιμετωπίζεται σαν κάτι που πρέπει να κρύβεται. Η σερβιέτα μπαίνει διακριτικά στην τσάντα. Το ταμπόν κρύβεται στην παλάμη. Η φράση «έχω περίοδο» συχνά αντικαθίσταται από ένα αμήχανο «δεν είμαι καλά». Και το αίμα της περιόδου παραμένει κάτι που πρέπει να μη φαίνεται, ενώ το κόστος του πληρώνεται κανονικά.
Το κράτος κάνει ένα σημαντικό βήμα, αλλά δεν λύνει όλο το πρόβλημα
Εδώ υπάρχει μια σημαντική εξέλιξη που δεν πρέπει να παραβλεφθεί. Το 2026, το Υπουργείο Υγείας σε συνεργασία με τη UNICEF ξεκίνησε για πρώτη φορά στην Ελλάδα ένα ολοκληρωμένο εθνικό πρόγραμμα για την υγεία και την υγιεινή της περιόδου. Το πρόγραμμα αφορά όλες τις μαθήτριες από την Ε’ Δημοτικού έως και τη Γ’ Γυμνασίου και προβλέπει τη δωρεάν διάθεση περισσότερων από 18 εκατομμυρίων προϊόντων περιόδου για τέσσερις μήνες, σε σχολεία σε ολόκληρη τη χώρα. Παράλληλα περιλαμβάνει ενημέρωση μαθητών, γονέων και εκπαιδευτικών. Είναι μια σημαντική αλλαγή.
Για πρώτη φορά η περίοδος αντιμετωπίζεται σε πανελλαδικό επίπεδο ως ζήτημα δημόσιας υγείας και εκπαιδευτικής ισότητας και όχι ως ένα «προσωπικό θέμα» που κάθε οικογένεια πρέπει να διαχειριστεί μόνη της.
Και τα στοιχεία δείχνουν ότι υπάρχει κοινωνική αποδοχή αυτής της λογικής. Το 91,8% των κοριτσιών και το 78,3% των αγοριών θεωρούν ότι τα σχολεία πρέπει να παρέχουν δωρεάν προϊόντα περιόδου.
Αλλά υπάρχει μια κρίσιμη ερώτηση: τι γίνεται όταν τελειώσουν οι τέσσερις μήνες;
Τι γίνεται με τη φοιτήτρια που ζει μόνη της;
Με την εργαζόμενη που δυσκολεύεται να καλύψει τα έξοδά της;
Με τη μητέρα που πρέπει να αγοράσει προϊόντα για την ίδια και την κόρη της;
Με τη γυναίκα που δεν βρίσκεται πλέον στο σχολικό περιβάλλον;
Η δωρεάν διανομή στα σχολεία είναι ένα σημαντικό δίχτυ προστασίας. Δεν αντικαθιστά όμως μια συνολική πολιτική για την οικονομική πρόσβαση στα προϊόντα περιόδου.
Γιατί η συζήτηση είναι και φεμινιστική
Υπάρχει ένας λόγος που το θέμα έχει βρει τόσο έντονα θέση στη σύγχρονη φεμινιστική συζήτηση. Δεν είναι επειδή «οι γυναίκες θέλουν ειδική μεταχείριση». Είναι επειδή ένα κόστος που συνδέεται βιολογικά με το γυναικείο σώμα μετατρέπεται σε επαναλαμβανόμενη οικονομική επιβάρυνση.
Αν μια κοινωνία αντιμετωπίζει την πρόσβαση στην εκπαίδευση, την υγεία και την εργασία ως δικαιώματα, τότε πρέπει να εξετάζει και τα πρακτικά εμπόδια που μπορούν να εμποδίσουν μια γυναίκα ή ένα κορίτσι να συμμετέχει ισότιμα σε αυτά.
Η περίοδος δεν είναι επιλογή. Δεν είναι lifestyle. Δεν είναι «γυναικείο προϊόν» με την έννοια ενός καλλυντικού που μπορείς να αγοράσεις ή να αφήσεις στο ράφι. Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η φεμινιστική διάσταση του ζητήματος: το γυναικείο σώμα δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως οικονομικό μειονέκτημα.
Δεν σημαίνει ότι κάθε γυναίκα πρέπει να παίρνει τα ίδια πράγματα δωρεάν. Σημαίνει ότι κανένα κορίτσι δεν θα έπρεπε να χάνει μάθημα επειδή δεν έχει σερβιέτα. Καμία εργαζόμενη δεν θα έπρεπε να αγχώνεται αν θα μπορέσει να αγοράσει τα προϊόντα που χρειάζεται. Και κανένα παιδί δεν θα έπρεπε να ντρέπεται επειδή το σώμα του λειτουργεί φυσιολογικά.
Και οι άλλες χώρες τι κάνουν;
Η εικόνα στην Ευρώπη δείχνει ότι υπάρχουν πολλές διαφορετικές επιλογές. Η Ιρλανδία εφαρμόζει μηδενικό ΦΠΑ στα βασικά προϊόντα περιόδου εδώ και δεκαετίες, ενώ η Κύπρος επέκτεινε τον μηδενικό συντελεστή στα προϊόντα γυναικείας υγιεινής το 2023. Η Μάλτα ακολούθησε με μηδενικό ΦΠΑ στα προϊόντα περιόδου από τον Ιανουάριο του 2025.
Η Γερμανία μείωσε τον ΦΠΑ στα προϊόντα περιόδου στο 7%, ενώ η Ισπανία έχει συντελεστή 4% για τα ταμπόν. Η εικόνα δεν είναι ίδια για όλα τα προϊόντα ούτε σε όλες τις χώρες, όμως το μήνυμα είναι σαφές: αρκετές κυβερνήσεις έχουν επιλέξει να αντιμετωπίσουν τα προϊόντα περιόδου ως αγαθά βασικής ανάγκης και να μειώσουν τη φορολογική τους επιβάρυνση.
Και δεν είναι μόνο θέμα φορολογίας. Σε ορισμένες χώρες εφαρμόζονται παράλληλα προγράμματα δωρεάν διάθεσης σε σχολεία, πανεπιστήμια και δημόσιους χώρους.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, άλλωστε, έχει αναγνωρίσει τη σύνδεση ανάμεσα στη φτώχεια περιόδου και την ισότητα στην εκπαίδευση και την κοινωνική συμμετοχή. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει ζητήσει από τα κράτη-μέλη να αντιμετωπίσουν το ζήτημα, μεταξύ άλλων μέσω της δωρεάν διάθεσης προϊόντων σε όσους τα χρειάζονται.
Άρα το ερώτημα για την Ελλάδα δεν είναι αν «γίνεται». Γίνεται. Το ερώτημα είναι αν υπάρχει πολιτική βούληση. Δεν είναι μόνο η τιμή στο ράφι Υπάρχει όμως και μια πλευρά που συχνά χάνεται μέσα στη συζήτηση για τον ΦΠΑ.
Η περίοδος δεν χρειάζεται μόνο σερβιέτα ή ταμπόν. Χρειάζεται πρόσβαση σε καθαρές τουαλέτες, νερό, σαπούνι, κάδους για την απόρριψη των προϊόντων και σωστή ενημέρωση.
Η UNICEF και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχουν επισημάνει ότι η υγεία της περιόδου στα σχολεία επηρεάζεται από την πρόσβαση σε προϊόντα, εγκαταστάσεις υγιεινής, ενημέρωση και ασφαλείς χώρους.
Γι’ αυτό και η ελληνική πρωτοβουλία του 2026 έχει σημασία επειδή δεν περιορίζεται στη διανομή προϊόντων. Περιλαμβάνει εκπαιδευτικές δράσεις και ενημέρωση μαθητών, γονέων και εκπαιδευτικών, με ιδιαίτερη πρόβλεψη για απομακρυσμένες, ορεινές και νησιωτικές περιοχές.
Και αυτό είναι ίσως το δεύτερο μεγάλο βήμα που χρειαζόμαστε: να σταματήσει η περίοδος να είναι κάτι που μαθαίνουμε στα παιδιά ψιθυριστά.
Το ίδιο το ελληνικό πρόγραμμα δείχνει ότι υπάρχει ανάγκη. Το 63,9% των κοριτσιών θεωρεί ότι η ενημέρωση για την περίοδο πρέπει να ξεκινά ήδη από το Δημοτικό. Ίσως, τελικά, πρέπει να μάθουμε και στα αγόρια να μιλούν γι’ αυτήν.
Όχι επειδή πρέπει να γνωρίζουν κάθε λεπτομέρεια του γυναικείου σώματος, αλλά επειδή η άγνοια είναι αυτή που συχνά μετατρέπεται σε κοροϊδία, ντροπή και στιγματισμό. Η σερβιέτα δεν είναι πολυτέλεια. Γιατί λοιπόν φορολογείται σαν να είναι;
Η Ελλάδα έχει κάνει ένα βήμα μπροστά με το εθνικό πρόγραμμα δωρεάν διάθεσης προϊόντων περιόδου στα σχολεία. Είναι μια εξέλιξη που αξίζει να αναγνωριστεί.
Αλλά την ίδια ώρα παραμένει η αντίφαση: το κράτος αναγνωρίζει ότι ένα κορίτσι μπορεί να μην έχει την οικονομική δυνατότητα να αγοράσει προϊόντα περιόδου και αποφασίζει να τα διαθέσει δωρεάν στο σχολείο, ενώ στην αγορά τα ίδια προϊόντα εξακολουθούν να επιβαρύνονται με τον κανονικό συντελεστή ΦΠΑ.
Η συζήτηση, επομένως, δεν μπορεί να τελειώσει στη δωρεάν διανομή. Μπορεί η Ελλάδα να εξετάσει τη μείωση του ΦΠΑ στα προϊόντα περιόδου; Ναι. Το ευρωπαϊκό πλαίσιο το επιτρέπει.
Μπορεί να διευρύνει τη δωρεάν διάθεση προϊόντων σε σχολεία, πανεπιστήμια και άλλους δημόσιους χώρους; Ναι. Άλλες ευρωπαϊκές χώρες έχουν ήδη κινηθεί προς αυτή την κατεύθυνση.
Μπορεί να αντιμετωπίσει την περίοδο ως ζήτημα δημόσιας υγείας και όχι ως ένα ακόμη προϊόν στο ράφι του σούπερ μάρκετ; Ήδη, με το εθνικό πρόγραμμα, έκανε το πρώτο βήμα.
Το επόμενο βήμα είναι να αποφασίσουμε τι σημαίνει πραγματικά ισότητα. Γιατί ισότητα δεν είναι να λέμε σε ένα κορίτσι ότι «η περίοδος είναι κάτι φυσιολογικό» και την ίδια στιγμή να της ζητάμε να πληρώνει κάθε μήνα για κάτι που δεν επέλεξε.
Ισότητα είναι να μπορεί να πάει στο σχολείο, στη δουλειά, στο πανεπιστήμιο, στο γυμναστήριο, στο ταξίδι, στη ζωή της χωρίς να πρέπει να υπολογίζει αν της φτάνουν οι σερβιέτες μέχρι το τέλος του μήνα.
Και ίσως ήρθε η ώρα να σταματήσουμε να ρωτάμε γιατί οι γυναίκες ζητούν να μη φορολογείται τόσο ακριβά η περίοδός τους.
Η σωστή ερώτηση είναι άλλη: Γιατί, το 2026, εξακολουθούμε να θεωρούμε αυτονόητο ότι πρέπει να πληρώνουν τόσο ακριβά για να διαχειρίζονται μια φυσιολογική λειτουργία του σώματός τους;
