Τραμπ, Πούτιν και Σι: Τα 90 λεπτά που δεν άλλαξαν την Ιστορία – Γιατί η σύνοδος θεωρείται διπλωματικό δώρο για τη Μόσχα

Η πολυαναμενόμενη τριμερής συνάντηση στη Σενζέν ολοκληρώθηκε χωρίς σημαντικές συμφωνίες για την Ουκρανία, το Ιράν ή τον πυρηνικό αφοπλισμό

Τραμπ, Πούτιν και Σι: Τα 90 λεπτά που δεν άλλαξαν την Ιστορία – Γιατί η σύνοδος θεωρείται διπλωματικό δώρο για τη Μόσχα
US President Donald Trump (C-L), China's President Xi Jinping (C-R), and Russian President Vladimir Putin (C) welcome each other at the 33rd Asia-Pacific Economic Cooperation (APEC) Economic Leaders' Meeting welcome banquet at the Shenzhen International Communication Centre in Shenzhen, Guangdong province, China, 18 November 2026. EPA/LUKAS COCH AUSTRALIA AND NEW ZEALAND OUT

Ως ένα γεγονός με μεγάλη συμβολική σημασία, αλλά περιορισμένα απτά αποτελέσματα, περιγράφουν διεθνή μέσα ενημέρωσης την ιστορική συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ, του Βλαντίμιρ Πούτιν και του Σι Τζινπίνγκ στη Σενζέν της Κίνας. Οι ηγέτες των τριών μεγάλων δυνάμεων βρέθηκαν για πρώτη φορά στο ίδιο τραπέζι, στο περιθώριο της συνόδου κορυφής του APEC, ωστόσο οι προσδοκίες για μια νέα σελίδα στη διεθνή διπλωματία δεν επιβεβαιώθηκαν.

Η συνάντηση διήρκεσε περίπου 70 έως 90 λεπτά, σύμφωνα με τις διαφορετικές αναφορές που δημοσιεύτηκαν, και ολοκληρώθηκε χωρίς σημαντικές συμφωνίες για τα μεγαλύτερα ανοιχτά μέτωπα της διεθνούς ασφάλειας. Η Ουκρανία, ο πόλεμος στο Ιράν και ο πυρηνικός αφοπλισμός δεν οδήγησαν σε κάποια συγκεκριμένη δέσμευση, παρά το γεγονός ότι βρίσκονταν στο επίκεντρο των προσδοκιών πριν από την έναρξη των συνομιλιών.

Σε ανάλυσή του, ο Guardian υποστηρίζει ότι η σύνοδος δύσκολα θα καταγραφεί ως σημείο καμπής στην ιστορία του 21ου αιώνα. Αντίθετα, εκτιμά ότι ενδέχεται να μείνει ως μια σύντομη υποσημείωση, παρά τους χαρακτηρισμούς περί ιστορικής στιγμής που χρησιμοποίησε ο Ρώσος πρόεδρος.

Γιατί ο Πούτιν βγήκε κερδισμένος από τη συνάντηση

Σύμφωνα με την ανάλυση του Guardian, ο μεγαλύτερος ωφελημένος από τη συνάντηση ήταν ο Βλαντίμιρ Πούτιν. Παρά το γεγονός ότι δεν προέκυψε κάποια σημαντική διπλωματική συμφωνία, ο Ρώσος πρόεδρος απέκτησε την ευκαιρία να εμφανιστεί δίπλα στους ηγέτες των ΗΠΑ και της Κίνας, σε μια περίοδο κατά την οποία η Δύση εξακολουθεί να επιδιώκει τη διεθνή απομόνωση της Μόσχας λόγω του πολέμου στην Ουκρανία.

Ο Ντόναλντ Τραμπ υποδέχθηκε τον Ρώσο πρόεδρο με ιδιαίτερα θερμό τρόπο, περιγράφοντας τόσο τον ίδιο όσο και τον Σι Τζινπίνγκ ως φίλους του. Για τον Πούτιν, η εικόνα αυτή έχει ιδιαίτερη αξία στο εσωτερικό της Ρωσίας, καθώς επιτρέπει στο Κρεμλίνο να παρουσιάσει τη χώρα ως ισότιμο συνομιλητή των δύο ισχυρότερων οικονομικών και στρατιωτικών δυνάμεων.

Ο Guardian επισημαίνει ότι η Μόσχα μπορεί πλέον να προβάλει τη συμμετοχή της στη σύνοδο ως ένδειξη ότι δεν έχει απομονωθεί, παρά τις ευρωπαϊκές προσπάθειες και τις κυρώσεις που έχουν επιβληθεί σε βάρος της. Ο ίδιος ο Πούτιν υποστήριξε ότι η περιοχή Ασίας-Ειρηνικού έχει εξελιχθεί σε κέντρο της παγκόσμιας οικονομίας και ότι οι προσπάθειες της Ευρώπης να απομονώσει τη Ρωσία δεν έχουν αποδώσει.

Ο Ρώσος πρόεδρος αναφέρθηκε επίσης στη σχέση του με τον Τραμπ, κάνοντας λόγο για κοινές «αξίες πολιτισμού», παρά τις δυσκολίες που έχουν καταγραφεί στις σχέσεις των δύο χωρών.

Ο Σι ως οικοδεσπότης και το μήνυμα προς την Ουάσινγκτον

Για τον Σι Τζινπίνγκ, η συνάντηση αποτέλεσε μια ευκαιρία υψηλού συμβολισμού. Ως οικοδεσπότης της τριμερούς, ο Κινέζος πρόεδρος βρέθηκε στο επίκεντρο μιας εικόνας που αναδεικνύει τον αυξανόμενο ρόλο του Πεκίνου στις διεθνείς εξελίξεις.

Η παρουσία του Τραμπ και του Πούτιν στη Σενζέν επέτρεψε στην κινεζική ηγεσία να προβάλει την Κίνα ως βασικό πόλο της παγκόσμιας διπλωματίας. Όπως σημειώνει ο Guardian, η συνάντηση έδωσε την ευκαιρία στον Σι να παρουσιάσει μια διεθνή πραγματικότητα στην οποία οι ΗΠΑ δεν αποτελούν πλέον τον μοναδικό πρωταγωνιστή, αλλά καλούνται να μοιραστούν τη σκηνή με την Κίνα και τη Ρωσία.

Οι δύο τελευταίες χώρες διαθέτουν διαφορετικά πλεονεκτήματα, με την Κίνα να αποτελεί κυρίαρχη δύναμη στη μεταποίηση και τη Ρωσία να διατηρεί σημαντικό ρόλο στην παγκόσμια ενεργειακή αγορά.

Τι συμφώνησαν οι τρεις ηγέτες

Παρά τις υψηλές προσδοκίες, η κοινή ατζέντα που προέκυψε από τη συνάντηση ήταν αρκετά περιορισμένη. Σύμφωνα με το Associated Press, οι τρεις ηγέτες συμφώνησαν να επιδιώξουν μεταρρυθμίσεις στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, να ενισχύσουν την παραγωγή διυλισμένων ορυκτών καυσίμων και να περιορίσουν την εμβέλεια του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου.

Στην κοινή δήλωση έγινε επίσης αναφορά στην ενίσχυση του ενεργειακού εφοδιασμού, στη μεταρρύθμιση των Ηνωμένων Εθνών, καθώς και στην ανάγκη διατήρησης της στρατηγικής σταθερότητας και της διεθνούς ασφάλειας. Για τον πυρηνικό αφοπλισμό και τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων διατυπώθηκε πρόθεση περαιτέρω συζητήσεων, χωρίς να ανακοινωθεί συγκεκριμένη συμφωνία.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η κοινή στάση που καταγράφηκε απέναντι στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο. Οι τρεις ηγέτες εξέφρασαν επιφυλάξεις για την έκταση της δικαιοδοσίας του και τάχθηκαν υπέρ της προστασίας κυβερνητικών αξιωματούχων από τις διώξεις του. Η τοποθέτηση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία στην περίπτωση του Πούτιν, σε βάρος του οποίου εκκρεμεί ένταλμα σύλληψης από το ΔΠΔ.

Ο πυρηνικός αφοπλισμός που δεν προχώρησε

Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που αναμενόταν να απασχολήσουν τους τρεις ηγέτες ήταν ο περιορισμός των πυρηνικών όπλων. Πριν από την έναρξη της συνάντησης, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε υποστηρίξει ότι ΗΠΑ, Ρωσία και Κίνα βρίσκονται σε μοναδική θέση για να συζητήσουν τη μείωση των πυρηνικών οπλοστασίων και τον περιορισμό του κινδύνου χρήσης τους.

Το θέμα έχει αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα μετά τη λήξη, τον Φεβρουάριο, της συνθήκης New START, της τελευταίας συμφωνίας ελέγχου των πυρηνικών όπλων μεταξύ Ουάσινγκτον και Μόσχας. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει εκφράσει την επιθυμία να διαπραγματευτεί μια νέα συμφωνία, στην οποία θα συμμετέχει και η Κίνα.

Ωστόσο, το Πεκίνο δεν έχει εμφανιστεί μέχρι στιγμής πρόθυμο να αποδεχθεί αντίστοιχους περιορισμούς. Όπως επισημαίνεται στα σχετικά δημοσιεύματα, το κινεζικό πυρηνικό οπλοστάσιο είναι σημαντικά μικρότερο από εκείνα των ΗΠΑ και της Ρωσίας, γεγονός που περιορίζει τα κίνητρα της κινεζικής πλευράς να συμμετάσχει σε μια συμφωνία με αντίστοιχους όρους.

Ο Ντάριλ Κίμπαλ, εκτελεστικός διευθυντής της Arms Control Association, εκτίμησε ότι η συνάντηση θα μπορούσε, στην καλύτερη περίπτωση, να αποτελέσει την αρχή μιας μακράς διαπραγματευτικής διαδικασίας. Όπως σημείωσε, ο κόσμος χρειάζεται κάτι περισσότερο από διπλωματικές εικόνες και ευκαιρίες για φωτογραφίες μεταξύ των τριών ηγετών.

Η Ουκρανία έμεινε εκτός τραπεζιού

Παρά το γεγονός ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα στις σχέσεις ΗΠΑ και Ρωσίας, η τριμερής συνάντηση δεν κατέληξε σε κάποια συγκεκριμένη συμφωνία για τον τερματισμό του.

Μετά την ολοκλήρωση των συνομιλιών στη Σενζέν, ο Τραμπ συμμετείχε τηλεφωνικά σε σύσκεψη στο Βερολίνο, όπου οι Αμερικανοί απεσταλμένοι Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ συναντήθηκαν με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι και περισσότερους από 40 Ευρωπαίους ηγέτες που στηρίζουν την Ουκρανία.

Σύμφωνα με τον Γουίτκοφ, ο Αμερικανός πρόεδρος ενημέρωσε τους συμμετέχοντες ότι είχε συζητήσει με τον Σι και τον Πούτιν την αναζήτηση ειρηνικής λύσης στον πόλεμο. Ωστόσο, η απουσία της Ουκρανίας και των Ευρωπαίων συμμάχων της από το τραπέζι της Σενζέν επανέφερε το ερώτημα κατά πόσο οι μεγάλες δυνάμεις μπορούν να συζητούν για την ασφάλεια και το μέλλον άλλων χωρών χωρίς τη συμμετοχή τους.

Ιράν, Στενά του Ορμούζ και εμπορικές σχέσεις ΗΠΑ – Κίνας

Στην ευρύτερη ατζέντα των επαφών βρέθηκαν επίσης ο πόλεμος στο Ιράν, η ενεργειακή ασφάλεια και οι εμπορικές σχέσεις μεταξύ Ουάσινγκτον και Πεκίνου.

Πριν από την τριμερή συνάντηση, ο Τραμπ είχε πραγματοποιήσει ξεχωριστές συνομιλίες με τον Σι Τζινπίνγκ. Ο Αμερικανός πρόεδρος αναφέρθηκε στην ανάγκη διασφάλισης της ομαλής μεταφοράς πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ, μιας από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς παγκοσμίως για την ενεργειακή αγορά.

Παράλληλα, άφησε να εννοηθεί ότι θα επιδιώξει την αύξηση των κινεζικών αγορών αμερικανικών αγροτικών προϊόντων. Από την πλευρά του, ο Σι χαρακτήρισε γενικά σταθερές τις σχέσεις των δύο χωρών κατά τη διάρκεια της προεδρίας Τραμπ και έθεσε την ανάγκη ενίσχυσης της επικοινωνίας σε οικονομικά και εμπορικά ζητήματα.

Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε επίσης, σύμφωνα με το κινεζικό πρακτορείο Xinhua, ότι οι ΗΠΑ δεν υποστηρίζουν την ανεξαρτησία της Ταϊβάν.

Γιατί δεν μπορεί να συγκριθεί με τη Γιάλτα

Στην ανάλυσή του, ο Guardian απορρίπτει την προσπάθεια να συγκριθεί η συνάντηση της Σενζέν με τις ιστορικές διασκέψεις της Τεχεράνης το 1943 και της Γιάλτας το 1945. Τότε, οι ηγέτες των ΗΠΑ, της Βρετανίας και της Σοβιετικής Ένωσης συζητούσαν για τη μεταπολεμική τάξη πραγμάτων και τη διαμόρφωση ενός νέου διεθνούς συστήματος.

Οι δηλώσεις των Ουίνστον Τσόρτσιλ και Ιωσήφ Στάλιν στην Τεχεράνη αποτύπωναν το μέγεθος των φιλοδοξιών της εποχής. Ο Τσόρτσιλ είχε αναφερθεί στο μέλλον της ανθρωπότητας που βρισκόταν στα χέρια των ηγετών, ενώ ο Στάλιν είχε μιλήσει για την τεράστια δύναμη και τις ευκαιρίες που τους είχε προσφέρει η Ιστορία.

Αντίθετα, η συνάντηση στη Σενζέν δεν συνοδεύτηκε από αντίστοιχες δεσμεύσεις ούτε από ένα σαφές σχέδιο για την αντιμετώπιση των μεγάλων διεθνών κρίσεων. Οι γενικόλογες αναφορές στη στρατηγική σταθερότητα και τη διεθνή ασφάλεια δεν μεταφράστηκαν σε συγκεκριμένες συμφωνίες.

Ο Guardian αναγνωρίζει, πάντως, ότι η συνάντηση μπορεί να λειτουργήσει ως ένα πρώτο βήμα για τη διατήρηση ενός σταθερού διαύλου επικοινωνίας μεταξύ των τριών ηγετών. Το αν θα ακολουθήσει ουσιαστικός διάλογος θα φανεί στις επόμενες κινήσεις τους.

Προς το παρόν, η εικόνα που μένει από τα περίπου 90 λεπτά στη Σενζέν είναι εκείνη μιας συνάντησης με ισχυρό συμβολισμό, αλλά περιορισμένα αποτελέσματα. Για τον Πούτιν, ωστόσο, η ίδια η παρουσία στο πλευρό του Τραμπ και του Σι αποτέλεσε ένα σημαντικό επικοινωνιακό κέρδος, σε μια περίοδο κατά την οποία η διεθνής θέση της Ρωσίας εξακολουθεί να αμφισβητείται.