Πυρηνικά και Ουκρανία στο τραπέζι της Σενζέν – Ο Σι κρατά κλειστά τα χαρτιά του
Ο Τραμπ θέλει την Κίνα στις συνομιλίες για τα πυρηνικά, ο Πούτιν επιδιώκει συμφωνία για την Ουκρανία με όρους που εξυπηρετούν τη Μόσχα και ο Σι αποφεύγει τις δεσμεύσεις για τον περιορισμό του κινεζικού οπλοστασίου.
Στη Σενζέν της Κίνας συναντώνται σήμερα ο Ντόναλντ Τραμπ, ο Βλαντίμιρ Πούτιν και ο Σι Τζινπίνγκ, στο περιθώριο της συνόδου της APEC. Οι τρεις ηγέτες προσέρχονται με διαφορετικές προτεραιότητες. Οι ΗΠΑ θέλουν να ανοίξουν συζήτηση για τον περιορισμό των πυρηνικών εξοπλισμών, ενώ το αν ο πόλεμος στην Ουκρανία θα συζητηθεί στην τριμερή παραμένει ανοιχτό.
Η συνάντηση των ηγετών των τριών μεγαλύτερων πυρηνικών δυνάμεων του κόσμου συγκεντρώνει τεράστιο διπλωματικό ενδιαφέρον, με τα διεθνή μέσα ενημέρωσης να εστιάζουν τόσο στα ζητήματα που ενδέχεται να τεθούν στο τραπέζι όσο και στις αποκλίνουσες προτεραιότητες των τριών πλευρών.
Ο Τραμπ θέλει την Κίνα στις συνομιλίες για τα πυρηνικά
Η Ουάσινγκτον επιδιώκει ένα πλαίσιο για τον περιορισμό των πυρηνικών εξοπλισμών που θα περιλαμβάνει και την Κίνα, μετά τη λήξη της διμερούς συνθήκης New START μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας τον Φεβρουάριο. Το Πεκίνο έχει απορρίψει προηγούμενες προτάσεις για τριμερείς διαπραγματεύσεις, επικαλούμενο τη διαφορά μεγέθους ανάμεσα στο κινεζικό οπλοστάσιο και εκείνα των δύο άλλων χωρών.
Όπως επισημαίνει ο ειδικός στο κινεζικό πυρηνικό πρόγραμμα Τονγκ Ζάο, από το Carnegie Endowment for International Peace, υπάρχει εξαιρετικά περιορισμένη πολιτική βούληση στο Πεκίνο για ουσιαστικές τριμερείς διαπραγματεύσεις ελέγχου των πυρηνικών όπλων.
Η εκτίμηση που διατυπώνεται είναι ότι η συνάντηση θα μπορούσε να αποτελέσει αφετηρία ενός νέου διαλόγου, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι υπάρχουν οι προϋποθέσεις για άμεση συμφωνία.
Η Ουκρανία και η ξεχωριστή επαφή Τραμπ – Πούτιν
Για τον Πούτιν, προτεραιότητα είναι μια διευθέτηση του πολέμου στην Ουκρανία που να εξυπηρετεί τις θέσεις της Μόσχας. Πέρα από την τριμερή, Αμερικανοί και Ρώσοι αξιωματούχοι ανέφεραν ότι Τραμπ και Πούτιν αναμένεται να έχουν και ξεχωριστή επαφή στη Σενζέν. Σύμφωνα με το Κρεμλίνο, η επαφή αυτή προβλέπεται να γίνει μετά την ολομέλεια της APEC, χωρίς να έχουν προγραμματιστεί πλήρεις διμερείς διαπραγματεύσεις.
Παρά ταύτα, εξακολουθεί να υπάρχει ασάφεια ως προς το εάν το ουκρανικό θα αποτελέσει επίσημο αντικείμενο της τριμερούς. Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν αρχικά υποστηρίξει ότι η συζήτηση θα επικεντρωθεί στα πυρηνικά και στο Ιράν, χωρίς να περιλαμβάνει την Ουκρανία, ενώ ο ίδιος ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι σκοπεύει να αναφερθεί και στον πόλεμο.
Πού υπάρχει περιθώριο συνεννόησης
Ο Σι, ως οικοδεσπότης, επιδιώκει να αναδείξει τον διπλωματικό ρόλο της Κίνας. Στη σύνοδο έδωσε έμφαση στο ανοιχτό εμπόριο, ενώ ο Πούτιν επέκρινε τις δυτικές κυρώσεις. Ο πόλεμος στο Ιράν και οι εμπορικές σχέσεις είναι πεδία όπου μπορούν να ανταλλάξουν θέσεις. Στα πυρηνικά, το πρώτο ζητούμενο παραμένει αν το Πεκίνο θα δεχθεί να μπει σε διαπραγματεύσεις.
Για την Κίνα, η τριμερής αποτελεί παράλληλα ευκαιρία να ενισχύσει την εικόνα της ως κεντρικού παράγοντα της παγκόσμιας διπλωματίας. Οι Financial Times επισημαίνουν ότι το Πεκίνο επιχειρεί να αξιοποιήσει τη σύνοδο της APEC, για να προβάλει το δικό του όραμα για τη διεθνή οικονομική τάξη, σε μια περίοδο αυξανόμενων εμπορικών και τεχνολογικών ανταγωνισμών.
Πέρα από τα συγκεκριμένα ζητήματα της ατζέντας, διεθνείς αναλυτές εξετάζουν εάν η συνάντηση θα μπορούσε να σηματοδοτήσει την αρχή μιας ευρύτερης συνεννόησης μεταξύ των τριών δυνάμεων. Η σύγκριση με τη Διάσκεψη της Γιάλτας του 1945 εμφανίζεται σε σειρά αναλύσεων, κυρίως λόγω της επιδίωξης της Μόσχας να αναγνωριστεί ως ισότιμος συνομιλητής της Ουάσινγκτον και του Πεκίνου για τα μεγάλα ζητήματα διεθνούς ασφάλειας.
Ωστόσο, η απόσταση μεταξύ των επιδιώξεων των τριών ηγετών παραμένει μεγάλη. Όπως επισημαίνουν αναλυτές του Atlantic Council, η στενή συνεργασία Ρωσίας και Κίνας δυσκολεύει τις αμερικανικές προσπάθειες να δημιουργηθούν αποστάσεις μεταξύ Μόσχας και Πεκίνου, ενώ οι διαφορετικές θέσεις τους για τα πυρηνικά, την Ουκρανία και το Ιράν περιορίζουν τις προοπτικές άμεσων αποτελεσμάτων.
Ανάλογα συγκρατημένες είναι οι εκτιμήσεις του Brookings Institution, που θεωρεί ότι οι συνομιλίες μπορεί να επικεντρωθούν περισσότερο στη διαμόρφωση ενός πλαισίου μελλοντικού διαλόγου, παρά στην επίτευξη σημαντικών συμφωνιών.