Η αντίφαση των αριθμών στην ελληνική οικονομία

Η Ιταλία μας ξεπέρασε σε ποσοστό χρέους, μα οι δείκτες της Eurostat δείχνουν φτωχοποίηση. Γιατί οι μεγάλοι όμιλοι επενδύουν στα Βαλκάνια και πώς θα έρθει η πραγματική σύγκλιση;

Η αντίφαση των αριθμών στην ελληνική οικονομία
Φωτ. ΟΛΘ Α.Ε.

Η ιταλική οικονομία ξεπερνά πια την ελληνική ως προς το ποσοστό χρέους/ΑΕΠ, με την γαλλική να την ακολουθεί. Εντούτοις, παρά τα αναμφίβολα επιτεύγματα στο πεδίο της δημοσιονομικής συνέπειας, οι έρευνες της Eurostat δεν αποτυπώνουν χειροπιαστά οφέλη για τους περισσότερους Έλληνες πολίτες.

Σύμφωνα με τα δεδομένα, η χώρα μας –από κοινού με τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία– εναλλάσσονται στις χειρότερες θέσεις της ΕΕ όσον αφορά το διαθέσιμο εισόδημα (παρά τον υψηλό εβδομαδιαίο αριθμό ωρών εργασίας), τον κίνδυνο φτωχοποίησης, τη δυσκολία ανταπόκρισης στις μηνιαίες δαπάνες (λόγω πληθωρισμού), την αδυναμία για πολυήμερες διακοπές, την ευαλωτότητα των παιδιών και τις τάσεις γεννήσεων. Αν σε κάτι καταφέραμε να είμαστε… Δανία του Νότου, είναι το αναλογικό κόστος στέγης: εκεί ξεπερνάμε μόνο την πλούσια σκανδιναβική χώρα.

Δυστυχώς, ούτε οι προβλέψεις για τα αμέσως επόμενα χρόνια προσφέρουν αισιοδοξία. Μετά τη λήξη του προγράμματος RRF, οι ενωσιακοί πόροι θα περιοριστούν σε εκείνους του ΕΣΠΑ. Συνεπώς, δεδομένου ότι θα επιβραδυνθεί και η αποκάλυψη νέας φορολογητέας ύλης, η πραγματική ανάπτυξη θα βρίσκεται πολύ κοντά στον μέσο όρο της υπόλοιπης Ένωσης. Δηλαδή, κοντά στον αναπτυξιακό ρυθμό κρατών που δεν υπέστησαν μείωση ΑΕΠ κατά 26%. Με άλλα λόγια, θα βρίσκεται σε ρυθμό ανίκανο να οδηγήσει σε σύγκλιση.

Η όλη εικόνα επιδεινώνεται, αν ληφθούν υπόψη παγκόσμιοι δείκτες που αφορούν την ποιότητα και την αποτελεσματικότητα θεσμών και διακυβέρνησης. Δεν έχουν καταγράψει δραματική πτώση, αλλά σίγουρα δεν αρμόζουν σε μια περίοδο όπου θα ήταν επιθυμητή η θεαματική άνοδός τους.

Επιπλέον, αξίζει να αναφερθεί ότι αναλυτές των Βρυξελλών διαφωνούν με το ΥΠΟΙΚ για την ανάπτυξη (1,5%) και για το ύψος του πλεονάσματος το 2027. Αντίθετα, προεξοφλούν νέα υπερπλεονάσματα. Άλλοι αναλυτές επισημαίνουν το ιδιαίτερα υψηλό επίπεδο συγκέντρωσης των τραπεζικών χορηγήσεων σε υπερβολικά περιορισμένο αριθμό μεγάλων ελληνικών ομίλων, φαινόμενο μοναδικό.

Ο επικεφαλής της ΤτΕ έχει αναγνωρίσει την αντίφαση μεταξύ υγιών δημοσιονομικών και ασθενούς πραγματικής οικονομίας. Την εν λόγω αντίφαση έχουν επίσης αναγνωρίσει ο Πρωθυπουργός, ο Υπουργός Οικονομικών και οι αρχηγοί κομμάτων και κινήσεων της αντιπολίτευσης. Προφανώς η οικονομία έπρεπε να σταθεροποιηθεί. Προφανώς το κράτος έπρεπε να αποκαταστήσει βασικές λειτουργίες του. Προφανώς έπρεπε να επουλωθούν οι πληγές του τραυματισμένου τραπεζικού συστήματος. Προφανώς οι κυβερνώντες έπρεπε να αποταθούν σε όσες επιχειρήσεις έμειναν αλώβητες, ώστε να ξεκινήσει η ανάκαμψη.

Ωστόσο, τα πράγματα δεν εξελίσσονται κατ’ ευχήν. Γιατί; Οι αιτίες ποικίλλουν: η βραδεία απόδοση ιδίων κεφαλαίων σε σύγκριση με την υπόλοιπη Βαλκανική· η δυσκολία εξεύρεσης κατάλληλου προσωπικού μετά τη μεταναστευτική έξοδο· η καταστροφή μεγάλου μέρους του –συμβιωτικού για τις μεγάλες επιχειρήσεις– μικρότερου παραγωγικού οικοσυστήματος εξαιτίας της κρίσης· η πολύ χαμηλή αναλογία μεσαίων επιχειρήσεων στο εθνικό μείγμα, με την τάση τους να είναι δυστυχώς πτωτική.

Κατά συνέπεια, δεν επενδύουν μόνο οι μεγάλες βιομηχανίες μας πάνω από τα βόρεια σύνορά μας. Πλέον τις ακολουθούν και τράπεζες: η Eurobank τοποθετεί 1,4 δισ. € στη βουλγαρική αγορά, συγκροτώντας έτσι το μεγαλύτερο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα εκεί.

Η προσδοκία πως οι πολύ μεγάλοι όμιλοι θα μετεξελίσσονταν σε εθνικούς πρωταθλητές και θα διοχέτευαν τα κεφάλαια και την κερδοφορία τους στο εσωτερικό της χώρας μέσω επενδύσεων και δαπανών δεν επαληθεύεται. Ας αποδεχτούμε επιτέλους αυτή την πραγματικότητα και ας στραφούμε σε ξένους βιομηχανικούς επενδυτές· σε εκείνους που θα έρθουν για να κατασκευάσουν εντελώς νέες μεταποιητικές μονάδες με εξωστρεφή χαρακτήρα. Άλλωστε, το –λόγω χαμηλής ανταγωνιστικότητας– εμπορικό έλλειμμα οδηγεί νομοτελειακά σε δημοσιονομικό έλλειμμα.

Επείγει, λοιπόν, η ριζική αναθεώρηση του παραγωγικού μοντέλου, χωρίς εύηχες αοριστολογίες και υποσχέσεις. Και η αναθεώρηση δεν θα επιτευχθεί αν δεν είναι συμπεριληπτική, μέσα από την ενεργοποίηση των ως τώρα περιθωριοποιημένων μικροκεφαλαιούχων. Περισσότερο από ζήτημα κοινωνικής δικαιοσύνης, είναι ζήτημα συνολικής παραγωγικότητας.