Στουρνάρας: Η ανάπτυξη επιστρέφει, αλλά τα εισοδήματα παραμένουν κάτω από τα προ κρίσης επίπεδα

Στουρνάρας: Η ανάπτυξη επιστρέφει, αλλά τα εισοδήματα παραμένουν κάτω από τα προ κρίσης επίπεδα
ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η ελληνική οικονομία έχει αφήσει πίσω της την οξεία φάση της κρίσης, με τις επενδύσεις και τις εξαγωγές να ενισχύουν τις προοπτικές ανάπτυξης. Ωστόσο, η ανάκαμψη δεν έχει αποκαταστήσει ακόμη τις απώλειες στο εισόδημα των νοικοκυριών, ενώ η χαμηλή παραγωγικότητα και η γήρανση του πληθυσμού αποτελούν σημαντικές προκλήσεις για τα επόμενα χρόνια.

Μιλώντας στο Money and Banking Conference, στο Μπουένος Άιρες, ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, παρουσίασε την πορεία της ελληνικής οικονομίας, επισημαίνοντας ότι η συσσώρευση κεφαλαίου και η παραγωγικότητα στηρίζουν πλέον την εκτιμώμενη δυνητική ανάπτυξη.

Όπως ανέφερε, στην κορύφωση της κρίσης το πραγματικό κατά κεφαλήν ΑΕΠ είχε μειωθεί κατά περίπου 26% σε σχέση με τα προ κρίσης επίπεδα, ενώ το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών είχε υποχωρήσει κατά περίπου 36%. Παρά τη βελτίωση των τελευταίων ετών, και τα δύο μεγέθη εξακολουθούν να βρίσκονται χαμηλότερα από τα επίπεδα πριν από την κρίση, όπως μετέδωσε το ΑΠΕ – ΜΠΕ.

Παράλληλα, η Ελλάδα εξακολουθεί να υπολείπεται του ευρωπαϊκού μέσου όρου στο κατά κεφαλήν εισόδημα. Για να περιοριστεί η απόσταση, θα πρέπει τα πραγματικά εισοδήματα να αυξάνονται σταθερά και για σειρά ετών με ταχύτερο ρυθμό από τον αντίστοιχο ευρωπαϊκό.

Περισσότερες επενδύσεις και ισχυρότερες εξαγωγές

Θετική εξέλιξη αποτελεί η σημαντική αύξηση των επενδύσεων. Οι επενδύσεις πάγιου κεφαλαίου από περίπου 11% του ΑΕΠ το 2019 έφτασαν κοντά στο 18% το 2025. Ταυτόχρονα, έχει αλλάξει η σύνθεσή τους, με μεγαλύτερο μέρος να κατευθύνεται σε εξοπλισμό, έρευνα, λογισμικό και άυλες υποδομές.

Ανοδικά κινούνται και οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών. Από περίπου το 20% του ΑΕΠ στις αρχές της δεκαετίας του 2000, πλέον προσεγγίζουν το 40%, ενισχύοντας τον εξωστρεφή προσανατολισμό της οικονομίας.

Σημαντική συμβολή στην επενδυτική δραστηριότητα είχαν και οι πόροι του ευρωπαϊκού Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Η Ελλάδα διαθέτει τη μεγαλύτερη κατανομή πόρων σε σχέση με το ΑΕΠ και συγκαταλέγεται στις χώρες με υψηλές εκταμιεύσεις, έχοντας εκπληρώσει συμφωνημένα ορόσημα μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων.

Επιπλέον, το δανειακό σκέλος του μηχανισμού έχει συμβάλει στην κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων, σε συνδυασμό με τραπεζική χρηματοδότηση. Οι επενδύσεις αφορούν, μεταξύ άλλων, υποδομές, δεξιότητες, καθώς και την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση. Το κρίσιμο ζητούμενο, σύμφωνα με τον κ. Στουρνάρα, είναι τα έργα αυτά να ενισχύσουν ουσιαστικά την παραγωγική δυνατότητα της χώρας.

Το στοίχημα της παραγωγικότητας και η γήρανση του πληθυσμού

Παρά τη βελτίωση των οικονομικών δεικτών, η παραγωγικότητα εξακολουθεί να αποτελεί αδύναμο σημείο. Η παραγωγικότητα της εργασίας έχει αυξηθεί το τελευταίο διάστημα, ωστόσο παραμένει χαμηλότερη από τα προ κρίσης επίπεδα. Η περαιτέρω ενίσχυσή της θεωρείται απαραίτητη, ώστε οι ελληνικές επιχειρήσεις να μπορούν να ανταγωνίζονται στις διεθνείς αγορές και να αυξάνονται οι πραγματικοί μισθοί χωρίς να πλήττεται η ανταγωνιστικότητά τους.

Την ίδια στιγμή, η γήρανση του πληθυσμού αναμένεται να περιορίσει τη συμβολή της εργασίας στην ανάπτυξη προς το τέλος της δεκαετίας. Έτσι, μεγαλύτερο βάρος θα πέσει στις επενδύσεις, στην τεχνολογική αναβάθμιση και στην καλύτερη αξιοποίηση των δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού.

Το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών

Μία ακόμη σημαντική πρόκληση παραμένει η εξωτερική ανισορροπία της οικονομίας, με το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών και την εξάρτηση από εισαγωγές και εξωτερική χρηματοδότηση να εξακολουθούν να προβληματίζουν.

Θετική εξέλιξη είναι η αυξημένη συμμετοχή των Άμεσων Ξένων Επενδύσεων στη χρηματοδότηση του ελλείμματος, η οποία έφτασε περίπου στο 50% το 2025, από μόλις 4% το 2008. Ωστόσο, η μεταβολή αυτή δεν αρκεί για να αντιμετωπιστεί μόνιμα η ανισορροπία.

Όπως επισήμανε ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος, απαιτούνται υψηλότερη εγχώρια αποταμίευση και επενδύσεις που θα ενισχύσουν την εξαγωγική δραστηριότητα. Η δημοσιονομική προσαρμογή και η επιστροφή της χώρας στην επενδυτική βαθμίδα έχουν ήδη συμβάλει στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης. Το επόμενο μεγάλο στοίχημα είναι αυτή η βελτίωση να αποτυπωθεί σε υψηλότερη παραγωγικότητα, καλύτερα εισοδήματα και σταθερή σύγκλιση με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές οικονομίες.