Καλά νέα είναι μόνο όσα γεννούν ελπίδα

Ας απαριθμήσουμε τα πιο πρόσφατα καλά νέα για τη Θεσσαλονίκη: ολοκλήρωση Μετρό Καλαμαριάς και Πάρκου Παύλου Μελά, γρήγορη ανέγερση Παιδιατρικού Νοσοκομείου και Flyover· έναρξη κατασκευής Προβλήτα 6, Πλατείας Ελευθερίας και Μουσείου Ολοκαυτώματος· επικείμενη ενοποίηση αρχαιολογικών χώρων, φωτισμός μνημείων και αναστήλωση «Αλκαζάρ»· αναπλάσεις οδών και πλατειών, και νέα ΔΕΘ· δυτικός προαστιακός, ηλεκτρικά λεωφορεία και μειωμένη παράνομη στάθμευση σε κεντρικούς δρόμους· μεγάλες επενδύσεις σε real estate, πολυτελή ξενοδοχεία και κέντρα καινοτομίας από πολυεθνικούς ομίλους· πρωτοφανής τουρισμός, συνδυασμένος με αρκετούς ξένους εργαζόμενους, μα και συνταξιούχους.

Αν και υπάρχουν εκκρεμότητες (π.χ. το παραλιακό μέτωπο και το ΒΙΟ.ΠΑ. Καλοχωρίου) και έωλες υποσχέσεις (π.χ. Μετρό στα δυτικά, βελτίωση Ε.Ο. Χαλκιδικής και νέο Ογκολογικό), έχουν όντως γίνει πάρα πολλά. Εντούτοις, η γκρίνια δεν σταματάει, αλλά και δεν περιορίζεται στη Θεσσαλονίκη. Επίσης δεν περιορίζεται σε δημοσιογράφους και… «ψεκασμένους», και σίγουρα δεν ευθύνεται το… νερό, ούτε οι Ρώσοι. Αντίθετα, τη συναντάμε σχεδόν παντού.

Σύμφωνα με τη Eurostat, οι Έλληνες κατέχουμε άνετα την πρωτιά στην πεποίθηση πως είμαστε οι φτωχότεροι Ευρωπαίοι, μα στην πραγματικότητα είμαστε τρίτοι, και πολύ πιο χαμηλά από όσο νομίζουμε. Πανελλήνια στάση λοιπόν, με τη Θεσσαλονίκη απλώς πρωταθλήτρια των… γκρινιαρόσαυρων.

Γιατί όμως σκεφτόμαστε έτσι; Όσον αφορά τη Θεσσαλονίκη, επιβιώνει η αυταπάτη ενός χαμένου οθωμανικού παραδείσου, η οποία αναβίωσε τα τελευταία χρόνια χάρη στον Μαζάουερ και σε ομάδες του Facebook με θέμα την αλλοτινή πόλη. Η σταδιακή συρρίκνωση της οικονομικής ζωής που ξεκίνησε το ’90 με την αποβιομηχάνιση και εντάθηκε με τα μνημόνια απλώς επιδείνωσε την κατάσταση. Το μεγάλο μέγεθος της πόλης διευκολύνει την αναπαραγωγή του κακού κλίματος, όπως παλαιότερα την αναπαραγωγή του καλού κλίματος.

Και η υπόλοιπη Ελλάδα; Το 2008 φάνηκε πόση πολλή οργή υπήρχε, παρά την ευμάρεια. Μετά το 2010 σημειώθηκε ραγδαία επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης. Σημειώθηκε φτωχοποίηση σε πανελλήνια κλίμακα, κυρίως της μεσαίας τάξης. Οι υποκλοπές και ο ΟΠΕΚΕΠΕ υπονόμευσαν περαιτέρω τη σχέση εμπιστοσύνης κράτους-πολιτών, ενώ η ακρίβεια είναι η σταγόνα που ξεχειλίζει το ποτήρι.

Καθώς οι ανισότητες διευρύνονται, οι πολίτες παρακολουθούν επίδειξη πλούτου σε συγκεκριμένα σημεία Αθήνας και Θεσσαλονίκης, και ταυτόχρονα υποβάθμιση μεγάλων αστικών ζωνών και ερήμωση της υπαίθρου, με πιο κραυγαλέα εκείνη στη δυτική Μακεδονία. Οι νέοι μας παθητικά περιμένουν την τουριστική σεζόν, ανίκανοι να συντηρήσουν οικογένεια με δουλειές του ποδαριού. Οι μεγαλύτεροι συμμετέχουν καθημερινά σε καφενειακές συζητήσεις με θέμα τη διαφθορά στην κορυφή της κοινωνικής πυραμίδας. Διαφθορά που υποτίθεται ότι έχει αγγίξει πρωτόγνωρα επίπεδα.

Κατά συνέπεια, πάμπολλοι Έλληνες νιώθουν πια ανήμποροι να ακολουθήσουν την οικονομική προκοπή των λίγων. Επικρατεί λοιπόν γενικευμένη απαισιοδοξία και μοιρολατρία, που οδηγεί σε παραίτηση από το μέλλον, και σε συνεχιζόμενη φυγή των καλύτερων στο εξωτερικό. Παρά τις θριαμβολογίες, συνήθως επιστρέφουν όσοι απέτυχαν στις προσπάθειές τους ή ολοκλήρωσαν την επαγγελματική διαδρομή τους.

Οι μικροί επιχειρηματίες κλείνουν εξαιτίας της χαμηλής αγοραστικής δύναμης και του απροσπέλαστου τραπεζικού συστήματος. Παράλληλα, σπανίζουν οι σημαντικές ιδιωτικές επενδύσεις, και αντίστοιχα σπανίζουν οι καλοπληρωμένοι εργαζόμενοι, δίχως να φαίνεται φως στον ορίζοντα. Επομένως, η διάχυτη αίσθηση της φτώχειας είναι απόρροια έντονης απαισιοδοξίας. Η αισιοδοξία που διαδέχτηκε τη λήξη των μνημονίων έχει σε μεγάλο βαθμό χαθεί. Ομολογουμένως δεν είμαστε οι πιο φτωχοί Ευρωπαίοι, μα σίγουρα είμαστε πολύ φτωχοί, και χωρίς καλές προοπτικές.

Εκ μέρους της κυβέρνησης, μάλλον έχει γίνει αντιληπτή η ζημιά της ακολουθούμενης οικονομικής πολιτικής, αλλά δύσκολα μπορεί να διορθωθεί με σπασμωδικές -αν όχι άστοχες- κινήσεις. Πριν το αναμενόμενο «πακέτο ΔΕΘ», ο πρωθυπουργός ανήγγειλε ο ίδιος μείωση τιμών από τη ΔΕΗ· μια εταιρεία με σοβαρή ευθύνη για το υψηλό κόστος ζωής· μια εταιρεία που φέρεται να λειτουργεί με αυστηρά οικονομοτεχνικά κριτήρια, έξω από οποιαδήποτε κυβερνητική επιρροή.

Έχοντας υπερκεράσει την υπόλοιπη αντιπολίτευση, η ΕΛ.ΑΣ. πλέον προσπαθεί να προσεταιριστεί τους απογοητευμένους «κυρ Παντελήδες». Στις ομιλίες του, ο… rebranded Αλέξης Τσίπρας υπόσχεται περιφερειακή ανάπτυξη για τις αμέτρητες μικρές επιχειρήσεις, αντί για επιδόματα στους ιδιοκτήτες τους, χωρίς φυσικά να ξεχνά τον παλιομοδίτικο λαϊκισμό της Αριστεράς. Ωστόσο, για τα δεδομένα του εν λόγω χώρου, οι υποσχέσεις διατυπώνονται αρκούντως τεχνοκρατικά, άρα πειστικά. Ακούγεται αιρετικό, αλλά όσο κακή φήμη κι αν έχει αποκτήσει ο Τσίπρας, η ως τώρα επικοινωνιακή τακτική του είναι πιο ευφυής από την κυβερνητική. Μπορεί να μην μεταστρέψει Νεοδημοκράτες υπέρ του, αλλά έχει αξιόλογες πιθανότητες να τους ωθήσει στην αποχή.

Όσο κι αν είναι επιθυμητή η σοβαρότητα, δεν αρκεί όταν δεν εμπεριέχει ελπίδα. Η σημερινή ΝΔ μοιάζει να έχει λησμονήσει τούτη τη στοιχειώδη αρχή.