Δύσκολες σκέψεις, λίγο πριν τις διακοπές

Διανύουμε την κορύφωση του καλοκαιριού και η ανάγκη για ψυχική και σωματική ανάταση ικανοποιείται όπως όπως. Οι περισσότεροι θέλουν ν’ απαλλαγούν από δυσάρεστες σκέψεις. Θέλουν ν’ ασχολούνται με τους ανθρώπους τους, με το μπάνιο τους, με τον μεζέ τους, με την Οδύσσεια, με τις διακοπές των διάσημων στα ελληνικά νησιά. Οι περισσότεροι θέλουν να αλλάξουν παραστάσεις, ώστε να ξεκινήσουν ανανεωμένοι τον επόμενο χειμώνα.

Στην περίοδο αυτή διακόπτονται και οι δημοσκοπήσεις. Η διακοπή οφείλεται στην ανυπαρξία ασφαλούς δείγματος λόγω μετακινήσεων, πράγμα απόλυτα λογικό. Ωστόσο, την ίδια περίοδο περιορίζεται και η διάθεση των ανθρώπων να απαντούν στις δημοσκοπήσεις. Έχοντας μπει σε διαδικασία reset, αποφεύγουν οτιδήποτε σοβαρό αφορά τον Τραμπ, τη διακυβέρνηση της χώρας μας και τους κομματικούς αγώνες.

Ωστόσο, οι τελευταίες δημοσκοπήσεις επιτέλους εντόπισαν κάτι γνωστό σε όσους κινούνται στην αγορά, και λέγοντας αγορά εννοώ κυρίως τη μεσαία και μικρή επιχειρηματικότητα. Οι δημοσκόποι διαπιστώνουν ότι αρκετοί από όσους ψήφισαν Νέα Δημοκρατία το 2023 είναι σήμερα επιφυλακτικοί έως αρνητικοί απέναντί της. Στη συγκεκριμένη ομάδα οφείλεται η διαφορά της επιτυχίας εκείνης από την τωρινή επίδοση της κυβέρνησης. Ομάδα που είχε ήδη δείξει τις διαθέσεις της έναν χρόνο αργότερα, στις τελευταίες ευρωεκλογές.

Δεν είναι παράξενη αυτή η εξέλιξη. Πολλοί δεν διακατέχονται από φόβο για τον Τσίπρα, καθώς η ανάμνηση του 2015 έχει πια θολώσει. Το ίδιο άλλωστε ισχύει και για τις ταπεινώσεις που υπέστησαν οι αυτοαπασχολούμενοι οφειλέτες κατά τη συγκυβέρνηση Σαμαρά-Βενιζέλου. Αυτά που πρωτίστως ταλαιπωρούν τους Έλληνες σήμερα είναι η αδικαιολόγητη ακρίβεια, η ανικανότητά τους να αποταμιεύσουν, η αδυναμία τους να μεγαλώσουν τις επιχειρήσεις τους, η κόπωση από τη συνεχή αυστηροποίηση του κανονιστικού πλαισίου για κάθε δραστηριότητα, το επιπρόσθετο τίμημα -υποτίθεται δωρεάν- υπηρεσιών. Ζητήματα υπαρκτά, και φυσικά όχι τόσο καινούργια. Άρα, γιατί να εκφράζεται αυξημένη δυσφορία;

Το χειρότερο από όσα οι Έλληνες παρακολουθούν στα media και ακούν σε καφενειακές συζητήσεις δεν αφορά το κόστος διακοπών στις Κυκλάδες. Αφορά τα περί διαφθοράς και ασυδοσίας στη διαχείριση των κρατικών υποθέσεων. Πρόκειται για τη σταγόνα που ξεχειλίζει το ποτήρι για έναν απλούστατο λόγο: παραμένοντας στη λογική των μνημονίων, οι κυβερνώντες απαιτούν από τους πολίτες αυστηρή τυπικότητα και διαφάνεια, ενώ οι ίδιοι λειτουργούν επιδεικτικά υπεράνω του γραπτού νόμου, ή έστω της ηθικής τάξης.

Από τη μεριά της, η κυβέρνηση Μητσοτάκη δηλώνει συνεχώς πως προσπαθεί. Πράγματι, καταγράφει δείκτες βελτιωμένους, εγκαινιάζει έργα, ανοίγει ψηφιακές πλατφόρμες. Όλα θετικά, όμως κάτι λείπει. Λείπει κάτι εξαιτίας του οποίου έχει απομακρυνθεί το ένα τρίτο όσων ψήφισαν ΝΔ το 2023.

Ας θυμηθούμε τις αρχές του 2000, όταν οι ίδιες σε γενικές γραμμές πολιτικές παρατάξεις θεωρούσαν δεδομένη την ευρωστία της εθνικής οικονομίας, παρά ορισμένες προειδοποιήσεις για επικείμενη καταστροφή. Τότε ήμασταν μακάριοι, απολαμβάνοντας τις αστακομακαρονάδες μας, τα ταξίδια μας, τα φιρμάτα ρούχα μας, τα ολοκαίνουργια αμάξια και σπίτια μας. Δεν είχαμε ψηφιακές πλατφόρμες, δεν είχαμε Ε65, δεν είχαμε τόσα επιδόματα, στη Θεσσαλονίκη δεν είχαμε flyover και μετρό, πληρώναμε από την τσέπη μας γιατρούς και φροντιστήρια, ανισότητες υπήρχαν, όμως το κλίμα –επιφανειακά όπως αποδείχθηκε τον Δεκέμβρη του ’08- ήταν θαυμάσιο, διότι ήταν θαυμάσια και η κατάσταση των αμέτρητων μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων. Ομολογουμένως ήταν θαυμάσια για λάθος αιτία: πετιόταν άφθονο δανεικό χρήμα στον ανεμιστήρα. Χρήμα που αποκλείεται να ξαναδούμε, μα εξακολουθούμε να αναπολούμε.

Τι σημαίνουν αυτά για το πολιτικό σύστημα; Η κυβέρνηση δεν φαίνεται ικανή να αντιληφθεί ότι ούτε οι πλατφόρμες, ούτε τα μεγάλα έργα, ούτε οι εντυπωσιακοί δείκτες ενθουσιάζουν το ευρύ κοινό, επειδή το ευρύ κοινό ζητά ουσιαστική βελτίωση της ζωής του, δηλαδή καλές δουλειές και ικανοποιητική αγοραστική δύναμη. Επί 16 χρόνια οι πολλοί σφίγγουν το ζωνάρι τους· μιλάμε για μία περίοδο πολύ μεγαλύτερης διάρκειας από την κατοχή και τον εμφύλιο μαζί. Την ίδια στιγμή, στην κορυφή της κοινωνικής πυραμίδας, γίνεται πάρτι. Πάρτι αδιανόητο κατά τη διάρκεια των μνημονίων, διότι τότε όλοι ανεξαιρέτως ήταν σφιγμένοι. Πάρτι που γεννά φθόνο. Άτυχοι οι νέοι υποψήφιοι της ΝΔ, αφού αναγκάζονται να προβάλλουν εαυτούς μέσω των κυβερνητικών πεπραγμένων. Τυχεροί οι παλιοί, στηριζόμενοι σε παγιωμένους μηχανισμούς συλλογής ψήφων.

Εντούτοις δεν βρίσκεται μόνο το Μαξίμου εγκλωβισμένο σε γυάλα. Στην ίδια κατάσταση βρίσκονται και οι ηγεσίες όλων των κομμάτων, είτε συμμετέχουν στη χαρωπή δεξίωση της 24ης Ιουλίου, είτε όχι. Όλοι αναλίσκονται σε ξύλινα τσιτάτα, όλοι δήθεν κόπτονται για το πολίτευμα και τη δικαιοσύνη, όλοι πλειοδοτούν σε θεατρική τοξικότητα. Κανείς τους όμως δεν τολμά να θίξει τα αδηφάγα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα. Τα αδηφάγα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα που εξέθρεψαν από κοινού. Με άλλα λόγια, ο μηδενισμός -ιδιαίτερα των νέων- δεν είναι τέκνο παρθενογένεσης.

Συνεπώς, παρόλη τη σκληρή κριτική, η Νέα Δημοκρατία θα παραμείνει κορυφαία. Στη βιολογικά και ψυχικά γερασμένη πατρίδα μας, δεν υφίσταται πολιτική δύναμη ικανή να εκμεταλλευτεί τη μαζική δυσαρέσκεια. Καμία από τις δυνάμεις της αντιπολίτευσης δεν πείθει ότι θα τα πήγαινε καλύτερα, σε οποιονδήποτε τομέα. Ούτε η αποχή θα διαφοροποιηθεί σε άξιο λόγου βαθμό. Όσοι την απαρτίζουν συστηματικά απορρίπτουν τον κοινοβουλευτισμό στο σύνολό του, και κατ’ επέκταση απορρίπτουν όσους συμμετέχουν σε εκλογές· η στασιμότητα της κίνησης Καρυστιανού είναι χαρακτηριστική. Κι όσο για την επαναστατική διάθεση μεταξύ 2008-2014, ας την ξεχάσουμε. Η κατάρρευση των γεννήσεων και το brain drain έχουν μειώσει θεαματικά την αναγκαία καύσιμη ύλη.

Εκτός τραγικού απρόοπτου, όποτε κι αν γίνουν οι εκλογές, ο επιμερισμός των ψήφων θα αντιστοιχεί περίπου στα σημερινά δημοσκοπικά ευρήματα. Το πολιτικό μας σύστημα λοιπόν δεν έχει λόγους να ανησυχεί· κουτσά-στραβά θα συνεχίσει να απολαμβάνει τις δεξιώσεις και τα υπόλοιπα προνόμιά του, για αρκετό καιρό ακόμη. Κι η χώρα; Αυτή δυστυχώς θα σέρνεται, προσδοκώντας κάποιο ουρανοκατέβατο θαύμα.

Υγ: Σε όσους με διαβάζουν, υπόσχομαι να μην καταπιαστώ με άλλη μιζέρια μέχρι το τέλος των διακοπών. Καλό μας καλοκαίρι.