Εμείς οι… “γκρινιαρόσαυροι”*
Η "μίρλα" ορισμένων εκπροσώπων του τύπου είναι συχνά η μόνη αντίσταση ή το μοναδικό αντίβαρο σε μια εποχή όπου οι ισχυροί διαθέτουν στρατούς επικοινωνιολόγων, αλγόριθμους και αφηγήσεις έτοιμες προς κατανάλωση...
Μελίνα Καραπαναγιωτίδου 
Οι δημοσιογράφοι γκρινιάζουν, κρίνουν, ψάχνουν ρωγμές, φωτίζουν αστοχίες και αρνούνται να χειροκροτήσουν. Αυτό δεν είναι καπρίτσιο είναι ο πυρήνας της δουλειάς. Αν άρχιζαν να αποθεώνουν δεν θα έψαχναν τα γεγονότα ή τις πληροφορίες αλλά θα έμεναν στα δελτία τύπου και στις ανακοινώσεις των γραφείων δημοσίων σχέσεων. Η είδηση ή το σχόλιο πάνω στην είδηση γεννιέται από την ένταση ανάμεσα στην «επίσημη» αφήγηση και στην πραγματικότητα που αντιλαμβάνεται ο καθένας. Ο δημοσιογράφος που δεν αμφισβητεί, που δεν ψάχνει το «γιατί» πίσω από το «τι», δεν ενημερώνει απλά… μεταφέρει.
Η Διεθνής Ομοσπονδία Δημοσιογράφων το θέτει ξεκάθαρα στον Παγκόσμιο Χάρτη Ηθικής που υιοθετήθηκε το 2019 και συμπληρώνει τη Διακήρυξη του Μπορντό του 1954. Ο σεβασμός στα γεγονότα και στο δικαίωμα του κοινού στην αλήθεια αποτελεί το πρώτο καθήκον. Αμέσως μετά προσθέτει ότι ο δημοσιογράφος οφείλει να υπερασπίζεται πάντοτε και το δικαίωμα του σχολίου και της κριτικής. Πρόκειται για υποχρέωση να μην… καταπίνει αμάσητη την «επίσημη» εκδοχή του όποιου δημοσίου ή ιδιωτικού φορέα.
Η ίδια λογική διατρέχει και τον ελληνικό Κώδικα Επαγγελματικής Ηθικής και Κοινωνικής Ευθύνης της ΠΟΕΣΥ, που υιοθετήθηκε το 1998 από τις ενώσεις συντακτών. Η πληροφόρηση είναι κοινωνικό αγαθό και όχι εμπόρευμα ή μέσο προπαγάνδας. Ο δημοσιογράφος οφείλει να μην συγχέει το επάγγελμά του με εκείνο του διαφημιστή. Το ελληνικό Σύνταγμα στο άρθρο 14 κατοχυρώνει την ελευθερία του Τύπου και απαγορεύει τη λογοκρισία και κάθε προληπτικό μέτρο. Η ελευθερία αυτή υπάρχει ακριβώς για να μπορεί να… ενοχλεί. Υπάρχει, βέβαια, και η άλλη πλευρά του νομίσματος, η γκρίνια που γίνεται αυτοσκοπός, η κριτική που βασίζεται σε ιδεολογική εμμονή. Όμως έτσι είναι οι άνθρωποι, και οι δημοσιογράφοι είναι άνθρωποι, με ιδεολογίες και εμμονές. Οι δε κώδικες δεοντολογίας το γνωρίζουν, το καθορίζουν και το περιορίζουν σχετικώς.
Ας μην ξεχνάμε ότι η γκρίνια των μέσων και των ανθρώπων τους είναι συχνά η μόνη αντίσταση σε μια εποχή όπου οι ισχυροί διαθέτουν στρατούς επικοινωνιολόγων, αλγόριθμους και αφηγήσεις έτοιμες προς κατανάλωση. Αυτή η γκρίνια είναι το αντίβαρο, διαφορετικά το κοινό δεν θα μάθαινε για τα κενά, τις αντιφάσεις, τις αποτυχίες θα μάθαινε μόνο την «επίσημη» εκδοχή. Και τότε η δημοκρατία θα λειτουργούσε περισσότερο σαν θέατρο με θεατές και χειροκροτητές παρά ως χώρος λογοδοσίας. Τι να γίνει ο δημοσιογράφος που γκρινιάζει συνεχώς -καλή ώρα- μοιάζει με τη φίλη που σε κάθε γιορτή θυμίζει ότι το κέικ έχει λίγη ζάχαρη παραπάνω ή ότι ο οικοδεσπότης ξέχασε να ανοίξει το παράθυρο και μυρίζει τσιγαρίλα. Εκνευρίζει, αλλά χωρίς αυτές τις μίρλες η γιορτή θα κατέληγε σε συλλογική ψευδαίσθηση ότι όλα είναι τέλεια. Και η κοινωνία, όπως και η γιορτή, αντέχει καλύτερα όταν κάποιος ή κάποια λέει ότι κάτι δεν πάει καλά και θα ήθελε να πάει…
*Κλεμμένη η λέξη από την τελευταία ΦΑΙΔΡΑ ΠΟΡΤΟΚΑΛΕΑ η οποία τα βάζει με όσους έχουν τη μίρλα στο αίμα τους και αυτό είναι δικαίωμά της…
