Ζάχαρη: Eθισμός ή υπερβολή των μέσων; Τι λέει η επιστήμη

Η ζάχαρη συχνά παρουσιάζεται ως «εθιστική ουσία», ακόμη και συγκρίσιμη με ναρκωτικά. Ωστόσο, η επιστημονική βιβλιογραφία τα τελευταία χρόνια υιοθετεί μια πιο προσεκτική και διαφοροποιημένη προσέγγιση στο ζήτημα.

Τι ορίζεται ως «εθισμός»;

Ο εθισμός χαρακτηρίζεται από συγκεκριμένα διαγνωστικά κριτήρια: έντονη επιθυμία (craving), απώλεια ελέγχου, ανάπτυξη ανοχής, συμπτώματα στέρησης και συνέχιση της συμπεριφοράς παρά τις αρνητικές συνέπειες. Μέχρι σήμερα, η «ζαχαροεξάρτηση» δεν αναγνωρίζεται ως διαγνωστική οντότητα ούτε στο DSM-5 ούτε στο ICD-11.

Πώς επιδρά η ζάχαρη στον εγκέφαλο;

Η ζάχαρη ενεργοποιεί το σύστημα ανταμοιβής μέσω της ντοπαμίνης, όπως και άλλες ευχάριστες εμπειρίες. Ωστόσο, σύμφωνα με επιστημονική ανασκόπηση του 2025, αυτή η ενεργοποίηση είναι πολύ πιο ήπια από εκείνη που προκαλούν ουσίες όπως η νικοτίνη ή η κοκαΐνη.

Αυτή η διατροφή βοηθά τη σεξουαλική σου υγεία

Γιατί τότε «κολλάμε» στα γλυκά;

Σύγχρονες μελέτες (2024) δείχνουν ότι τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα, τα οποία συνδυάζουν ζάχαρη, λιπαρά και αλάτι, σχετίζονται ισχυρότερα με συμπεριφορές υπερκατανάλωσης και απώλειας ελέγχου σε σύγκριση με τρόφιμα που περιέχουν φυσικά σάκχαρα, όπως τα φρούτα. Ο συνδυασμός αυτός φαίνεται να ενισχύει την ενεργειακή πυκνότητα και τη γευστική υπερ-διέγερση, αυξάνοντας την πιθανότητα υπερκατανάλωσης.

Συμπέρασμα

Η ζάχαρη, με βάση τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα, δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως εθιστική ουσία με την αυστηρή κλινική έννοια. Ωστόσο, η υψηλή κατανάλωση υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων που περιέχουν ζάχαρη συνδέεται με δυσμενείς διατροφικές συμπεριφορές και αυξημένο κίνδυνο μεταβολικών νοσημάτων. Η επιστημονικά τεκμηριωμένη προσέγγιση δεν είναι η δαιμονοποίηση, αλλά η προώθηση ισορροπημένων διατροφικών προτύπων και υγιούς σχέσης με το φαγητό.

Επιστημονικές Πηγές:

• Westwater, M. L., Fletcher, P. C., & Ziauddeen, H. (2025). Sugar addiction: current evidence and future directions. European Journal of Nutrition.
• Hebebrand, J., et al. (2024). Eating addiction versus food addiction: a scientific update. Neuroscience & Biobehavioral Reviews.
• Schulte, E. M., Avena, N. M., & Gearhardt, A. N. (2024). Ultra-processed foods and addictive-like eating behaviors. Current Opinion in Behavioral Sciences.
• Benton, D. (2024). Sugar, reward, and eating behavior: separating myth from science. Clinical Nutrition.
• World Health Organization. (2015, updated evidence reviews 2023–2024). Guideline: Sugars intake for adults and children.
• American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders(5th ed.).