Η αντιγήρανση ξεκινά από το πιάτο – Τι έδειξε νέα έρευνα

Όταν μιλάμε για υγιεινή διατροφή, είναι εύκολο να αναζητούμε τη μία και μοναδική δίαιτα που θα μπορούσε να μας κρατήσει υγιείς, λειτουργικούς και ίσως βιολογικά νεότερους. Ωστόσο, τα δεδομένα φαίνεται να δείχνουν μια πιο σύνθετη εικόνα.

Μελέτη του German Centre for Neurodegenerative Diseases (DZNE), η οποία δημοσιεύθηκε στο Nature Communications, δείχνει ότι η καλύτερη ποιότητα διατροφής συνδέεται με πιο αργή βιολογική γήρανση. Το ενδιαφέρον είναι πως η συγκεκριμένη σχέση δεν αφορά ένα μόνο διατροφικό πρότυπο. Οι ερευνητές εξέτασαν 10 διαφορετικά μοντέλα διατροφής, μεταξύ των οποίων η μεσογειακή, η DASH, η MIND, η σκανδιναβική και η χορτοφαγική. Παρότι δεν είναι πανομοιότυπα, έχουν ως κοινό χαρακτηριστικό ότι θεωρούνται συνολικά πιο υγιεινά πρότυπα διατροφής.

Τι ακριβώς σημαίνει βιολογική γήρανση

Η ηλικία που αναγράφεται στην ταυτότητα δεν αποτυπώνει απαραίτητα ολόκληρη την εικόνα για το πώς γερνά ένας οργανισμός. Υπάρχει και η λεγόμενη βιολογική ηλικία, δηλαδή ο τρόπος με τον οποίο «γερνά» το ίδιο το σώμα. Στη συγκεκριμένη μελέτη, οι επιστήμονες επικεντρώθηκαν σε αλλαγές στη μεθυλίωση του DNA. Πρόκειται για χημικές μεταβολές οι οποίες δεν τροποποιούν την αλληλουχία του DNA, μπορούν όμως να επηρεάσουν τον τρόπο λειτουργίας των γονιδίων. Με βάση αυτά τα μοριακά σημάδια, τα λεγόμενα επιγενετικά ρολόγια μπορούν να δώσουν μια εκτίμηση για το αν ένας οργανισμός γερνά με ταχύτερο ή πιο αργό ρυθμό.

Τι έδειξαν τα δεδομένα

Η ανάλυση πραγματοποιήθηκε με δεδομένα από 6.470 συμμετέχοντες, των οποίων η μέση ηλικία ήταν 56,3 έτη. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσο υψηλότερη ήταν η ποιότητα της διατροφής, τόσο πιο αργή φαινόταν να είναι η επιγενετική γήρανση. Ωστόσο, η συσχέτιση δεν ήταν ίδια για όλα τα διατροφικά πρότυπα, ενώ ούτε το μέγεθός της ήταν μεγάλο. Παρ’ όλα αυτά, ήταν μετρήσιμη. Ιδιαίτερα η DASH και η σκανδιναβική διατροφή παρουσίασαν σταθερές συσχετίσεις με τρεις από τους δείκτες που εξέτασαν οι ερευνητές. Η επικεφαλής της μελέτης, Monique Breteler, εξηγεί χαρακτηριστικά ότι «οι επιπτώσεις δεν είναι τεράστιες αλλά είναι αισθητές και σημαντικές για την πρόληψη». Έτσι, το συμπέρασμα δεν είναι ότι μια συγκεκριμένη δίαιτα μπορεί να «γυρίσει πίσω τον χρόνο». Αυτό που φαίνεται να έχει σημασία είναι πως μια συστηματικά καλύτερη διατροφή συνδέεται με πιο αργή βιολογική φθορά.

Δεν υπάρχει μία μοναδική σωστή διατροφή

Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο της έρευνας ήταν ότι οι άνθρωποι που ακολουθούσαν υγιεινά ένα διατροφικό πρότυπο δεν ήταν απαραίτητα οι ίδιοι που συγκέντρωναν υψηλή βαθμολογία και σε κάποιο άλλο. Στην πραγματικότητα, σχεδόν κανείς δεν βρέθηκε να ανήκει ταυτόχρονα στην ομάδα με την υψηλότερη συμμόρφωση για όλα τα διαφορετικά πρότυπα. Αυτό σημαίνει ότι κάποιος μπορεί να επιλέγει υγιεινά τρόφιμα ακολουθώντας περισσότερο τη μεσογειακή προσέγγιση, κάποιος άλλος να κινείται πιο κοντά στη χορτοφαγία και ένας τρίτος να προτιμά ένα μοντέλο που θυμίζει περισσότερο τη DASH.

Το βασικό ζητούμενο, επομένως, δεν φαίνεται να είναι η απόλυτη αντιγραφή ενός συγκεκριμένου μοντέλου, αλλά η συνολική ποιότητα της διατροφής. «Πιθανότατα δεν υπάρχει μία και μοναδική “σωστή” διατροφή», σημειώνει η Breteler. Όπως εξηγεί, αυτό είναι ενθαρρυντικό, καθώς αφήνει χώρο στις προσωπικές προτιμήσεις, στις πολιτισμικές συνήθειες, στον προϋπολογισμό αλλά και στις γευστικές προτιμήσεις του κάθε ανθρώπου. Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η Juliana Tavares, κύρια συγγραφέας της μελέτης, η οποία επισημαίνει: «δεν χρειάζεστε μια τέλεια διατροφή. Η συνολική εικόνα είναι αυτή που έχει σημασία».

Η σχέση ήταν πιο έντονη στους καπνιστές

Ένα από τα ευρήματα που ξεχώρισαν ήταν ότι η σύνδεση ανάμεσα στην καλύτερη ποιότητα διατροφής και στη βραδύτερη επιγενετική γήρανση εμφανίστηκε πιο έντονα στους νυν καπνιστές. Αυτό δεν οφειλόταν στο γεγονός ότι οι συγκεκριμένοι άνθρωποι έτρωγαν πιο υγιεινά σε σχέση με τους μη καπνιστές. Παράλληλα, οι ερευνητές δεν έχουν ακόμη μια σαφή βιολογική εξήγηση για αυτή την παρατήρηση. Μία πιθανή ερμηνεία, σύμφωνα με την Tavares, είναι ότι οι καπνιστές ενδέχεται να έχουν περισσότερα να κερδίσουν από μια καλύτερη διατροφή, καθώς το κάπνισμα επιβαρύνει σημαντικά τον οργανισμό.

Η ίδια, ωστόσο, ξεκαθαρίζει πως «το κάπνισμα παραμένει εξαιρετικά επιβλαβές για την υγεία». Σε κάθε περίπτωση, τα ευρήματα δείχνουν προς την κατεύθυνση της συνολικής ποιότητας της διατροφής: περισσότερα θρεπτικά τρόφιμα, συστηματικά καλές επιλογές και λιγότερα γεύματα που συνδέονται με φλεγμονή και χρόνια νοσήματα. Έτσι, η επιλογή ενός συγκεκριμένου διατροφικού προτύπου μπορεί να μην είναι τόσο σημαντική όσο η γενικότερη προσήλωση σε μια ποιοτική διατροφή. Με άλλα λόγια, δεν φαίνεται απαραίτητο να αναζητούμε την τέλεια δίαιτα. Περισσότερη σημασία μπορεί να έχει να βρούμε έναν υγιεινό τρόπο διατροφής που μπορούμε πραγματικά να ακολουθούμε σταθερά, ρεαλιστικά και χωρίς να κάνουμε την καθημερινότητά μας δυσκολότερη.