39/52: Τα Πανεπιστήμια μέσα στην πόλη μας!

Πριν από λίγες ημέρες, ο Δήμος Θεσσαλονίκης ανακοίνωσε τη σύμπραξή του με το Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών τού ΑΠΘ για την αποκατάσταση και επανάχρηση ιστορικών κτιρίων στην περιοχή του Ντεπώ. Επίσης, το Τμήμα Φιλολογίας ανακοίνωσε σειρά μαθημάτων, χωρίς δίδακτρα, στο κτίριο της Φιλοσοφικής. Προφανώς δεν είναι η πρώτη φορά που τα πανεπιστήμια συμπράττουν με φορείς της πόλης για το καλό της κοινωνίας (πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα οι μετρήσεις για την κακοσμία στο Κορδελιό), ενώ, με πρωτοβουλία του Υπουργείου Παιδείας, προσφέρονται και δωρεάν μαθήματα πανεπιστημιακού επιπέδου για όσους ενδιαφέρονται να τα παρακολουθήσουν.

Σε πολλά σημειώματα έχουμε ασχοληθεί με τη σύνδεση της έρευνας με την αγορά. Εξίσου μεγάλη σημασία, όμως, έχει και η επαφή των πανεπιστημίων με την κοινωνία. Οι Θεσσαλονικείς χρειάζεται να δουν τα πανεπιστήμια ως οργανικά μέρη της ζωής της πόλης, ώστε να αναζητήσουν κι άλλες συμπράξεις μαζί τους, όπως οι παραπάνω. Η γνώση δεν πρέπει να περιορίζεται στα όρια του campus. Υπάρχουν πολλά πεδία στα οποία όχι μόνο οι πανεπιστημιακοί δάσκαλοι, αλλά και οι φοιτητές μπορούν να βοηθήσουν την κοινωνία. Νά κάποιες άλλες προσπάθειες που έχω να προτείνω:

1. Παρατηρητήριο τιμών: Τα οικονομικά τμήματα, ιδίως του ΑΠΘ και του ΠΑΜΑΚ, μπορούν να λειτουργήσουν ένα πληρέστατο και άκρως κατατοπιστικό παρατηρητήριο τιμών, το οποίο θα λειτουργεί σε μακροεπίπεδο (δείχνοντας τις τάσεις, μετρώντας τις αλλαγές σε συγκεκριμένες κατηγορίες ειδών κλπ.) και σε μικροεπίπεδο (συγκρίνοντας όμοια προϊόντα, κυρίως καθημερινού ενδιαφέροντος, από διάφορους παρόχους).

2. Παρατηρητήριο fake news: Το τμήμα Δημοσιογραφίας μπορεί να αναλάβει την κατάρριψη διαφόρων fake news που κυκλοφορούν, με επιστημονική τεκμηρίωση της αλήθειας. Αυτό αφορά όχι μόνο την επικαιρότητα, αλλά και διαδεδομένους μύθους του παρελθόντος (σε συνεργασία και με το τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας).

3. Μέτρηση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και της ποιότητας των υδάτων: Επέκταση των πρωτοβουλιών που έχει ήδη αναλάβει η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας με εγκατάσταση περισσότερων σταθμών δειγματοληψίας και διαρκή ανάλυση των δεδομένων για την ατμόσφαιρα και το νερό (κυρίως τμήμα χημικών).

4. Διάσωση προφορικής ιστορίας παλιννοστησάντων: Έχουν γίνει πολλά προγράμματα για τη διάσωση της παράδοσης στην επαρχία (λ.χ. ηπειρώτικα ή μακεδονικά τραγούδια, όπως τα θυμούνται και τα τραγουδούν οι ηλικιωμένοι στα Γρεβενά ή στη Φλώρινα ή στα Τζουμέρκα). Κάτι αντίστοιχο μπορεί να γίνει με τις παραδόσεις που έχουν φέρει στη χώρα οι παλιννοστήσαντες Πόντιοι συμπολίτες μας (κυρίως τμήματα Ιστορίας-Αρχαιολογίας και έδρα Ποντιακών Σπουδών, Τμήμα Μουσικών Σπουδών).

5. Παρατηρητήριο τοπικής διακυβέρνησης: Από προμήθειες μέχρι κοινωνικές υπηρεσίες, από ενδοδημοτική αποκέντρωση μέχρι τοπικές κανονιστικές πράξεις (κυρίως Τμήμα Πολιτικών Επιστημών, Νομικής).

6. Ψηφιακός Χάρτης Προσβασιμότητας ΑμεΑ: Ένας πλήρης χάρτης της πόλης που δείχνει πού έχουν και πού δεν έχουν πρόσβαση τα άτομα με αναπηρία (ώστε να μπορεί να σχεδιαστεί συστηματικά η καθολική, πλήρης προσβασιμότητά τους — κυρίως πολυτεχνικά τμήματα).

Πολλές από αυτές τις πρωτοβουλίες θα μπορούσαν να αναλυθούν σε χωριστά σημειώματα. Το κοινό χαρακτηριστικό τους, σαφέστατα, είναι ότι μπορούν να γίνουν με συμμετοχή φοιτητών: να αποτελέσουν και αυτοτελή εκπαιδευτικά προγράμματα. Κυρίως, όμως, με τα προγράμματα αυτά οι φοιτητές θα είναι στην πόλη, θα συνομιλούν με τους κατοίκους της, ουσιαστικά θα μας εξυπηρετούν και η αξία τους δεν θα περιορίζεται στην κατανάλωση των καφέ και των εστιατορίων. Είναι βέβαιο ότι, αν επεκταθούν οι πρωτοβουλίες που ανέφερα στην αρχή του άρθρου ή αν υιοθετηθούν κάποιες από αυτές που προτείνω, η ίδια η κοινωνία της Θεσσαλονίκης, σε συνεργασία με την πανεπιστημιακή κοινότητα, θα ανακαλύψει συμπράξεις με ακόμη μεγαλύτερη αμοιβαία ωφέλεια — και το Πανεπιστήμιο και οι φοιτητές του θα αποτελούν οργανικό μέρος της πόλης.

ΥΓ. Ευχαριστώ πολύ τον Δρα Βαγγέλη Αντωνιάδη, μεταδιδακτορικό ερευνητή στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ, που συνέβαλε με πολλές δικές του ιδέες στη συγγραφή του παρόντος σημειώματος.