32/52: Η Θεσσαλονίκη πρωτεύουσα του STEM

Σε πολλά σημειώματα έχουμε τονίσει τη δυνατότητα να αξιοποιηθεί το πανεπιστημιακό οικοσύστημα της Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ, ΔΙΠΑΕ, ΠΑΜΑΚ) για να δώσει καινοτόμες λύσεις στη βιομηχανία της περιοχής. Επίσης, έχουμε τονίσει την αξία που θα είχε η εκπαίδευση STEM για τα παιδιά, ιδίως της Δυτικής Θεσσαλονίκης. Για να ενισχυθεί η ελκυστικότητα της Θεσσαλονίκης σε επιχειρήσεις που επιδιώκουν την καινοτομία, αλλά και για να ενισχυθεί η ήδη υπάρχουσα τάση της εκπαίδευσης στη Θεσσαλονίκη, κάθε βαθμίδας, προς το STEM, είναι πολύ χρήσιμο να προβληθεί αυτή η τάση προς τα έξω: να καθιερωθεί η Θεσσαλονίκη ως πρωτεύουσα του STEM όλης της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Θεσσαλονικείς πρωτοστατούν στη διοργάνωση σεμιναρίων και συνεδρίων στη Θεσσαλονίκη με φιλοξενούμενους από όλη τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, ακόμη και ευρύτερα. Έχουμε την ευτυχή συγκυρία στα προεδρεία της Ένωσης Ελλήνων Φυσικών και της Ένωσης Ελλήνων Χημικών να έχουμε Θεσσαλονικείς, οι οποίοι δραστηριοποιούνται υπέρ της πόλης μας. Η Ένωση Ελλήνων Φυσικών οργανώνει το 3ο Βαλκανικό Θερινό Σχολείο μεταξύ 24 και 28 Αυγούστου με γενικό τίτλο «Φυσικές Επιστήμες και Τεχνητή Νοημοσύνη» και ειδικές θεματικές την κοσμολογία και αστροφυσική, την κλιματική αλλαγή, τη νανοτεχνολογία, τη μηχανική μάθηση και τα νευρωνικά δίκτυα. Ο ακάματος Κώστας Βουρλιάς, Γενικός Γραμματέας της Ένωσης, τρέχει ασταμάτητα και έχει επιτύχει, μαζί με τα άλλα μέλη της Ένωσης Ελλήνων Φυσικών, να φέρει την έδρα της Βαλκανικής Ένωσης Φυσικών στη Θεσσαλονίκη, στο τμήμα Φυσικής της Σχολής Θετικών Επιστημών του ΑΠΘ.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε ή να υποτιμούμε την παρουσία και τις δυνατότητες του ΝΟΗΣΙΣ, που είναι κρατικό ίδρυμα με σκοπό τη διάδοση των επιστημών και έχει μουσείο τεχνολογίας. Η σύμπραξη με το ΝΟΗΣΙΣ παρέχει τη δυνατότητα για συνέδρια και συναντήσεις στη Θεσσαλονίκη που θα αφήσουν στους συμμετόχους δυνατή την αίσθηση ότι η πόλη μας πρωτοπορεί και καινοτομεί. 

Όμως, για να μεγιστοποιηθούν τα αποτελέσματα από τις προσπάθειες αυτές, χρειάζεται να μη παραμείνουν απομονωμένες, αλλά να ενταχθούν σε μια συστηματική προσπάθεια branding της πόλης. Το branding θα απευθύνεται στη διεθνή επιστημονική και ακαδημαϊκή κοινότητα και θα εστιάζεται στα εξής:

• διδακτικό και μαθητικό δυναμικό προσανατολισμένο στο STEM
• ανάδειξη της διδακτικής αλλά και της παιδαγωγικής αξίας του STEM μέσα από την εμπειρία της πόλης
• δυνατότητα για διοργάνωση συνεδρίων και συναντήσεων
• δυνατότητα για έρευνα σε όλα τα επίπεδα
• υποστήριξη από την αγορά
• υποστήριξη από τους βασικούς θεσμούς της πόλης.

Οι βασικοί θεσμοί της πόλης, δημόσιοι και ιδιωτικοί, πρέπει να βρουν τρόπο ώστε να στηρίξουν αυτή την προσπάθεια οργανωμένα. Ποιοι θεσμοί αφορούν την προσπάθεια; Εκτός από τα πανεπιστήμια, τις διευθύνσεις πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και το ΝΟΗΣΙΣ, σημαντικό ρόλο παίζουν και άλλοι φορείς της πόλης:

• το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο, ο Σύνδεσμος Βιομηχανιών Ελλάδος, ο Σύνδεσμος Εξαγωγέων και άλλοι φορείς που εκπροσωπούν την αγορά, η οποία διψά για καινοτομία
• η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης που θα εισφέρει στη διοργάνωση συνεδρίων
• ο Οργανισμός Λιμένος Θεσσαλονίκης, ως βασικός φορέας εξωστρέφειας της πόλης που ενδιαφέρεται για καινοτομία
• οι δήμοι του πολεοδομικού συγκροτήματος
• η Ένωση Ξενοδόχων Θεσσαλονίκης, καθώς το branding της πόλης θα έχει και ευμενείς επιπτώσεις στην τουριστική κίνηση, ιδίως στην ποιότητα του τουρισμού
• η ΕΥΑΘ, που αναζητεί την καινοτομία για να βελτιώσει τα δίκτυά της, μαζί με ΑΔΜΗΕ και ΔΕΔΔΗΕ
• η ΔΕΗ, που διαφημίζει την αξιοποιούμενη καινοτομία για τα προϊόντα και τις υπηρεσίες της
• μεγάλοι εργοδότες της Θεσσαλονίκης που ασχολούνται με την πληροφορική, όπως η Pfizer και η Deloitte.

Τι μπορούν να κάνουν αυτοί οι φορείς; Να συγκροτήσουν ένα δίκτυο που θα παρέχει μόνιμη υποστήριξη στις προσπάθειες της Ένωσης Ελλήνων Φυσικών και της Ένωσης Ελλήνων Χημικών για να γίνονται οι σημαντικότερες εκδηλώσεις των επιστημονικών δικτύων των Βαλκανίων, της Ανατολικής και στη συνέχεια όλης της Ευρώπης στη Θεσσαλονίκη. Το δίκτυο μπορεί να είναι άτυπο, μπορεί να είναι μια αστική εταιρεία στην οποία θα συμμετέχουν οι παραπάνω φορείς, και μπορεί να λάβει πολλές μορφές.

Τι θα προσφέρει αυτό το δίκτυο:

α) Μια σταθερή ροή χρηματοδότησης. Θα εγγυάται στην Ένωση Ελλήνων Φυσικών και την Ένωση Ελλήνων Χημικών τη χρηματοδότηση για την οργάνωση ενός ελάχιστου αριθμού εκδηλώσεων κάθε χρόνο — ή, σε κύκλο τριετίας ή πενταετίας, τουλάχιστον δύο ή τρεις εμβληματικές εκδηλώσεις (λ.χ., παγκόσμια συνέδρια).

β) Θα βοηθήσει στη σύνδεση πολλών συμμετεχόντων με την αγορά εργασίας, καθώς οι ιδιωτικοί φορείς που θα συμμετέχουν θα είναι δυνητικοί εργοδότες, εγχώριοι και διεθνείς.

γ) Θα βοηθήσει, κι αυτό είναι ακόμη πιο σημαντικό, στην επικοινωνία έρευνας και αγοράς — ένας ακόμη μηχανισμός όπου το STEM και οι ερευνητικές του δυνατότητες θα συνδέονται και θα υποστηρίζονται και με βάση τις ανάγκες της αγοράς.

Έτσι, αν υπάρχει αυτό το δίκτυο, θα είναι εύκολο να διοργανωθεί ένα επιστημονικό συνέδριο για ένα ζήτημα που απασχολεί τη ΔΕΗ ή το λιμάνι, τα αποτελέσματα του οποίου θα μπορούν να αξιοποιηθούν εμπορικά ή να αποτελέσουν το πρόπλασμα για έρευνα που θα στραφεί στις ανάγκες της ΔΕΗ ή του λιμανιού ή αντίστοιχων φορέων. Θα μπορούν να οργανώνονται παράλληλα συνέδρια επιστημονικά και συνέδρια των φορέων της αγοράς που θα αντιμετωπίζουν ένα πρόβλημα από την επιστημονική σκοπιά, εισφέροντας την αντίστοιχη εμπορική/συναλλακτική προβληματική.

Όμως, αν όλα αυτά λειτουργήσουν, το αποτέλεσμα θα είναι πολλαπλασιαστικό ως προς το branding της Θεσσαλονίκης σαν πρωτεύουσας του STEM και της καινοτομίας. Αυτό θα κατευθύνει περισσότερους φοιτητές στα πανεπιστήμιά μας (μάλιστα, με τα διεθνή προγράμματα που ήδη τρέχουν, θα καταστούν ακόμη περισσότερο διεθνώς ανταγωνιστικά), περισσότερες χορηγίες και επενδύσεις, δημόσιες και ιδιωτικές, σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης, θα αυξήσουν το ενδιαφέρον και θα βελτιώσουν τις συνθήκες για μαθητές, φοιτητές και διδάσκοντες κάθε βαθμίδας που ασχολούνται με το STEM, την έρευνα και την καινοτομία.

Αν η Θεσσαλονίκη καθιερωθεί ως η πρωτεύουσα του STEM, η ανάπτυξη του ανθρώπινου κεφαλαίου της θα την κάνει ελκυστική για επενδύσεις — και η ενασχόληση με το STEM, εκτός από το ευγενές παιδαγωγικό αποτέλεσμα, θα οδηγήσει και σε καλές δουλειές για πολλές χιλιάδες παιδιά που αγαπούν την επιστήμη, θαυμάζουν τον κόσμο, θέλουν να μαθαίνουν τα μυστικά του και να λύνουν τα μυστήριά του.