Τι κρύβεται πίσω από το παιδί που δεν αντέχει να κοιμηθεί μακριά από τους γονείς του

Ένα παιδί ξυπνά μέσα στη νύχτα και ζητά να κοιμηθεί στο κρεβάτι των γονιών του. Είναι μια συνηθισμένη εικόνα σε πολλές οικογένειες, ιδιαίτερα όταν έχει προηγηθεί ένας εφιάλτης, μια περίοδος έντονων φόβων ή κάποια αλλαγή στην καθημερινότητά του. Πότε, όμως, μπορεί αυτή η συμπεριφορά να αποτελεί ένδειξη ότι το παιδί βιώνει άγχος;

Η Δρ. Ayten Bilgin, Λέκτορας Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Essex, επιχειρεί να δώσει απαντήσεις μέσα από μια σειρά ερευνών που παρουσιάζει σε άρθρο της στο Psychology Today. «Οι γονείς πολλές φορές λαμβάνουν αντικρουόμενα μηνύματα σχετικά με τον ύπνο των παιδιών τους. Κάποιοι ακούν ότι το να κοιμούνται με τα παιδιά τους ενισχύει την εγγύτητα και το αίσθημα ασφάλειας, ενώ άλλοι ανησυχούν ότι μπορεί να ενθαρρύνει την εξάρτηση ή να προκαλέσει συναισθηματικές δυσκολίες. Η πραγματικότητα φαίνεται πως είναι πιο σύνθετη», τονίζει.

Τι έχουν δείξει οι προηγούμενες μελέτες

Η ερευνητική ομάδα της Δρ. Bilgin είχε ήδη ασχοληθεί εκτενώς με το συγκεκριμένο ζήτημα. Σε μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2022 στο Journal of Developmental & Behavioral Pediatrics, οι επιστήμονες εξέτασαν τον κοινό ύπνο γονέα και παιδιού κατά τους πρώτους έξι μήνες της ζωής και τη σχέση του με τον δεσμό μητέρας-βρέφους. Τα αποτελέσματα δεν έδειξαν ότι αυτή η πρακτική συνδεόταν με λιγότερο ασφαλή δεσμό, προβλήματα στη συμπεριφορά του βρέφους, μειωμένη μητρική ευαισθησία ή ασθενέστερο συναισθηματικό δεσμό ανάμεσα στη μητέρα και το παιδί.

Μια δεύτερη, πολύ μεγαλύτερης κλίμακας έρευνα της ίδιας ερευνήτριας δημοσιεύθηκε το 2024 στο Attachment & Human Development και παρακολούθησε 16.599 παιδιά στη Βρετανία. Οι επιστήμονες μελέτησαν τον κοινό ύπνο στην ηλικία των εννέα μηνών και την εξέλιξη συναισθηματικών και συμπεριφορικών προβλημάτων από τα 3 έως τα 11 χρόνια. Και σε αυτή την περίπτωση δεν εντοπίστηκε κάποια σύνδεση. Τα παιδιά που μοιράζονταν το κρεβάτι των γονιών τους κατά τη βρεφική ηλικία δεν παρουσίασαν περισσότερα προβλήματα άγχους, κατάθλιψης, επιθετικότητας ή υπερκινητικότητας αργότερα. Παρέμενε, ωστόσο, ένα σημαντικό ερώτημα: Είναι το ίδιο ένα βρέφος που κοιμάται εξαρχής με τους γονείς του και ένα παιδί τριών ετών που αρχίζει ξαφνικά να ζητά να κοιμηθεί μαζί τους;

Γιατί έχει σημασία η ηλικία του παιδιού

Σε αυτό το ερώτημα προσπάθησε να απαντήσει η πιο πρόσφατη μελέτη της ειδικού και της ερευνητικής της ομάδας. Στην ανάλυση συμμετείχαν 7.077 παιδιά και οι επιστήμονες δεν εξέτασαν μόνο εάν κοιμούνταν με τους γονείς τους, αλλά και σε ποια ηλικία ξεκίνησε αυτή η συνήθεια: στους 6 μήνες, στους 18 μήνες ή στα 3,5 χρόνια. Στη συνέχεια, οι ερευνητές εξέτασαν τις διαγνώσεις άγχους και κατάθλιψης στις ηλικίες των 8 και 13 ετών. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα παιδιά που μοιράζονταν το κρεβάτι των γονιών τους ήδη από τη βρεφική ηλικία δεν εμφάνισαν αυξημένο κίνδυνο να παρουσιάσουν άγχος ή κατάθλιψη αργότερα.

Η εικόνα, ωστόσο, ήταν διαφορετική για όσα ξεκινούσαν τον κοινό ύπνο σε μεγαλύτερη ηλικία. Συγκεκριμένα, τα παιδιά που άρχισαν να κοιμούνται με τους γονείς τους κατά τη νηπιακή ή την πρώιμη παιδική ηλικία είχαν σχεδόν τριπλάσιες πιθανότητες να εμφανίσουν αγχώδη διαταραχή στην ηλικία των 8 ετών, συγκριτικά με εκείνα που δεν μοιράζονταν το κρεβάτι των γονιών τους. Το συγκεκριμένο εύρημα χρειάζεται, ωστόσο, προσεκτική ερμηνεία, όπως επισημαίνει η ειδικός. «Ένα παιδί τριών ετών που ξαφνικά δεν θέλει να κοιμάται μόνο του μπορεί να έχει περισσότερους φόβους, να βιώνει άγχος αποχωρισμού, να βλέπει εφιάλτες, να περνά μια στρεσογόνο περίοδο ή να αντιμετωπίζει άλλα προβλήματα ύπνου», σημειώνει.

Ποιες άλλες δυσκολίες μπορεί να κρύβονται πίσω από τη συμπεριφορά

Η έρευνα ανέδειξε επίσης ότι ο κοινός ύπνος γονέα και παιδιού, όταν ξεκινούσε σε μεγαλύτερη ηλικία, εμφανιζόταν συχνότερα σε οικογένειες που αντιμετώπιζαν και άλλες προκλήσεις. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονταν προβλήματα ύπνου του παιδιού, δυσκολίες στην ψυχική υγεία της μητέρας, μονογονεϊκότητα και κοινωνικοοικονομικές πιέσεις. «Αυτό σημαίνει ότι το πού κοιμάται ένα παιδί δεν μπορεί να εξετάζεται απομονωμένα από το περιβάλλον στο οποίο μεγαλώνει. Όσα συμβαίνουν στο σπίτι και στην καθημερινότητα της οικογένειας μπορεί να παίζουν ρόλο», αναφέρει η ειδικός.

Τι πρέπει να προσέξουν οι γονείς

Εάν ένα παιδί κοιμηθεί περιστασιακά στο κρεβάτι των γονιών του, δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας. Μια ασθένεια, ένας εφιάλτης, μια δύσκολη περίοδος ή κάποια αλλαγή στο σπίτι ή στο σχολείο μπορεί προσωρινά να ενισχύσει την ανάγκη του για εγγύτητα. Αντίθετα, όταν ένα παιδί που μέχρι πρότινος κοιμόταν μόνο του αρχίζει ξαφνικά και επίμονα να ζητά να βρίσκεται στο κρεβάτι των γονιών του, ίσως αξίζει να διερευνηθούν οι λόγοι πίσω από αυτή την αλλαγή. Όπως εξηγεί η ψυχολόγος, η αναζήτηση της αιτίας μπορεί να αποδειχθεί πιο χρήσιμη από την απλή προσπάθεια να σταματήσει το παιδί να κοιμάται μαζί με τους γονείς του.

Συνολικά, τα ερευνητικά ευρήματα είναι καθησυχαστικά: ο κοινός ύπνος κατά τη βρεφική ηλικία δεν έχει συνδεθεί με προβλήματα στον δεσμό με τη μητέρα ή με χειρότερη συναισθηματική και συμπεριφορική ανάπτυξη αργότερα. «Αντί, λοιπόν, να αντιμετωπίζουμε όλες τις περιπτώσεις με τον ίδιο τρόπο, έχει μεγαλύτερη σημασία να εξετάζουμε πότε ξεκίνησε και γιατί. Για έναν γονέα, ίσως η ουσιαστική ερώτηση δεν είναι “Κάνει κακό στο παιδί μου να κοιμάται μαζί μου;”, αλλά: “Γιατί το παιδί μου έχει ανάγκη από περισσότερη εγγύτητα τη νύχτα αυτή την περίοδο;”. Μερικές φορές, οι συνήθειες ύπνου των παιδιών μάς λένε κάτι σημαντικό όχι για το πού κοιμούνται, αλλά για το τι χρειάζονται από τους ανθρώπους που τα φροντίζουν», καταλήγει η ειδικός.