Ανδρική γονιμότητα: Οι «αόρατοι εχθροί» που μπορεί να επηρεάζουν την ποιότητα του σπέρματος

Νέα έρευνα δείχνει ότι η επαφή με περιβαλλοντικές χημικές ουσίες πριν από τη γέννηση και κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής ενδέχεται να έχει συνέπειες στην ανδρική αναπαραγωγική υγεία σε βάθος χρόνου, επηρεάζοντας την ποιότητα του σπέρματος ακόμη και δεκαετίες αργότερα.

Μακροπρόθεσμη επίδραση στη γονιμότητα

Περίπου το 7% των ανδρών παγκοσμίως αντιμετωπίζει υπογονιμότητα, ενώ η ποιότητα του σπέρματος αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την αναπαραγωγική έκβαση. Το φυσιολογικό σπέρμα περιέχει 23 χρωμοσώματα. Ωστόσο, σύμφωνα με τη μελέτη, οι άνδρες που ήρθαν σε επαφή με συγκεκριμένες περιβαλλοντικές χημικές ουσίες σε πρώιμα στάδια της ζωής τους εμφάνιζαν μεγαλύτερη πιθανότητα να παράγουν σπέρμα με επιπλέον χρωμοσώματα, μια κατάσταση που ονομάζεται ανευπλοειδία. Οι συγκεκριμένες ανωμαλίες είναι δυνατόν να αυξήσουν τον κίνδυνο αποβολών και γενετικών διαταραχών, όπως το σύνδρομο Klinefelter.

«Σύμφωνα με τα ευρήματα, η έκθεση σε αυτές τις ουσίες κατά τη διάρκεια της εμβρυϊκής ανάπτυξης και της παιδικής ηλικίας μπορεί να έχει μακροχρόνιες επιπτώσεις στη γενετική ακεραιότητα του σπέρματος», ανέφερε η Melissa Perry, επικεφαλής της έρευνας από το Πανεπιστήμιο George Mason.

Μια μελέτη δεκαετιών

Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Environmental Health και βασίστηκε στην παρακολούθηση μιας ομάδας συμμετεχόντων επί σειρά ετών. Οι επιστήμονες εξέτασαν δείγματα σπέρματος από άνδρες ηλικίας 22 έως 24 ετών, των οποίων οι μητέρες είχαν υποβληθεί σε αιματολογικές εξετάσεις κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, στα τέλη της δεκαετίας του 1980. Παράλληλα, οι ίδιοι άνδρες είχαν ελεγχθεί για την έκθεσή τους σε χημικές ουσίες κατά την παιδική ηλικία, συγκεκριμένα στις ηλικίες των 7 και των 14 ετών. Στο επίκεντρο της έρευνας βρέθηκαν οι λεγόμενες «παντοτινές χημικές ουσίες», όπως τα πολυχλωριωμένα διφαινύλια (PCB) και οι περ- και πολυφθοροαλκυλικές ουσίες (PFAS). Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι υψηλότερες συγκεντρώσεις αυτών των ουσιών, τόσο στο αίμα των μητέρων κατά την εγκυμοσύνη όσο και αργότερα στο αίμα των παιδιών, συνδέονταν με αυξημένα ποσοστά χρωμοσωμικών ανωμαλιών στο σπέρμα κατά την ενήλικη ζωή.

Πώς οι χημικές ουσίες επηρεάζουν τα χρωμοσώματα

Σε φυσιολογικές συνθήκες, κάθε σπερματοζωάριο περιέχει είτε ένα χρωμόσωμα Χ είτε ένα χρωμόσωμα Υ. Ωστόσο, τα ευρήματα της μελέτης έδειξαν ότι:

• Η έκθεση σε PCB συσχετίστηκε κυρίως με σπερματοζωάρια που έφεραν ένα επιπλέον χρωμόσωμα Υ.
• Η έκθεση σε PFAS συνδέθηκε με την παρουσία επιπλέον χρωμοσωμάτων τόσο Χ όσο και Υ.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η έκθεση της μητέρας σε PCB ενδέχεται να προέρχεται από την κατανάλωση μολυσμένων θαλασσινών, ενώ οι PFAS συνδέονται ευρύτερα με ρύπους που εντοπίζονται στο νερό, στα τρόφιμα και στον αέρα.

Ένα αυξανόμενο πρόβλημα δημόσιας υγείας

Τα αποτελέσματα έρχονται να προστεθούν στις ολοένα και περισσότερες ενδείξεις για τις εκτεταμένες επιπτώσεις των περιβαλλοντικών ρύπων στην ανθρώπινη υγεία, μεταξύ άλλων και στην αναπαραγωγική λειτουργία. «Η έκθεση σε χημικές ουσίες αποτελεί σημαντικό ζήτημα δημόσιας υγείας», υπογράμμισε η δρ. Perry. «Παρατηρούμε ισχυρές συσχετίσεις με τη μείωση της ποιότητας του σπέρματος, κάτι που υπογραμμίζει την ανάγκη περιορισμού αυτών των ουσιών στο περιβάλλον μας», πρόσθεσε. Η μελέτη αναδεικνύει πόσο σημαντικές είναι οι συνθήκες που επικρατούν στα πρώτα στάδια της ζωής για τη διαμόρφωση της υγείας σε βάθος χρόνου. Καθώς εντείνεται η ανησυχία για την πτώση των ποσοστών γονιμότητας παγκοσμίως, η κατανόηση και ο περιορισμός των συγκεκριμένων κινδύνων αποτελούν ολοένα και πιο επείγουσα προτεραιότητα.