Γιατί το παιδί λέει «όχι» σε κάθε καινούριο φαγητό – Πώς μπορούν να βοηθήσουν οι γονείς

Τι είναι η παιδική νεοφοβία και ποιες πρακτικές μπορούν να βοηθήσουν τους γονείς

Γιατί το παιδί λέει «όχι» σε κάθε καινούριο φαγητό – Πώς μπορούν να βοηθήσουν οι γονείς
Unsplash

Πολλοί γονείς έχουν βρεθεί μπροστά στην άρνηση του παιδιού τους να δοκιμάσει ένα καινούριο φαγητό. Αυτό που ίσως δεν γνωρίζουν είναι ότι η συγκεκριμένη συμπεριφορά έχει επιστημονική ονομασία και αποτελεί ένα συνηθισμένο στάδιο της παιδικής ανάπτυξης.

Παιδιά που μέχρι πρότινος δοκίμαζαν με χαρά διαφορετικές γεύσεις μπορεί ξαφνικά να αρνούνται κατηγορηματικά να βάλουν στο στόμα τους κάτι άγνωστο. Σε κάποιες περιπτώσεις, μάλιστα, απορρίπτουν ακόμη και φαγητά που παλαιότερα έτρωγαν με ευχαρίστηση. Η παιδική νεοφοβία είναι μια φυσιολογική εξελικτική διαδικασία, η οποία παρατηρείται σε διαφορετικό βαθμό και σε αρκετά θηλαστικά. Συνήθως κάνει την εμφάνισή της μετά τον πρώτο χρόνο ζωής και παρουσιάζει τη μεγαλύτερη ένταση μεταξύ 2 και 6 ετών.

Συνδέεται με την περίοδο κατά την οποία το παιδί αρχίζει να αποκτά μεγαλύτερη ανεξαρτησία και να θέλει να ελέγχει τις επιλογές του, ακόμη και όσες αφορούν το φαγητό. Οι τροφές που προκαλούν συχνότερα αρνητικές αντιδράσεις είναι τα φρούτα, τα λαχανικά, όσα έχουν πικρή ή ξινή γεύση, το ψάρι και ορισμένα είδη κρέατος. Αντίθετα, τα παιδιά ενδέχεται να εξακολουθούν να τρώνε χωρίς δυσκολία γλυκά ή αμυλούχα τρόφιμα. Σε αυτό το σημείο, αρκετοί γονείς απογοητεύονται και καταφεύγουν στην πίεση για να πείσουν το παιδί να φάει.

Ωστόσο, η ένταση της νεοφοβίας δεν είναι ίδια σε όλα τα παιδιά. Η προσωπικότητα και η ιδιοσυγκρασία τους φαίνεται να επηρεάζουν σημαντικά τη συμπεριφορά τους. Όσα είναι πιο επιφυλακτικά απέναντι σε νέες εμπειρίες ή εμφανίζουν μεγαλύτερο άγχος μπορεί να δυσκολεύονται περισσότερο να δοκιμάσουν άγνωστες γεύσεις. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ακόμη και μετά την ηλικία των 4 ετών, τα παιδιά εξακολουθούν να συνδέουν τις καινούριες τροφές με αισθήματα αποστροφής, κυρίως όταν θεωρούν ότι έχουν πικρή ή δυσάρεστη γεύση. Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι η νεοφοβία αφορά τον φόβο ή τη διστακτικότητα απέναντι στη δοκιμή μιας άγνωστης τροφής. Από τη στιγμή που το παιδί αποφασίσει να τη δοκιμάσει, έχει ξεπεράσει αυτό το εμπόδιο. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα του αρέσει ή ότι θα θελήσει να την ξαναφάει.

Πώς μπορείτε να αντιμετωπίσετε αυτή τη φάση;

Η βασική απάντηση είναι η υπομονή και η ψυχραιμία. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η συγκεκριμένη συμπεριφορά υποχωρεί σταδιακά όσο το παιδί μεγαλώνει, συχνά μεταξύ 5 και 8 ετών. Υπάρχουν, ωστόσο, ορισμένες πρακτικές που μπορούν να το βοηθήσουν να εξοικειωθεί με νέες γεύσεις, χωρίς να αισθάνεται πίεση.

Η επανάληψη βοηθά

Η συχνή επαφή με μια καινούρια τροφή μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην αποδοχή της. Χρειάζεται, όμως, υπομονή, καθώς ένα παιδί μπορεί να χρειαστεί να δει το ίδιο τρόφιμο πολλές φορές, ακόμη και περισσότερες από δέκα, μέχρι να αποφασίσει να το δοκιμάσει. Προσφέροντας τακτικά μια τροφή, ακόμη κι αν το παιδί δεν την καταναλώσει, του δίνουμε τη δυνατότητα να συνηθίσει την εικόνα και τη μυρωδιά της. Με τον καιρό, μπορεί να πάψει να του φαίνεται τόσο άγνωστη. Μια ακόμη πρακτική είναι να τοποθετούμε φρούτα και λαχανικά σε σημεία που το παιδί μπορεί να βλέπει και να προσεγγίζει εύκολα, ανάλογα με την ηλικία του και πάντα με την απαραίτητη επίβλεψη. Έτσι, έχει περισσότερες ευκαιρίες να τα παρατηρήσει και να τα εξερευνήσει.

Εισάγετε τις νέες τροφές με τον σωστό τρόπο

Όταν προσφέρουμε μια άγνωστη τροφή σε μικρή ποσότητα, δίπλα σε ένα γεύμα που το παιδί ήδη γνωρίζει και αγαπά, είναι πιθανότερο να αισθανθεί μεγαλύτερη άνεση να τη δοκιμάσει. Γι’ αυτό, αποφεύγουμε τις μεγάλες μερίδες και εντάσσουμε το νέο τρόφιμο σε ένα οικείο γεύμα, χωρίς να απαιτούμε από το παιδί να το φάει. Εξίσου σημαντικό είναι η πρώτη επαφή με μια τροφή να είναι όσο το δυνατόν πιο ευχάριστη. Μια δυσάρεστη εμπειρία, όπως ένα κόκαλο μέσα σε ένα κομμάτι ψαριού, μπορεί να δημιουργήσει φόβο ή αποστροφή, τα οποία ενδέχεται να παραμείνουν για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Δώστε επιλογές αντί να κάνετε ερωτήσεις

Δίνοντας στο παιδί τη δυνατότητα να επιλέξει ανάμεσα σε δύο τρόφιμα, το βοηθάμε να αισθανθεί ότι έχει ενεργό ρόλο στις αποφάσεις που αφορούν το φαγητό του. Για παράδειγμα, αντί να ρωτήσουμε «Θέλεις να σου κόψω ένα μήλο;», μπορούμε να του πούμε «Θα προτιμούσες μήλο ή αχλάδι;». Με αυτόν τον τρόπο ενισχύουμε την αυτονομία του, χωρίς να μετατρέπουμε το γεύμα σε αφορμή για αντιπαράθεση. Φυσικά, χρειάζεται να σεβαστούμε και την περίπτωση που δεν επιθυμεί κανένα από τα δύο.

Επιβραβεύστε την προσπάθεια

Η χρήση ανταμοιβών σε σχέση με το φαγητό χρειάζεται προσοχή. Για παράδειγμα, η φράση «Αν φας τις φακές σου, θα σου δώσω σοκολάτα» μπορεί να οδηγήσει το παιδί στο να θεωρήσει τη σοκολάτα ως το πραγματικά επιθυμητό φαγητό και τις φακές ως κάτι δυσάρεστο που πρέπει να φάει για να πάρει την ανταμοιβή του. Αντίθετα, μια θετική ενθάρρυνση, όπως το «Μπράβο που δοκίμασες κάτι καινούριο», μπορεί να ενισχύσει την αυτοπεποίθησή του. Η επιβράβευση είναι προτιμότερο να αφορά την προσπάθεια και την περιέργεια του παιδιού και όχι την υποχρέωσή του να αδειάσει το πιάτο.

Δώστε το καλό παράδειγμα

Τα παιδιά μαθαίνουν σε μεγάλο βαθμό παρατηρώντας και μιμούμενα τους άλλους. Βλέπουν τι κάνουν οι γονείς και τα μεγαλύτερα παιδιά και συχνά θέλουν να ακολουθήσουν τις συνήθειές τους. Επομένως, όταν βλέπουν τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας να απολαμβάνουν φρούτα, λαχανικά, όσπρια και διαφορετικά φαγητά, είναι πιθανότερο να ενδιαφερθούν και τα ίδια να τα δοκιμάσουν. Το ζητούμενο είναι να διαμορφώνεται μια φυσική και θετική σχέση με το φαγητό, χωρίς σχόλια ή πιέσεις για το τι πρέπει να καταναλώσει το παιδί.

Βάλτε φαντασία στο καθημερινό τραπέζι

Ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζεται ένα γεύμα μπορεί να κάνει τη διαδικασία πιο ευχάριστη για το παιδί. Ένα πιάτο με έντονα χρώματα, διαφορετικά σχήματα ή παιχνιδιάρικη παρουσίαση ενδέχεται να τραβήξει την προσοχή του. Βοηθητική μπορεί να αποδειχθεί και η συμμετοχή του στην προετοιμασία του φαγητού. Ανάλογα με την ηλικία του, αφήστε το να πλύνει λαχανικά, να ανακατέψει υλικά ή να συμβάλει στο στρώσιμο του τραπεζιού. Παράλληλα, ένα ήρεμο περιβάλλον, χωρίς φωνές και οθόνες, καθώς και η δυνατότητα να τρώει όλη η οικογένεια μαζί, μπορούν να δημιουργήσουν θετικές εμπειρίες γύρω από το φαγητό.

Διατηρήστε την ψυχραιμία σας

Ίσως η σημαντικότερη συμβουλή είναι να μην επιτρέψετε στο άγχος να κυριαρχήσει την ώρα του φαγητού. Η πίεση, οι συνεχείς παρατηρήσεις και ο εξαναγκασμός μπορεί να φέρουν αντίθετα αποτελέσματα, ενισχύοντας την αρνητική στάση του παιδιού απέναντι στις νέες τροφές. Τα παιδιά αντιλαμβάνονται τις αντιδράσεις των ενηλίκων και είναι πιθανό να συνδέσουν το φαγητό με την ένταση που δημιουργείται γύρω από αυτό. Για παράδειγμα, όταν κάθε άρνηση να φάνε ένα φρούτο οδηγεί σε μια μεγάλη συζήτηση ή αντιπαράθεση, η ώρα του γεύματος μπορεί σταδιακά να γίνει πηγή άγχους. Γι’ αυτό, προσπαθήστε να παραμένετε ήρεμοι, να προσφέρετε ποικιλία τροφών και να αφήνετε στο παιδί τον χρόνο που χρειάζεται. Με υπομονή, συνέπεια και χωρίς πίεση, τα περισσότερα παιδιά καταφέρνουν σταδιακά να εξοικειωθούν με περισσότερες γεύσεις και τρόφιμα. Αν, ωστόσο, η άρνηση είναι έντονη, περιορίζει σημαντικά τη διατροφή του παιδιού ή επηρεάζει την ανάπτυξή του, χρειάζεται να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή.