Αυτό είναι το βρώσιμο θαλασσινό που επιβραδύνει την γήρανση

Ένα ασυνήθιστο θαλασσινό έχει βρεθεί στο επίκεντρο επιστημονικής έρευνας, καθώς ουσίες που περιέχει φαίνεται να συνδέονται με ορισμένες από τις αλλαγές που συνοδεύουν τη γήρανση. Πρόκειται για τα ασκίδια, γνωστά σε αρκετές περιοχές και ως «φούσκες», έναν θαλασσινό μεζέ που καταναλώνεται εδώ και χρόνια στη Μεσόγειο αλλά και σε χώρες της Ασίας.

Το ενδιαφέρον των ερευνητών στρέφεται κυρίως στα πλασμαλογόνα, μια κατηγορία λιπιδίων που αποτελεί φυσικό συστατικό των κυτταρικών μεμβρανών. Τα συγκεκριμένα λιπίδια υπάρχουν και στον ανθρώπινο οργανισμό και συναντώνται σε ιδιαίτερα υψηλές συγκεντρώσεις σε όργανα και κύτταρα με αυξημένες ενεργειακές και λειτουργικές ανάγκες, όπως ο εγκέφαλος, η καρδιά και το ανοσοποιητικό σύστημα.

Με την πάροδο της ηλικίας, τα επίπεδα των πλασμαλογόνων μειώνονται. Μειωμένες συγκεντρώσεις έχουν παρατηρηθεί επίσης σε ορισμένες νευροεκφυλιστικές παθήσεις, γεγονός που έχει οδηγήσει τους επιστήμονες στην εξέταση του κατά πόσο η αναπλήρωσή τους θα μπορούσε να επηρεάσει λειτουργίες που φθίνουν με τα χρόνια.

Τι συνέβη στα ηλικιωμένα ποντίκια

Ερευνητική ομάδα από το Πανεπιστήμιο Xi’an Jiaotong-Liverpool, το Stanford, το Πανεπιστήμιο Jiao Tong της Σαγκάης και το Πανεπιστήμιο της Κινεζικής Ακαδημίας Επιστημών μελέτησε την επίδραση των πλασμαλογόνων σε ηλικιωμένα ποντίκια.

Οι ερευνητές χορήγησαν στα ζώα τα συγκεκριμένα λιπίδια μέσω της διατροφής και στη συνέχεια αξιολόγησαν τόσο τη συμπεριφορά τους όσο και αλλαγές που είχαν σημειωθεί στον εγκέφαλό τους.

Στα τεστ που αφορούσαν τη μνήμη και τη μάθηση, τα ποντίκια που έλαβαν πλασμαλογόνα παρουσίασαν καλύτερες επιδόσεις σε σχέση με εκείνα που ακολουθούσαν κανονική διατροφή. Σε δοκιμασία κατά την οποία έπρεπε να εντοπίσουν μια κρυμμένη πλατφόρμα μέσα σε δεξαμενή νερού, τα ζώα που λάμβαναν το συμπλήρωμα χρειάζονταν λιγότερο χρόνο για να τη βρουν μετά την περίοδο εκπαίδευσης.

Οι αλλαγές δεν περιορίστηκαν στη συμπεριφορά. Η ανάλυση του εγκεφάλου έδειξε ότι τα ποντίκια που είχαν λάβει πλασμαλογόνα διέθεταν περισσότερες και καλύτερα διατηρημένες συνάψεις. Πρόκειται για τις μικροσκοπικές συνδέσεις μέσω των οποίων επικοινωνούν μεταξύ τους τα νευρικά κύτταρα και οι οποίες διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη μνήμη και τη μάθηση.

Λιγότερη φλεγμονή στον εγκέφαλο

Ένα ακόμη εύρημα που τράβηξε την προσοχή των ερευνητών ήταν η μικρότερη φλεγμονώδης δραστηριότητα που παρατηρήθηκε στον εγκέφαλο των ζώων που έλαβαν πλασμαλογόνα.

Η χρόνια νευροφλεγμονή έχει συνδεθεί με την επιδείνωση της λειτουργίας των νευρώνων και των συνάψεων και θεωρείται ένας από τους μηχανισμούς που μελετώνται σε σχέση με τη γήρανση του εγκεφάλου και τις νευροεκφυλιστικές παθήσεις.

Οι ερευνητές εξετάζουν το ενδεχόμενο τα πλασμαλογόνα να συμβάλλουν στην ενίσχυση μηχανισμών που σχετίζονται με την ανάπτυξη και τη διατήρηση των νευρώνων και των συνάψεων. Παράλληλα, θεωρούν πιθανό να επηρεάζουν θετικά τη δομή των κυτταρικών μεμβρανών, διευκολύνοντας την επικοινωνία μεταξύ των νευρικών κυττάρων.

Στο επίκεντρο και το μικροβίωμα

Η δράση των πλασμαλογόνων μπορεί να μην περιορίζεται αποκλειστικά στον εγκέφαλο. Ένα ακόμη ενδεχόμενο που εξετάζεται αφορά τον άξονα εντέρου-εγκεφάλου.

Το μικροβίωμα του εντέρου έχει συνδεθεί με τη λειτουργία του εγκεφάλου μέσω μιας σειράς ανοσολογικών και μεταβολικών μηχανισμών. Προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει ότι τα πλασμαλογόνα μπορούν να επηρεάσουν τη σύνθεση και τη λειτουργία του εντερικού μικροβιώματος, δημιουργώντας ένα ακόμη πιθανό μονοπάτι μέσω του οποίου θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις αλλαγές που σχετίζονται με τη γήρανση.

Δεν σημαίνει ότι «σταματούν» τη γήρανση

Παρά τα ενθαρρυντικά ευρήματα, οι επιστήμονες είναι σαφείς ως προς ένα κρίσιμο σημείο: τα αποτελέσματα αφορούν πειράματα σε ποντίκια και δεν αποδεικνύουν ότι τα ασκίδια ή τα συμπληρώματα πλασμαλογόνων μπορούν να αντιστρέψουν τη γήρανση στους ανθρώπους.

Χρειάζονται κλινικές μελέτες σε ανθρώπους προκειμένου να διαπιστωθεί εάν οι συγκεκριμένες ουσίες μπορούν να έχουν αντίστοιχη επίδραση στη μνήμη και τη λειτουργία του εγκεφάλου, ποια ποσότητα θα ήταν αποτελεσματική και, κυρίως, εάν η μακροχρόνια χρήση τους είναι ασφαλής.

Έτσι, τα ασκίδια δεν αποτελούν σε αυτή τη φάση κάποιο «αντιγηραντικό» τρόφιμο με αποδεδειγμένη δράση. Τα αποτελέσματα, ωστόσο, ανοίγουν ένα ενδιαφέρον πεδίο έρευνας γύρω από τα πλασμαλογόνα και τον πιθανό ρόλο τους στη διατήρηση της εγκεφαλικής λειτουργίας όσο περνούν τα χρόνια.