ΟΛΘ: Σε πλήρη εξέλιξη τα έργα στον 6ο Προβλήτα – Αλλαγή πλεύσης για αμμοληψίες και πυρομαχικά στο βυθό

Με τη λύση για δύο καίριες εκκρεμότητες να αναζητείται το επόμενο διάστημα συνεχίζει ακάθεκτο το έργο της επέκτασης του Προβλήτα 6 στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης, το μεγαλύτερο λιμενικό έργο που υλοποιείται στη χώρα και αναμφίβολα καίριο εφαλτήριο για την οικονομική ανάπτυξη της πόλης.

Οι εργασίες της επέκτασης, όπως είχε την ευκαιρία να διαπιστώσει το TheOpinion σε επισκέψεις στο εργοτάξιο πριν περίπου έναν μήνα αλλά και σήμερα, εκτελούνται 24 ώρες το εικοσιτετράωρο, επτά μέρες την εβδομάδα. Σε αυτήν τη φάση, τα συνεργεία απασχολούνται σχεδόν αποκλειστικά στην κατασκευή και τη βύθιση των συνολικά 21 caissons, δηλαδή των μεγάλων, κούφιων κιβωτίων από οπλισμένο σκυρόδεμα (μπλόκια στην καθομιλουμένη) που θα αποτελέσουν την επέκταση του κρηπιδώματος του προβλήτα.

Την ίδια στιγμή, δύο εκκρεμότητες… παραμονεύουν στο βυθό της θάλασσας, και αφορούν αφενός την εξασφάλιση της απαραίτητης ποσότητας άμμου για τις επιχώσεις που θα πρέπει να γίνουν, αφετέρου τον εντοπισμό κάτω από τον πυθμένα περίπου 1.000 στόχων, όπως λέγονται στη στρατιωτική ορολογία, εγκαταλελειμμένου πολεμικού υλικού από το ΄Β Παγκόσμιο Πόλεμο, που περιλαμβάνει μεταξύ άλλων πυρομαχικά και θα πρέπει να απομακρυνθεί με ειδικές διαδικασίες.

Αναμενόμενα, αυτές οι δύο παράμετροι –και ιδίως το ζήτημα με τους στόχους– δημιουργούν φόβους για πιθανές καθυστερήσεις σε ένα (ακόμη) έργο που ήδη η πόλη περιμένει δεκαετίες, μαζί με αξιώσεις προς το δημόσιο από μεριάς του παραχωρησιούχου του ΟΛΘ, λόγω απρόβλεπτων συνθηκών που δεν θα μπορούσε να γνωρίζει όταν αναλάμβανε τη διαχείριση της υποδομής και του έργου του 6ου Προβλήτα και που ξεπερνούν τις αρμοδιότητές του.

Νέες μελέτες και ΑΕΠΟ για τις αμμοληψίες

Ο πρώτος… σκόπελος που συνάντησε η επέκταση του 6ου προβλήτα προκύψε στις αρχές του 2026, όταν ο δήμος Θερμαϊκού κατέθεσε στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) Αίτηση Ακύρωσης και Αίτηση Αναστολής Εκτέλεσης και Προσωρινής Διαταγής κατά της Τεχνικής Περιβαλλοντικής Μελέτης (ΤΕΠΕΜ) του έργου, επειδή προέβλεπε την την απόληψη 4 εκατ. κυβικών μέτρων αμμώδους υλικού από δύο θαλάσσιες περιοχές στο Ακρωτήριο της Επανομής, εμβαδού 3,5 χιλ. στρεμμάτων.

Η Αίτηση Ακύρωσης συζητήθηκε στο ΣτΕ στα τέλη Σεπτεμβρίου και αναμένεται η έκδοση της απόφασης.

Πέρα από το νομικό σκέλος, ο Οργανισμός Λιμενος Θεσσαλονίκης (ΟΛΘ) προετοιμάζεται και έμπρακτα για τα νέα δεδομένα που προέκυψαν, με την υποβολή, ήδη από το τέλος του καλοκαιριού, συμπληρωματικών περιβαλλοντικών μελετών στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενεργειας (ΥΠΕΝ). Με αυτές, αποσκοπεί να απαντήσει τεκμηριωμένα στις ενστάσεις και τους προβληματισμούς της τοπικής κοινωνίας και των επιστημονικών φορέων.

«Κάποιες από τις διαμαρτυρίες που λάβαμε είχαν επιστημονικό υπόβαθρο, κάποιες όχι. Σε κάθε περίπτωση, θα απαντήσουμε σε όλες. Κάποιες παράμετροι που δεν υπήρχαν ξεκάθαρα στις αρχικές μελέτες θα καταγραφούν με περισσότερη ενάργεια στις νέες. Αφού τις καταθέσουμε στο ΥΠΕΝ, θα αναμένουμε τη νέα Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Έργων, την ΑΕΠΟ δηλαδή, για να συνεχίσουμε τις αμμοληψίες», λέει ο διευθύνων σύμβουλος του ΟΛΘ, δρ Ιωάννης Τσάρας.

Αυτή η διαδικασία είναι άσχετη με την όποια απόφαση του ΣτΕ, αφού εκείνη θα αφορά τις ξεπερασμένες πια από τις εξελίξεις μελέτες. «Στις νέες μελέτες, διευθετούμε ακόμα και κάποια ζητήματα τυπικού χαρακτήρα που ανέδειξε το ΣτΕ. Για παράδειγμα, προβλέπεται ένας μικρός χώρος και ένας μεγάλος χώρος αμμοληψίας. Ο μικρός χώρος ήταν αδειοδοτημένος με διαβούλευση. Για το μεγάλο χώρο, που ήταν ακριβώς δίπλα και με τα ίδια δεδομένα, το ίδιο το Υπουργείο είπε στους μελετητές μας να προχωρήσουν με μία ΤΕΠΕΜ. Η ΤΕΠΕΜ είναι πιο ακριβής από ότι η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, αλλά δεν έχει διαβούλευση. Αυτό, λοιπόν, είναι ένα τυπικό θέμα το οποίο το ανέδειξε ο δήμος Επανομής και το επιλύουμε τώρα».

Επικαλούμενος πάντα τις μελέτες που έγιναν για το έργο, ο δρ. Τσάρας αποκλείει το ενδεχόμενο η άμμος για τις επιχώσεις να προέλθει από αλλού:

«Αν δεν παίρναμε άμμο από τη θάλασσα, θα πρέπει να είχαμε 1.100 φορτηγά με άμμο την ημέρα να μπαινοβγαίνουν στο λιμάνι και θα γινόταν η πόλη άνω-κάτω. Επιπλέον, το υλικό της Επανομής είναι εξαιρετικά καλό, εξαιρετικά συνεκτικό, λεπτόκοκκο. Η ποιότητα και η ομοιομορφία του υλικού είναι κρίσιμης σημασίας, ώστε να μην υπάρχουν διαφορικές καθιζήσεις».

Αλλαγή στη μέθοδο εκσκαφής λόγω… πυρομαχικών

Και ενώ το θέμα της αμμοληψίας, σύμφωνα με τον ΟΛΘ, φάνηκε να παίρνει το δρόμο του, την ίδια περίοδο προέκυψε η δεύτερη μεγάλη πρόκληση: η εύρεση και η διαχείριση των 1.000 περίπου στόχων στον πυθμένα της επέκτασης…

Αναμενόμενα, τώρα πολλά θα πρέπει να αλλάξουν: ο τρόπος εκσκαφής, το χρονοδιάγραμμα και –κυρίως– το κόστος του έργου. Επίσης, θα πρέπει να εμπλακούν εξειδικευμένες μονάδες του στρατού, ώστε να απομακρυνθούν με ασφάλεια τα όποια ευρήματα, ανάμεσα στα οποία και πολεμοφόδια με εκρηκτική ύλη, και βεβαίως το δημόσιο.

Είχε προηγηθεί το καλοκαίρι η εύρεση 100 ακόμα στόχων, όταν μία ειδική δράγα (βυθοκόρος) άρχισε να σκάβει την έκταση των συνολικά 153 στρεμμάτων όπου, μαζί με το νέο κρηπίδωμα, θα δημιουργηθεί η επέκταση του 6ου Προβλήτα.

«Με τη βοήθεια δυτών κάναμε ειδική έρευνα. Εντοπίστηκαν περίπου 100 στόχοι, που απομακρύνθηκαν από το Πολεμικό Ναυτικό. Ανάμεσα στους στόχους υπήρχαν και κάποια κιβώτια με πυρομαχικά», εξηγεί ο διευθυντής του έργου, Δημήτρης Μουτσάκης. «Ακολούθησε επιπρόσθετη έρευνα, κατά την οποία βρέθηκαν άλλοι 1.000 στόχοι κάτω από τον πυθμένα, που δεν ήταν ορατοί εξαρχής. Το τι είναι ο καθένας… άγνωστο. Μπορεί να είναι από μία μπαταρία μέχρι μία βόμβα».

Έτσι, ο ΟΛΘ αποφάσισε να καταθέσει γραπτή επιστολή προς τα συναρμόδια υπουργεία Ναυτιλίας και Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, εξηγώντας ότι καταβάλλει κάθε προσπάθεια ώστε να μη σταματήσει το έργο, εκτελώντας εργασίες όπου αλλού μπορούμε εκτός του σημείου της εκσκαφής. Όμως, αναπόφευκτα κάποια στιγμή τα συνεργεία θα βρουν τοίχο, αν δεν βρεθεί λύση στο μεταξύ. Ο χρόνος που απομένει είναι περίπου τρεις με τέσσερις μήνες, αφού στα τέλη Φεβρουαρίου αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί η τοποθέτηση των caissons και θα πρέπει επιτέλους να αρχίσει η κατασκευή της κύριας επέκτασης.

«Κανονικά προβλεπόταν οι εκσκαφές και τα caissons να προχωράνε παράλληλα. Ήδη μετράμε έξι μήνες καθυστέρηση γιατί δεν προχωρούν παράλληλα οι εργασίες. Ευελπιστούμε ότι μέχρι τέλη του έτους με αρχές του επόμενου θα έχει βρεθεί λύση. Σε αυτό το σενάριο, θα χρειαστούμε ακόμα έξι μήνες και κάτι παραπάνω για την εκσκαφή, ενώ αν τρέχαμε παράλληλα με τα caissons, θα χρειάζονταν τρεις μήνες», εξηγεί ο κ. Μουτσάκης.

Η καθυστέρηση οφείλεται και στο γεγονός ότι θα πρέπει πλέον να αλλάξει και ο τρόπος εκσκαφής.

«Η δράγα που σκάβει έχει ένα πολύ μοντέρνο σύστημα. Πρακτικά, δεν κάνει εκσκαφές αλλά ρουφάει υλικό από τον πυθμένα. Τώρα, θα βάλουμε ένα δίχτυ κάτω από το σωλήνα απορρόφησης, έτσι ώστε να κατακρατούνται τα ευρήματα και να τα περισυλλέγουμε. Αλλά αυτό το δίχτυ θα μειώσει τη δυνατότητα εκσκαφής κατά 70%», διευκρινίζει ο κ. Μουτσάκης.

Η διεκδίκηση από το δημόσιο και το ενδεχόμενο τροποποίησης της σύμβασης παραχώρησης

Και πού εμπλέκεται το δημόσιο σε όλα αυτά; Ο δρ. Τσάρας δηλώνει: «Πρωτίστως, η κυβέρνηση πρέπει να αναγνωρίσει ότι το θέμα απασχολεί αυτήν και όχι τον ΟΛΘ ή την κοινοπραξία που κατασκευάζει το έργο. Διότι ήταν κάτι απρόβλεπτο που δεν μπορούσαμε να γνωρίζουμε όταν ξεκινούσαμε. Και ταυτόχρονα, πρέπει να βρούμε τρόπο να καλύψουμε το πρόσθετο κόστος ή τον πρόσθετο χρόνο που πιθανόν θα χρειαστεί να κάνουμε αυτή τη δουλειά. Δεν είναι εύκολο θέμα. Για παράδειγμα, ενδεχομένως θα χρειαστεί να τροποποιηθεί η σύμβαση παραχώρησης, άρα να υπάρξει και κάποια νομοθετική παρέμβαση. Εν πάση περιπτώσει, πρέπει να δούμε τα απαραίτητα amendments που θα χρειαστούν στην ήδη υπάρχουσα σύμβαση, να συμφωνηθούν εκατέρωθεν και να πάει στη βουλή».

Από τα μέσα Οκτωβρίου, τις διαπραγματεύσεις με την πολιτεία έχουν αναλάβει πλέον αρμόδιοι δικηγόροι και, με τον ορισμό ενός ανεξάρτητου μηχανικού, θα καταγράφεται ό,τι βγαίνει από τον πυθμένα, ώστε να εξουδετερώνεται και να απομακρύνεται, και έπειτα να υπολογίζεται το ανάλογο κόστος, με τιμές μονάδος.

«Η μέτρηση γίνεται ως εξής: Έρχεται η εταιρεία που κάνει τις έρευνες, χωρίζει το έδαφος σε μικρά κομματάκια. Και από εκεί στέλνουν μαγνητικά κύματα στον πυθμένα, για να δουν αν θα “χτυπήσει” κάτι περίεργο. Με βάση αυτά που έχουμε ήδη βρει, υπάρχει ένα φάσμα του τι ευρήματα να αναμένουμε. Φυσικά, για τον ακριβή αριθμό και τα αντίστοιχα ποσά θα πρέπει πρώτα να σκάβουμε, να βρίσκουμε και μετά να προκύπτουν οι τιμές», καταλήγει ο διευθύνων σύμβουλος του ΟΛΘ.

Εργοτάξιο και ΣΕΜΠΟ σε αδιάκοπη παράλληλη λειτουργία

Και ενώ εκτός εργοταξίου γίνονται όλες αυτές οι διαπραγματεύσεις, μέσα όλα συνεχίζουν κανονικά.

Σε δημοσιογραφική ξενάγηση που έγινε σήμερα, είχαμε την ευκαιρία να επισκεφθούμε τα κρηπιδώματα 24 και 26 του 6ου προβλήτα και να βρεθούμε στην καρδιά του βασικού Σταθμού Εμπορευματοκιβωτίων (ΣΕΜΠΟ), με τεράστιες γερανογέφυρες να πηγαινοέρχονται πλάι μας και πολύχρωμα κοντέινερ σε μέγεθος γκαρσονιέρας να στοιβάζονται σε αχανείς εκτάσεις.

Όπως προαναφέρθηκε, οι εργασίες πραγματοποιούνται ασταμάτητα εδώ και περίπου έναν χρόνο –μοναδική εξαίρεση η 15η Αυγούστου και η 28η Οκτωβριου. Αρχικά η παράδοση της επέκτασης υπολογιζόταν στο 2030 περίπου, όμως με τα νέα δεδομένα θα πρέπει να αναμένεται παράταση.

Σε κάθε περίπτωση, ο ΣΕΜΠΟ δεν θα πρέπει να σταματήσει καθόλου τη λειτουργία του όσο διαρκούν οι εργασίες, ακριβώς όπως η κυκλοφορία στον περιφερειακό δεν διακόπηκε παρά ελάχιστα κατά τη διάρκεια κατασκευής του flyover. Αυτή είναι η μεγαλύτερη πρόκληση του project, μεταφέρει ο κ. Μουτσάκης.

Στο κρηπίδωμα 24, που βρίσκεται ανατολικά, φτιάχνεται ήδη το 14ο από τα 21 caissons. Το 13ο ολοκληρώθηκε χθες και αύριο θα βυθιστεί στο κρηπίδωμα 26, που είναι και αυτό που επεκτείνεται.

Κάθε caisson έχει μήκος 27 μέτρα και ύψος 19,30 μέτρα. Τα πρώτα 9 μέτρα κατασκευάζονται σε μία πλωτή δεξαμενή στο κρηπίδωμα 24. Μετά η δεξαμενή βυθίζεται, ώστε το caisson να πέσει στη θάλασσα και, μέσω άνωσης, να επιπλεύσει. Μετά ένα ρυμουλκό το μεταφέρει στο κρηπίδωμα 26, για φτιαχτούν τα άλλα 10 μέτρα και μετά να τοποθετηθεί. Αυτή η κατασκευή σε δύο φάσεις γίνεται γιατί το κρηπίδωμα 24 δεν έχει το απαιτούμενο βάθος για να φτιαχτούν και τα 19 μέτρα επιτόπου και μετά να βυθιστεί η κατασκευή.

«Το πρώτο caisson μάς πήρε 16 με 17 μέρες. Πλέον έχουμε πάρει το κολάι και κάνουμε εννιά με 10 μέρες μόλις. Πρώτα το θεμελιώνουμε, μετά γίνεται η ανωδομή και τελικά οι φάσεις της σκυροδέτησης. Σήμερα κάνουμε τη θεμελίωση, για την οποία θέλουμε γύρω στα 300 κυβικά τσιμέντο. Θα τελειώσει σε έξι με εφτά ώρες. Αύριο θα αρχίσει η ανωδομή και θα διαρκέσει 48 ώρες. Εκεί θα πέφτει συνεχόμενα μπετόν χωρίς σταματημό. Σκοπός είναι να φτιάξουμε ένα μπλόκι αρκετά δυνατό, ώστε να πατάνε πάνω του οι επιπλέον βαριοί γερανοί που θα τοποθετηθούν στην επέκταση», περιγράφει ο διευθυντής του έργου.

Η περιήγησή μας ολοκληρώνεται στο κρηπίδωμα 26. Μπροστά μας απλώνεται η ανοιχτή θάλασσα και προσπαθούμε να φανταστούμε πώς θα είναι η τεράστια πλατεία 153 στρεμμάτων που θα γίνει εδώ, για να αποθηκεύονται κοντέινερ.

Βασικό ατού της επέκτασης είναι και η αύξηση του βάθους:

«Το υφιστάμενο κρηπίδωμα έχει βάθος 12 με 13 μέτρα. Η επέκτασή του θα έχει 17,80 μέτρα και θα μπορεί να εξυπηρετεί πολύ μεγάλα εμπορικά πλοία, τα λεγόμενα mother vessels. Άρα η πόλη θα εξυπηρετεί μεγαλύτερα πλοία χωρίς να χρειάζεται μεταφόρτωση από άλλο λιμάνι. Αλλάζουμε πίστα σαν λιμάνι, σαν πόλη και σαν ενδοχώρα», συνεχίζει ο κ. Μουτσάκης.

Για να «πατήσουν» τα caissons στο βυθό, φτιάχτηκε υφαλαύλακας με αμμοχάλικο. Έπειτα, έγινε εξυγίανση και ισοπέδωση στον αύλακα με θαλάσσια μέσα, για να «κάτσει» πάνω το κεσόν, αφού ο πυθμένας αποτελείται από ίζημα και ιλυοαργιλώδη υλικά, που δεν μπορούν να σηκώσουν το βάρος ενός προβλήτα.

Κάπως έτσι θα κυλήσει η διαδικασία μέχρι και την άνοιξη περίπου. Στο μεταξύ, επικεφαλής και εργαζόμενοι στο έργο, με ψυχραιμία αλλά και μια κάποια αγωνία, θα περιμένουν την επίλυση των προβλημάτων με τις αμμοληψίες και τα πυρομαχικά, ελπίζοντας ότι δεν θα έχουμε μεγάλες καθυστερήσεις σε ένα ακόμα εμβληματικό έργο αυτής της πόλης.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Ανενεργές βόμβες: Απειλείται η επένδυση στον ΟΛΘ;