Η Θεσσαλονίκη του 2040: Η πόλη που μπορεί να πρωταγωνιστήσει στα Βαλκάνια

Αρθρογραφεί στο TheOpinion και στην ειδική έκδοση THINK με αφορμή την 90ή ΔΕΘ ο Νίκος  Παπαϊωάννου, υφυπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, αρμόδιος για την Ανωτάτη Εκπαίδευση

Υπάρχουν πόλεις που ακολουθούν τις εξελίξεις και υπάρχουν πόλεις που τις διαμορφώνουν. Η Θεσσαλονίκη έχει όλες τις προϋποθέσεις να ανήκει στη δεύτερη κατηγορία.

Για πολλά χρόνια η Θεσσαλονίκη συνήθισε να ακούει υποσχέσεις. Να περιμένει το μεγάλο άλμα που διαρκώς αναβαλλόταν. Να συζητεί περισσότερο για τις χαμένες ευκαιρίες της παρά για τις δυνατότητές της. Αυτή η εποχή πρέπει να τελειώσει οριστικά.

Η Θεσσαλονίκη του 2040 δεν μπορεί να περιορίζεται απλά σε έναν ρόλο περιφερειακής πρωτεύουσας. Οφείλει να εξελιχθεί στο σημαντικότερο οικονομικό, ακαδημαϊκό, τεχνολογικό και πολιτιστικό κέντρο των Βαλκανίων. Να γίνει η φυσική πύλη προς τη Νοτιοανατολική Ευρώπη και η πόλη όπου θα συναντώνται οι επενδύσεις, η γνώση, η καινοτομία και ο πολιτισμός.

Η στρατηγική θέση του λιμανιού της αποτελεί το μεγαλύτερο συγκριτικό της πλεονέκτημα. Σε συνδυασμό με τον εκσυγχρονισμό των σιδηροδρομικών και οδικών υποδομών, τα logistics μπορούν να καταστήσουν τη Θεσσαλονίκη τον βασικό κόμβο διακίνησης εμπορευμάτων για ολόκληρη τη Βαλκανική. 

Καμία, όμως, μεγάλη πόλη του 21ου αιώνα δεν πρωταγωνιστεί μόνο με τις υποδομές της. Πρωταγωνιστεί με το ανθρώπινο δυναμικό της. Εδώ η Θεσσαλονίκη διαθέτει ένα ανεκτίμητο πλεονέκτημα: τα Πανεπιστήμιά της. Το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, το Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδος, μαζί με τα ερευνητικά κέντρα μπορούν να αποτελέσουν την ισχυρότερη δεξαμενή γνώσης και καινοτομίας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Ως άνθρωπος που υπηρέτησα το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο επί δεκαετίες, γνωρίζω ότι η μεγαλύτερη δύναμη της Θεσσαλονίκης δεν βρίσκεται μόνο στα κτίριά της, αλλά στους ανθρώπους της. Γι’ αυτό η πολιτική μας για την ανώτατη εκπαίδευση δεν περιορίζεται σε μεταρρυθμίσεις. Επενδύει στη διεθνοποίηση των ελληνικών πανεπιστημίων, στην ενίσχυση της έρευνας, στις συνέργειες με την παραγωγή και στη δημιουργία ενός οικοσυστήματος που μετατρέπει τη γνώση σε ανάπτυξη.

Η επόμενη μεγάλη πρόκληση είναι η τεχνητή νοημοσύνη. Η Θεσσαλονίκη μπορεί να εξελιχθεί σε περιφερειακό κόμβο τεχνητής νοημοσύνης, ψηφιακών τεχνολογιών και νεοφυούς επιχειρηματικότητας. Με Πανεπιστήμια που παράγουν γνώση, επιχειρήσεις που επενδύουν στην καινοτομία και ένα κράτος που δημιουργεί το κατάλληλο θεσμικό περιβάλλον, μπορούμε να προσελκύσουμε διεθνείς επενδύσεις υψηλής προστιθέμενης αξίας και να κρατήσουμε τα καλύτερα ελληνικά μυαλά στον τόπο τους.

Την ίδια στιγμή, η Θεσσαλονίκη διαθέτει έναν πολιτιστικό πλούτο που λίγες ευρωπαϊκές πόλεις μπορούν να διεκδικήσουν. Ο πολιτισμός δεν αποτελεί μόνο στοιχείο ταυτότητας· αποτελεί και ισχυρό μοχλό βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης.

Για να υπηρετηθεί, όμως, αυτό το όραμα απαιτείται μια νέα αντίληψη διακυβέρνησης. Μια πραγματική μητροπολιτική διοίκηση που θα συντονίζει αποτελεσματικά τους Δήμους, την Περιφέρεια, τους παραγωγικούς φορείς, τα Πανεπιστήμια και το κράτος. Οι μεγάλες ευρωπαϊκές μητροπόλεις δεν αναπτύχθηκαν με αποσπασματικές πολιτικές, αλλά μέσα από ενιαίο στρατηγικό σχεδιασμό και κοινό στόχο.

Η Θεσσαλονίκη δεν ζητεί πλέον να καλύψει το χαμένο έδαφος του παρελθόντος. Ζητεί να διεκδικήσει το μέλλον που της αξίζει. Με το Μετρό σε λειτουργία, το Flyover σε εξέλιξη, τις αναβαθμίσεις στο λιμάνι, τις επενδύσεις στην έρευνα και στην καινοτομία, αλλά και με μια συνολική κυβερνητική στρατηγική για τη Βόρεια Ελλάδα, οι βάσεις έχουν ήδη τεθεί.

Η Ελλάδα του 2040 χρειάζεται μια ισχυρή Θεσσαλονίκη, μία νέα μητροπολιτική ατμομηχανή όχι μόνο για τη Μακεδονία ή τη Βόρεια Ελλάδα, αλλά για ολόκληρη τη χώρα. Γιατί όταν η Θεσσαλονίκη αναπτύσσεται, μεγαλώνει η εθνική οικονομία, ενισχύεται η εξωστρέφεια της Ελλάδας και ισχυροποιείται ο γεωπολιτικός μας ρόλος στα Βαλκάνια.

Η πολιτική, τελικά, δεν κρίνεται από το πόσο καλά διαχειρίζεται το παρόν. Κρίνεται από το αν έχει το θάρρος να σχεδιάζει το μέλλον. Σήμερα έχουμε μπροστά μας μια ιστορική ευκαιρία που δεν πρέπει να χαθεί. Να αφήσουμε οριστικά πίσω τη Θεσσαλονίκη των ανεκπλήρωτων προσδοκιών και να οικοδομήσουμε τη Θεσσαλονίκη της αυτοπεποίθησης, της γνώσης, της δημιουργίας και της πρωτοπορίας.