Κηρότεχνο: Μία επιχειρηματική «φλόγα» που επιμένει να καίει έναν αιώνα τώρα

«Κεριά και λιβάνια!». Αυτή η ειρωνική φράση που χρησιμοποιούμε στην καθομιλουμένη συνοψίζει με αρκετή ακρίβεια τα προϊόντα της ιστορικής θεσσαλονικιώτικης επιχείρησης που επισκεφθήκαμε αυτήν τη φορά στο Καπάνι. Βέβαια, στο μεταξύ προστέθηκαν και πολλά άλλα είδη, κυρίως εκκλησιαστικά, ελέω των αλλαγών στις καταναλωτικές συνήθειες. Όμως, το κερί δεν έπαψε ποτέ να έχει τον πρωταγωνιστικό ρόλο. Το λέει και το όνομα της επιχείρησης: Κηρότεχνο.

Άλλοτε ως κηροπλαστείο-βιοτεχνία κεριών, άλλοτε ως κηροπωλείο, άλλοτε υπό οικογενειακή διαχείριση και άλλοτε μισθωμένο σε τρίτους, αυτό το μαγαζί λειτουργεί αδιάκοπα από το 1927 στον αριθμό 20 της οδού Βλάλη. Σήμερα έχει περάσει σε νέα φάση αφού, μετά από μία εκτεταμένη ανακαίνιση, το ανέλαβε το νεότερο μέλος της οικογένειας, η Ελένη, μαζί με τη θεία της, τη Μαρία.

Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή…

«Αυτό το δίπατο μαγαζί το αγόρασε ο παππούς μας ο Νικόλαος όταν ήρθε από τη Μικρασία το 1922. Το νοίκιασε σε έναν κηροπλάστη που έβαλε ένα μεγάλο χτιστό καζάνι στον πάνω όροφο και άρχισε να φτιάχνει κεριά με το χέρι», εξηγεί η κα. Μαρία.

«Το 1973 το πήρε ο πατέρας μας, ο Βασίλης, και το συνέχισε αποκλειστικά ως κατάστημα λιανικής, γιατί πλέον είχαν γίνει αυστηρότεροι οι κανόνες πυρασφάλειας και δεν μπορούσε πια να έχει καζάνι στον πάνω όροφο», προσθέτει η αδερφή της κας. Μαρίας και μητέρα της Ελένης, η κα. Βάσω. «Ήταν αυστηρά κηροπωλείο. Είχε μόνο κεριά, καρβουνάκια, θυμιάματα, φυτιλάκια, και κάποιες μπομπονιέρες και λαμπάδες που έκανε η μαμά μας. Όλο το μαγαζί μύριζε μελισσοκέρι. Έντονη που ήταν η μυρωδιά! Κάποιοι που δεν την είχαν συνηθίσει δεν την άντεχαν».

Εκείνα τα χρόνια, το να πουλάει ένα μαγαζί μόνο κεριά ήταν αρκετό για να σταθεί στην αγορά, μας εξηγούν.

«Πρώτα και κύρια, δεν μπορούσες να βρεις αλλού κεριά. Υπήρχαμε μόνο εμείς, άλλο ένα κεράδικο λίγο πιο δίπλα στο Καπάνι και η βιοτεχνία του Παϊζάνη, που τελικά πήγε στη Σίνδο. Και δεν υπήρχαν ούτε σούπερ μάρκετ ούτε εμπορικά κέντρα. Τώρα πουλάνε λαμπάδες παντού, μέχρι και σε μαγαζιά με ρούχα. Τότε μόνο εμείς είχαμε. Δεύτερον, ο κόσμος ήταν πιο θρησκευόμενος, κακά τα ψέματα», σχολιάζει η κα. Μαρία. «Αγόραζε κεριά για το σπίτι, την εκκλησία ή το νεκροταφείο. Θυμιάτιζε, έκανε ευχέλαιο. Σήμερα οι περισσότεροι έχουν απομακρυνθεί από τη θρησκεία, ιδίως οι νέοι. Τρίτον, στο Καπάνι γινόταν πανζουρλισμός! Ήταν κυριολεκτικά η κεντρική αγορά της πόλης. Το Πάσχα, που παίρναμε έξτρα υπαλλήλους κι ερχόμασταν να βοηθήσουμε κι εμείς, βάζαν αστυνομικούς να ρεγουλάρουν το πλήθος μέσα στα στενάκια».

Ένα από τα… best seller του μαγαζιού, μας λέει η κα. Βάσω, ήταν οι τεράστιες λαμπάδες που αγόραζαν οι πεθερές στις νύφες για το Πάσχα, όταν κατέβαιναν από τα χωριά: «Θεωρούνταν ντροπή να κρατάει η νύφη τη λαμπαδίτσα τη μικρή στην Ανάσταση. Την ήθελαν… γίγας! Για αυτό, ήταν υποχρεωμένη να κρατήσει τη λαμπάδα του γάμου ή της βάπτισης που την είχε κάνει δώρο η πεθερά».

Κάποια στιγμή, μετά από σχεδόν 30 χρόνια πορείας, ο κ. Βασίλης βγήκε στη σύνταξη και το μαγαζί μισθώθηκε πάλι, αλλά σε γνωστά χέρια.

«Όταν ο πατέρας μας άνοιξε το κηροπωλείο, έπαιρνε λαμπάδες από έναν υπάλληλο του πρώτου ενοικιαστή του μαγαζιού, που μετά έκανε δική του επιχείρηση. Όταν ο πατέρας μας το ξανανοίκιασε, κάπου στο 2003, το πήρε ο γιος αυτού του υπαλλήλου και μετά ο εγγονός του!», περιγράφει η κα. Μαρία.

«Εμείς εργαζόμασταν σε άλλα αντικείμενα και, κάποια στιγμή, βγήκαμε και εμείς στη σύνταξη. Αλλά το ακίνητο άρχισε να βγάζει προβλήματα. Ήθελε στήριξη το υπόγειο. Φωνάξαμε μηχανικό και είπε ότι έπρεπε να αδειάσει το μαγαζί και να γίνει υποστύλωση. Οπότε, και ο τελευταίος ενοικιαστής έφυγε».

Και κάπου εκεί μπήκε στο παιχνίδι η Ελένη.

«Είχα σπουδάσει Παιδαγωγικό αλλά κατάλαβα ότι δεν ήθελα να ασχοληθώ με το αντικείμενο. Στο μεταξύ, είχα κάνει κάποια σεμινάρια και ξεκίνησα να φτιάχνω χειροποίητα κεριά, έτσι, για να ικανοποιήσω τις καλλιτεχνικές μου ανησυχίες», μας μεταφέρει. «Και αποφασίσαμε να αναλάβω το κατάστημα, με τη βοήθεια και της θείας Μαρίας. Κρατήσαμε το χαρακτήρα του παραδοσιακού κηροπωλείου, με τον οποίο μας ξέρουν δεκαετίες, αλλά εντάξαμε και τις δικές μου δημιουργίες. Να εδώ, είναι. Έχουν το δικό τους ξεχωριστό χώρο στο μαγαζί».

Προτού ανοίξει, το μαγαζί ανακαινίστηκε ριζικά με βάση τα όσα ορίζει η Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων της Θεσσαλονίκης. Ειδικά η μεγάλη αψιδωτή πόρτα-βιτρίνα στην πρόσοψη είναι πιστό αντίγραφο της αυθεντικής. Στο εσωτερικό, κυριαρχούν τα γήινα χρώματα και το ξύλο, που «εγκιβωτίζουν» την ιστορία του μαγαζιού και το θρησκευτικό του χαρακτήρα. Τελικά, άνοιξε στις 17 Νοεμβρίου του 2025 και όπου να ‘ναι κλείνει έναν χρόνο.

«Και οι δύο επιλογές έχουν ρίσκα. Αν επέλεγα να ακολουθήσω την παιδαγωγική, θα έκανα μάλλον κάτι που δεν μου ταίριαζε. Τώρα κάνω κάτι πολύ πιο συναρπαστικό, αλλά είμαι επιχειρηματίας και καλούμαι να πάρω και δύσκολες αποφάσεις», αναγνωρίζει η Ελένη. «Θεωρώ ότι αυτόν τον πρώτο χρόνο τα πήγα καλά. Χρειάστηκε να μάθω πολλά αλλά με τη βοήθεια της θείας και των συναδέλφων από γειτονικά καταστήματα, βελτιώνομαι». Προσθέτει ότι μία από τις βασικότερες κατακτήσεις της μέσω του επιχειρείν είναι η υπομονή· υπομονή με τους πελάτες, με τη θεία της, με τον ίδιο της τον εαυτό.

Όμως, πλέον –εδώ και αρκετό καιρό, βασικά– το Κηρότεχνο έχει εντάξει και τα εκκλησιαστικά είδη στον κατάλογο των προϊόντων του.

«Τα εκκλησιαστικά τα είχε ξεκινήσει ο ενοικιαστής μας και τα κρατήσαμε και εμείς, γιατί μόνο με κεριά δεν θα στεκόταν πια το μαγαζί. Ο κόσμος περιορίστηκε στα απολύτως απαραίτητα. Άντε να πάρει κερί σε κάνα μνημόσυνο, στον τάφο κτλ.», λέει η κα. Μαρία.

«Χώρια που έχουν αλλάξει οι καταναλωτικές συνήθειες. Έχουν προστεθεί νέες ανάγκες, συχνά επίπλαστες. Έχουμε ένα πολύ μεγάλο “άνοιγμα” στις ανάγκες, έναν εκμοντερνισμό, ακόμα και στα εκκλησιαστικά είδη», συμπληρώνει η κα. Βάσω.

Τριγύρω μας βλέπουμε τα σημεία των καιρών: χριστιανικά επιτραπέζια, μαγνητάκια με Αγίους, εικονίτσες, από πλέξιγκλας και γρανίτη, μαρμάρινα αγαλματίδια από αγγελάκια για τάφους, ψεύτικα κεράκια με λαμπίτσες, καντήλες και θυμιατά σε ένα σωρό σχέδια κ.α.

«Προσπαθούμε να κρατήσουμε το παραδοσιακό μας στυλ, ιδίως στα κεριά και τις εικόνες, αλλά έπρεπε να βάλουμε και τέτοια είδη, για να προσαρμοστούμε στη ζήτηση».

Μαγαζιά σαν το Κηρότεχνο σε κάνουν να αναλογίζεται για το πόσο εύκολα η πνευματικότητα της ορθόδοξης παράδοσης «μπολιάζεται» με τα trends του καταναλωτισμού…

Αυτή η μαζική παραγωγή δεν περιορίζεται στα εκκλησιαστικά αλλά και στο βασικότερο προϊόν του καταστήματος: τα κεριά. Ένα ακόμα προϊόν στο οποίο επίσης «επευλαύνει» εμπορικά η Κίνα.

«Δυσκολευτήκαμε πολύ να βρούμε καλά κεριά γιατί ψάχναμε για μελισσοκέρι, και μάλιστα ελληνικό. Ο κηροπλάστης μας δίνει τα ίδια κεριά και στο Άγιον Όρος. Τα πιο φτηνά κεριά είναι από ευρωπαϊκή παραφίνη, γιατί πολλοί πουλάνε κινέζικη. Γεμάτες είναι οι εκκλησίες με κεριά φερμένα από την Κίνα», λέει η κα. Μαρία και περιγράφει ότι το καλό κερί δεν λιώνει αλλά καίγεται κανονικά μέχρι τέλους ούτε καπνίζει. «Αυτό εδώ το κερί καίει ακριβώς μία ώρα και ένα τέταρτο. Αυτό αν το αφήσεις, θα καίει για τέσσερις ώρες», υποστηρίζει.

«Έχουμε και κεράκια ταφικά. Τα φέρνουμε από την Ιταλία, που ως καθολικοί τ’ ανάβουν στις δικές τους εκκλησίες και έχουν πολύ καλή ποιότητα. Οι καντήλες μας είναι όλες χειροποίητες, από φυσικό γυαλί».

Είπαμε, στην εποχή μας, και τα εκκλησιαστικά είδη το θέλουν το μάρκετινγκ τους!

Αλλά όσο καλό μάρκετινγκ κι αν κάνεις, η χαμηλή αγοραστική δύναμη του κόσμου δεν αλλάζει.

«Ο κόσμος αγαπά το μαγαζί, οι παλιοί θυμούνται την ιστορία του και χαίρονται που συνεχίζει, αλλά όταν έρχεται η ώρα της αγοράς, όλοι μαζεύονται. Κοιτάζουν να πάρουν ό,τι πιο οικονομικό, θυσιάζοντας αναγκαστικά την ποιότητα. Για αυτό και εμείς αναγκαστήκαμε να φέρουμε και κάποια προϊόντα πιο φτηνά, ενώ αρχικά δεν θέλαμε. Αν είχαμε μόνο προϊόντα Ά διαλογής, δεν θα επιβιώναμε. Όπως δεν θα επιβιώναμε αν ήμασταν εκτός κέντρου ή αν έπρεπε να πληρώνουμε και υπάλληλο», σημειώνει η κα. Μαρία.

«Και δεν έχει να κάνει μόνο εμάς. Όλοι οι επιχειρηματίες της περιοχής παραπονιούνται. Κάποτε ανοίγαμε πρωί-απόγευμα. Τώρα έχουμε συνεχόμενο ωράριο και κλείνουμε το απόγευμα, γιατί με το που πέσει ο ήλιος, δεν κυκλοφορεί κανείς στο Καπάνι. Μέχρι πριν κάποιον καιρό είχαμε και τα έργα ανάπλασης, που μας δυσκόλεψαν αρκετά».

Αν δεν είχε αποφασίσει να ασχοληθεί η Ελένη, μας λένε, μάλλον το μαγαζί θα είχε νοικιαστεί. Αλλά αφού το αποφάσισε, η θεία της και η μητέρα της τη στηρίζουν όσο μπορούν.

«Είναι λίγο λυπηρή η κατάσταση. Ξεκινάς μ ένα όνειρο, ανοίγεις ένα καινούργιο μαγαζί το οποίο πρέπει να δουλέψει. Να μπορέσεις να το κρατήσεις, ρε παιδί μου. Και όταν βλέπεις αυτή την κατάσταση, απογοητεύεσαι», αναφέρει η κα. Βάσω.

«Για εμάς έχει και κάτι το συναισθηματικό όλη αυτή η προσπάθεια. Ομολογώ ότι απ’ όταν ο μπαμπάς συνταξιοδοτήθηκε και νοίκιασε το μαγαζί, δεν είχα περάσει από μπροστά. Δεν ήθελα, μου προκαλούσε μία φόρτιση. Τουλάχιστον τώρα έχω λόγο να έρχομαι να το καμαρώνω και να ελπίζω για το καλύτερο».

Ας ευχηθούμε, λοιπόν, κι εμείς καλές και τυχερές δουλειές στο Κηρότεχνο, που το 2027 θα τα εκατοστήσει. Εξάλλου, τα πρώτα 100 χρόνια είναι δύσκολα!