Έρευνα για το μετρό Θεσσαλονίκης: Μείωση 27% στα λεωφορεία, 13% στα ΙΧ

Ένα νέο μέσο που αλλάζει σε μητροπολιτική κλίμακα τα πρότυπα και τις συνθήκες των μετακινήσεων. Αυτό είναι το μετρό Θεσσαλονίκης, σύμφωνα με μία ενδιαφέρουσα έρευνα του Κωνσταντίνου Μηλιώνη, μηχανικού Χωροταξίας και Ανάπτυξης, αποφοίτου του αντίστοιχου τμήματος της Πολυτεχνικής Σχολής του ΑΠΘ, υπό την επιστημονική καθοδήγηση του Καθηγητή Αποστόλου Παπαγιαννάκη.

Η έρευνα παρουσιάστηκε χθες στο πλαίσιο συνεδρίας του 2ου Επιστημονικού Συνεδρίου Χωρικού Σχεδιασμού και Ανάπτυξης (2ο ΕΣΧΣΑ), που εστιάζει στην Ανθεκτικότητα Πόλεων και Περιφερειών και πραγματοποιείται στο Κέντρο Διάδοσης Ερευνητικών Αποτελεσμάτων (ΚΕΔΕΑ) του ΑΠΘ.

Η βασική γραμμή ως ενδιαφέρον συγκοινωνιολογικό πείραμα

Συγκεκριμένα, ο κ. Μηλιώνης αναφέρθηκε στο πώς αλλάζουν οι συμπεριφορές των επιβατών σε ό,τι αφορά τη μετακίνησή τους σε ολόκληρο το πολεοδομικό συγκρότημα, από τη λειτουργία του μετρό και μετά.

Όπως εξήγησε, η λειτουργία μίας και μόνο γραμμής στα τέλη του 2024 προσέφερε μία σπάνια επιστημονική ευκαιρία για τη διερεύνηση των πρώιμων επιπτώσεων ενός νέου μέσου σταθερής τροχιάς σε μια πόλη μεσαίου μεγέθους, που ως τότε βασιζόταν στα αστικά λεωφορεία και μόνο.

Η μελέτη εξέτασε τη μεταβολή στη χρήση Ι.Χ. και λεωφορείων και προσπάθησε να καταγράψει τη συχνότητα χρήσης του μετρό μέσα στην εβδομάδα, μαζί με την αξιολογική κρίση των επιβατών για το νέο μέσο.

Βασίστηκε σε συνδυασμό ποσοτικής έρευνας με ερωτηματολόγια, που διεξήχθη το καλοκαίρι του 2025 με δείγμα 348 έγκυρων απαντήσεων, και χωρικής-στατιστικής ανάλυσης.

Ποιους κέρδισε το μετρό και… ποιοι δεν έχουν πειστεί ακόμα

Όπως φάνηκε, η λειτουργία έστω της βασικής γραμμής (η επέκταση Καλαμαριάς δεν είχε τεθεί ακόμα σε λειτουργία όταν έγινε η έρευνα) κέρδισε τους Θεσσαλονικείς, κυρίως αυτούς που χρησιμοποιούσαν ήδη αστική συγκοινωνία, αφού καταγράφηκε μείωση της χρήσης των αστικών λεωφορείων κατά 27,3% και του ιδιωτικού αυτοκινήτου κατά 13,3%. Από τους συμμετέχοντες, συνολικά το 47,4% δήλωσε ότι επιλέγει το μετρό για τη συχνότερη μετακίνησή του, μετά την έναρξη της λειτουργίας, με κύριους σκοπούς μετακίνησης την εργασία, την εκπαίδευση και την επιστροφή στην κατοικία.

Αισθητή είναι και η μείωση του χρόνου μετακίνησης, αφού το 65,3% αναφέρει ότι ολοκληρώνει μία διαδρομή σε λιγότερο από 20 λεπτά, πλέον με το μετρό.

Ακόμα, το 90,4% των επιβατών συνεχίζει πεζή μετά την αποβίβαση, με το 81,1% να χρειάζεται λιγότερο από 10 λεπτά μέχρι τον τελικό του προορισμό.

Σε ό,τι αφορά τους πιο «αγαπημένους» σταθμούς των επιβατών για αποβίβαση, πρωταθλητής αναδεικνύεται ο σταθμός Αγίας Σοφίας (29,1%). Ακολουθεί ο σταθμός Βενιζέλου (19,2%), το Σιντριβάνι (10,8%) και οι υπόλοιποι σταθμοί σε συνολικό ποσοστό 40,9%.

Από την άλλη, ως κύριοι λόγοι μη ή σπάνιας χρήσης καταγράφηκαν η απουσία κοντινού σταθμού (38%) και η περιορισμένη καλυπτόμενη διαδρομή (31%).

Βασικές προϋποθέσεις για τη συχνότερη χρήση του μέσου αναδείχθηκαν οι επεκτάσεις του δικτύου σε νέες περιοχές, η ύπαρξη στάσης κοντά στην αφετηρία και η καλύτερη διασύνδεση με το υπόλοιπο δίκτυο μέσων μαζικής μεταφοράς.

Σε γενικές γραμμές, τα ευρήματα αυτής της έρευνας συντάσσονται με την ήδη υπάρχουσα διεθνή βιβλιογραφία, που δείχνει πως τα νέα συστήματα μετρό «κλέβουν» κυρίως επιβάτες από τα λεωφορεία, ενώ η συχνότητα χρήσης επηρεάζεται περισσότερο από το δομημένο περιβάλλον, τις χρήσεις γης πέριξ των σταθμών, τη γεωγραφική κάλυψη, τη μείωση του χρόνου διαδρομής, την ποιότητα της υπηρεσίας (συχνότητα, αξιοπιστία) και τη διασύνδεση με άλλα μέσα μεταφοράς για πολυτροπικές μετακινήσεις, και λιγότερο από την τιμή του εισιτηρίου ή τα ατομικά χαρακτηριστικά των επιβατών.