Από τα σύνορα της Ευρώπης στη 90η ΔΕΘ: Η Frontex, τα «έξυπνα» συστήματα και η τεχνολογία που βλέπει όσα δεν φαίνονται (ΦΩΤΟ)

Για δύο ημέρες, την Τρίτη 8 και την Τετάρτη 9 Σεπτεμβρίου, ένα κομμάτι της ευρωπαϊκής ασφάλειας μεταφέρθηκε στο κέντρο της 90ής ΔΕΘ. Στο περίπτερο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι επισκέπτες είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν από κοντά τη Frontex, τον ευρωπαϊκό οργανισμό που βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της προστασίας των εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και να δουν ορισμένα από τα τεχνολογικά εργαλεία που χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο των συνόρων και την αντιμετώπιση του διασυνοριακού εγκλήματος.

Από συστήματα που μπορούν να εντοπίσουν ανθρώπους κρυμμένους μέσα σε οχήματα και κοντέινερ, μέχρι θερμικές κάμερες που επιτρέπουν την παρατήρηση σε μεγάλες αποστάσεις και ευρωπαϊκές βάσεις δεδομένων για τον έλεγχο ταξιδιωτικών εγγράφων, το συγκεκριμένο κομμάτι του περιπτέρου δίνει μια διαφορετική εικόνα για το τι σημαίνει σήμερα συνοριακός έλεγχος. Δεν είναι πλέον μόνο ο αστυνομικός στο φυλάκιο και ο έλεγχος ενός διαβατηρίου. Πίσω από κάθε έλεγχο υπάρχει ένα ολόκληρο πλέγμα τεχνολογίας, πληροφοριών και συνεργασίας.

Τι είναι όμως η Frontex;

Η Frontex, η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής, στηρίζει τα κράτη-μέλη της ΕΕ και τις χώρες που συνδέονται με τη ζώνη Σένγκεν στη διαχείριση των εξωτερικών συνόρων, αλλά και στην αντιμετώπιση του διασυνοριακού εγκλήματος.

Η παρουσία της εκτείνεται από τα χερσαία και θαλάσσια σύνορα μέχρι τα διεθνή αεροδρόμια. Όταν ένα κράτος-μέλος ζητήσει συνδρομή, στελέχη της Frontex επιχειρούν μαζί με τις εθνικές αρχές, αξιοποιώντας πλωτά μέσα, αεροσκάφη, εξοπλισμό επιτήρησης και σύγχρονα συστήματα ελέγχου.

Η Υπηρεσία διαθέτει τη Standing Corps, το πρώτο ένστολο σώμα επιβολής του νόμου σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εκατοντάδες στελέχη συμμετέχουν σε επιχειρήσεις κατά μήκος των εξωτερικών συνόρων της Ευρώπης, έχοντας μεταξύ άλλων καθήκοντα επιτήρησης, συνοριακών ελέγχων, αντιμετώπισης εγκληματικών δικτύων και υποστήριξης διαδικασιών επιστροφής.

Για να αντιληφθεί κανείς το μέγεθος της αποστολής, αρκεί να σκεφτεί ότι η Ευρώπη διαθέτει περίπου 42.000 χιλιόμετρα ακτογραμμής, σχεδόν 9.000 χιλιόμετρα χερσαίων συνόρων και περίπου 300 διεθνή αεροδρόμια, ενώ καταγράφονται εκατοντάδες εκατομμύρια διελεύσεις συνόρων κάθε χρόνο. Η Frontex λειτουργεί ουσιαστικά ως ένας ευρωπαϊκός κόμβος πληροφοριών και τεχνογνωσίας, με συνεχή παρακολούθηση της κατάστασης στα εξωτερικά σύνορα και ανταλλαγή πληροφοριών με τις εθνικές αρχές.

Και η δράση της δεν περιορίζεται εντός της ΕΕ. Η Frontex πραγματοποιεί επιχειρήσεις και σε χώρες εκτός Ένωσης, όπου υπάρχουν οι απαραίτητες συμφωνίες, ενώ συνεργάζεται με εθνικές υπηρεσίες, τελωνεία και άλλους ευρωπαϊκούς και διεθνείς φορείς.

Ένα σύστημα που «ακούει» τον ανθρώπινο παλμό

Ανάμεσα στα συστήματα που παρουσιάστηκαν στη ΔΕΘ ξεχωρίζει το MicroSearch G4.0, ένα σύστημα εντοπισμού ανθρώπινης παρουσίας μέσα σε οχήματα και κοντέινερ.

Η λειτουργία του είναι από εκείνες που τραβούν αμέσως το ενδιαφέρον: το σύστημα μπορεί να εντοπίσει κρυμμένους ανθρώπους ανιχνεύοντας τις δονήσεις που προκαλεί ο ανθρώπινος καρδιακός παλμός. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να συμβάλει στον εντοπισμό ανθρώπων που έχουν κρυφτεί σε σημεία ενός οχήματος ή ενός εμπορευματοκιβωτίου, χωρίς να απαιτείται χρήση ακτινοβολίας Χ.

Πρόκειται για μια τεχνολογία που δείχνει με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο πώς έχουν αλλάξει οι δυνατότητες των συνοριακών ελέγχων. Εκεί όπου το ανθρώπινο μάτι δεν μπορεί να δει, πλέον μπορούν να «μιλήσουν» οι αισθητήρες.

Έγγραφα που δύσκολα ξεγελούν τον έλεγχο

Ένα ακόμη σημαντικό κομμάτι της δουλειάς στα σύνορα αφορά τα ταξιδιωτικά έγγραφα. Διαβατήρια, ταυτότητες και άλλα έγγραφα μπορούν να αποτελέσουν στόχο οργανωμένων κυκλωμάτων πλαστογραφίας και γι’ αυτό ο έλεγχος της γνησιότητάς τους αποτελεί κρίσιμο μέρος της συνοριακής ασφάλειας.

Σε αυτό το πεδίο αξιοποιείται το FADO (False and Authentic Documents Online), η ευρωπαϊκή βάση πληροφοριών για γνήσια και πλαστά έγγραφα, την οποία διαχειρίζεται το Κέντρο Αριστείας της Frontex για την καταπολέμηση της απάτης εγγράφων.

Στο FADO συγκεντρώνονται πληροφορίες για τα χαρακτηριστικά ασφαλείας των γνήσιων εγγράφων, παραδείγματα πλαστών ή παραποιημένων εγγράφων και στοιχεία για τις τεχνικές που χρησιμοποιούνται στην πλαστογραφία. Παράλληλα, η συνεργασία της Frontex με την Interpol έχει οδηγήσει και σε ηλεκτρονικά εργαλεία που βοηθούν τους συνοριοφύλακες να έχουν άμεση πρόσβαση σε πληροφορίες για έγγραφα κατά τη διάρκεια των ελέγχων.

Με απλά λόγια, πίσω από έναν έλεγχο διαβατηρίου μπορεί να βρίσκεται μια ολόκληρη ευρωπαϊκή βάση δεδομένων, η οποία επιτρέπει στις αρμόδιες αρχές να συγκρίνουν τα χαρακτηριστικά ενός εγγράφου και να εντοπίζουν στοιχεία που μπορεί να προδίδουν μια προηγμένη πλαστογραφία.

Θερμικές κάμερες που «βλέπουν» στο σκοτάδι

Την ίδια ώρα, στο επίκεντρο βρίσκονται και οι δυνατότητες που προσφέρει η θερμική απεικόνιση. Στο περίπτερο παρουσιάστηκαν συστήματα όπως η OPTIX Bidentifier 100, μια φορητή θερμική κάμερα σχεδιασμένη για χρήση σε επιχειρήσεις επιτήρησης και αναγνώρισης.

Η εικόνα που δίνει δεν βασίζεται στο ορατό φως, αλλά στη θερμική ακτινοβολία. Με δυνατότητα εντοπισμού ανθρώπου σε απόσταση άνω των 2,7 χιλιομέτρων, το σύστημα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την παρατήρηση και επιτήρηση περιοχών όπου οι συνθήκες φωτισμού δυσκολεύουν την ανθρώπινη όραση.

Παρόμοια λογική ακολουθεί και το ASELSAN Doruk, ένα πιο σύνθετο φορητό ηλεκτροοπτικό σύστημα, το οποίο συνδυάζει θερμική κάμερα με κάμερα ημέρας υψηλής ανάλυσης, αποστασιόμετρο λέιζερ, GPS και ψηφιακή πυξίδα. Η συνδυασμένη λειτουργία των αισθητήρων δίνει στον χειριστή μια πολύ πιο ολοκληρωμένη εικόνα του χώρου και της κατάστασης που βρίσκεται μπροστά του.

Και κάπως έτσι, μια επίσκεψη στο περίπτερο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη 90ή ΔΕΘ έγινε μια μικρή γνωριμία με έναν κόσμο που για τους περισσότερους βρίσκεται μακριά από την καθημερινότητά τους. Συστήματα που εντοπίζουν έναν άνθρωπο χωρίς να τον βλέπουν, βάσεις δεδομένων που αναγνωρίζουν τις λεπτομέρειες ενός πλαστού εγγράφου και κάμερες που αποκαλύπτουν την παρουσία ανθρώπων μέσα στη νύχτα.

Η Frontex βρίσκεται στην καρδιά αυτής της προσπάθειας, έχοντας ως βασικό της ρόλο τη συνεργασία με τις εθνικές αρχές για ασφαλή και αποτελεσματικά εξωτερικά σύνορα. Και για όσους βρέθηκαν στη 90ή ΔΕΘ τις προηγούμενες δύο ημέρες, το περίπτερο της Ευρωπαϊκής Ένωσης προσέφερε την ευκαιρία να δουν από κοντά ένα μέρος αυτής της τεχνολογίας και να καταλάβουν πώς η ασφάλεια των ευρωπαϊκών συνόρων έχει περάσει πλέον σε μια εποχή όπου η τεχνολογία μπορεί να εντοπίζει ακόμη και αυτό που δεν φαίνεται με γυμνό μάτι.