Γ. Μπίκας στο TheOpinion: Η Προγραμματική Περίοδος 2028 – 2034 και ο ρόλος του ΕΦΕΠΑΕ

Ο πρόεδρος Ενδιάμεσου Φορέα Επιχειρησιακών Προγραμμάτων Ανταγωνιστικότητας & Επιχειρηματικότητας (ΕΦΕΠΑΕ), Γεώργιος Μπίκας, αρθρογραφεί στο TheOpinion και στο περιοδικό THINK με αφορμή την 90ή ΔΕΘ

Το τεχνολογικό χάσμα (technology gap) μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των ΗΠΑ–Κίνας αποτελεί σήμερα ένα από τα σημαντικότερα στρατηγικά ζητήματα για την ευρωπαϊκή οικονομία και την ανταγωνιστικότητα.

H σημερινή εικόνα δείχνει ότι οι ΗΠΑ κυριαρχούν στην έρευνα αιχμής, στην τεχνητή νοημοσύνη, στους ημιαγωγούς και στο οικοσύστημα καινοτομίας, ενώ η Κίνα έχει εξελιχθεί σε παγκόσμια βιομηχανική δύναμη υψηλής τεχνολογίας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει εξαιρετική επιστημονική βάση, αλλά δυσκολεύεται να μετατρέψει την έρευνα σε επιχειρηματική υπεραξία.

Εστιάζοντας λοιπόν στις προκλήσεις τόσο της τρέχουσας, όσο και τής επόμενης Προγραμματικής Περιόδου 2028-2034, η έλευση των Κανονισμών STEP (2024/795) και Defence Mini-Omnibus (2025/2653) σηματοδοτεί μια ιστορική, δομική στροφή για την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση. Δημιουργείται ένα πρωτοφανές, ευέλικτο πλαίσιο που επιτρέπει την αξιοποίηση των πόρων της Πολιτικής Συνοχής για τη χρηματοδότηση κρίσιμων τεχνολογιών και την ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας. Στο επίκεντρο των νέων χρηματοδοτικών προτεραιοτήτων τίθενται πλέον οι Ψηφιακές τεχνολογίες, οι Καθαρές τεχνολογίες, η Βιοτεχνολογία και οι Αμυντικές Τεχνολογίες. Οι κοινοτικοί πόροι προσανατολίζονται μαζικά προς την ενίσχυση της έρευνας, της καινοτομίας και της παραγωγικής ικανότητας σε κρίσιμες τεχνολογίες.

STEP-DEFENCE

Η στροφή αυτή δεν αποτελεί μακρινό σενάριο, αλλά έχει ήδη ξεκινήσει. Με την ενδιάμεση αναθεώρηση των πόρων του ΕΣΠΑ 2021-2027 και την ενεργοποίηση της Πλατφόρμας Στρατηγικών Τεχνολογιών για την Ευρώπη (STEP – Strategic Technologies for Europe Platform), η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Ελλάδα άνοιξαν το δρόμο για τη χρηματοδότηση δράσεων STEP-DEFENCE.

Η Προγραμματική Περίοδος 2028-2034 αναμένεται να θέσει στο επίκεντρο τις δράσεις STEP-DEFENCE, διοχετεύοντας τη συντριπτική πλειονότητα των διαθέσιμων πόρων προς αυτή την κατεύθυνση.

Οι πόροι αυτοί θα διοχετευθούν στοχευμένα για την ενίσχυση των επιχειρήσεων που αναπτύσσουν τεχνολογίες αιχμής με εφαρμογή στην άμυνα και την πολιτική προστασία.

Όσον αφορά στην προετοιμασία των επιχειρήσεων, η νέα αυτή εποχή απαιτεί να επενδύσουν στην ανάπτυξη και εφαρμογή καινοτομιών, στην άμεση ενσωμάτωση τεχνολογιών αιχμής, στην εξωστρέφεια, στις διεπιχειρηματικές συνεργασίες, την πιστοποίηση (διεθνή πρότυπα ασφάλειας και ποιότητας) και τέλος τεχνολογιών που εξυπηρετούν τόσο πολιτικές, όσο και αμυντικές ανάγκες (dual use).

Η διάρθρωση του νέου ΕΣΠΑ

Αλλαγές σημαντικές όμως αναμένεται να έχουμε και στη δομή και διάρθρωση του νέου ΕΣΠΑ για το οποίο συζητείται έντονα το εξής σενάριο:

• Λιγότερα και πιο ενοποιημένα Ταμεία.
• Ένα ενιαίο πλαίσιο χρηματοδότησης ανά κράτος μέλος.
• Εθνικά και Περιφερειακά Σχέδια Εταιρικής Σχέσης (National and Regional Partnership Plans – NRPPs).
• Χρηματοδότηση περισσότερο συνδεδεμένη με αποτελέσματα, ορόσημα και μεταρρυθμίσεις και λιγότερο με την απλή πιστοποίηση δαπανών.

Η πληρωμή και αξιολόγηση θα συνδέονται περισσότερο με ορόσημα, δείκτες, επιδόσεις και μεταρρυθμίσεις, ακολουθώντας λογική Ταμείου Ανάκαμψης.

Για ΕΦΔ αυτό σημαίνει ότι η κρίσιμη ικανότητα δεν θα είναι μόνο: «ελέγχω παραστατικά και επιλεξιμότητα», αλλά: «τεκμηριώνω ότι η ενίσχυση παρήγαγε μετρήσιμο επενδυτικό, αναπτυξιακό, περιβαλλοντικό ή κοινωνικό αποτέλεσμα».

Οι αλλαγές αυτές μοιραία θα συνδυαστούν με εντονότερη (έως πλήρη) εισδοχή της τεχνητής νοημοσύνης στις διαδικασίες διαχείρισης, σε συνδυασμό με ολοκλήρωση της αυτόματης άντλησης data από εθνικού χαρακτήρα πηγές (ΑΑΔΕ, ΓΕΜΗ, ΕΡΓΑΝΗ κτλ).

Ο ρόλος του ΕΦΕΠΑΕ

Για τη διαχείριση προγραμμάτων τέτοιας κλίμακας και τεχνικής εξειδίκευσης, απαιτείται ένας μηχανισμός με αποδεδειγμένη επιχειρησιακή επάρκεια. Ο Ενδιάμεσος Φορέας Επιχειρησιακών Προγραμμάτων Ανταγωνιστικότητας και Επιχειρηματικότητας (ΕΦΕΠΑΕ) αποτελεί τον πλέον κατάλληλο φορέα για την ανάληψη αυτού του έργου και την ανάδειξή του σε Εθνικό φορέα διαχείρισης, έπειτα βέβαια από την αναγκαία πιστοποίηση επάρκειας και καταλληλόλητας.

Ο ΕΦΕΠΑΕ αποτελεί το μεγαλύτερο Ενδιάμεσο Φορέα Διαχείρισης της χώρας, με πανελλαδικό δίκτυο, ισχυρές ψηφιακές υποδομές και πιστοποιημένες διαδικασίες ποιότητας και ασφάλειας πληροφοριών. Ο φορέας σήμερα χαρακτηρίζεται από :

• Μακρόχρονη Εμπειρία & Εξειδίκευση (16 έτη επιτυχούς διαχείρισης Ευρωπαϊκών κα εθνικών προγραμμάτων).
• Έμπειρο και υψηλού επιπέδου στελεχιακό δυναμικό (700 στελέχη με υψηλή κατάρτιση και πολυετή εμπειρία),
• Πανελλαδικό Δίκτυο & Τοπική Εγγύτητα: 7 Εταίροι – Περιφερειακές Μονάδες και ένα υποκατάστημα που καλύπτουν γεωγραφικά ολόκληρη τη χώρα.
• Πλήρως Ψηφιοποιημένες Διαδικασίες – ολοκληρωμένα εσωτερικά πληροφοριακά συστήματα
• Εγγυήσεις Ποιότητας και Ασφάλειας: ISO 9001:2015 και ISO 27001:2023, Αυστηρούς Μηχανισμούς Εσωτερικού Ελέγχου και Αποφυγής Σύγκρουσης Συμφερόντων
• Μητρώο εξωτερικών επιστημονικά έγκυρων εμπειρογνωμόνων για τις δράσεις STEP-DEFENCE
• Μητρώο εξωτερικών συνεργατών εξειδικευμένων σε Αναπτυξιακό Νόμο.
• Ειδική κατάρτιση εσωτερικών στελεχών του φορέα για τις δράσεις τύπου STEP-DEFENCE
• Project κατάρτισης πλήθους στελεχών μας σε data analysing και ΑΙ.

Λαβαίνοντας υπόψη όλα τα παραπάνω, ο ΕΦΕΠΑΕ θα διεκδικήσει την ανάδειξή του σε Εθνικό φορέα διαχείρισης των δράσεων της Προγραμματικής περιόδου 2028-2034, θεωρώντας ότι κάτι τέτοιο θα είναι προς όφελος των επιχειρήσεων (ιδίως των ΜΜΕ), αλλά και της Ανάπτυξης.