33/52: Η Θεσσαλονίκη πρωτεύουσα του gaming

Ένα από τα μοτίβα που επανέρχονται πολύ συχνά σ’ αυτά τα σημειώματα είναι η δυνατότητα που έχει η Θεσσαλονίκη να είναι στην πρωτοπορία της καινοτομίας. Σ’ αυτό το πλαίσιο έχουμε ασχοληθεί, στο πιο πρόσφατο σημείωμα, με τη δυνατότητα της Θεσσαλονίκης να γίνει πρωταθλήτρια στο STEM. Στο ίδιο πλαίσιο τοποθετείται η πρόταση για την πρωτοπορία στην αμυντική βιομηχανία, στο ThessINTEC. Αντίστοιχη ήταν η πρόταση (και η τεκμηρίωσή της) να φιλοξενεί η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης ένα πρωτάθλημα e-sports, ακόμη και παγκοσμίου βεληνεκούς. Η τεχνολογία σε πολλές μορφές μπορεί να υποστηριχθεί από το ακαδημαϊκό οικοσύστημα της Θεσσαλονίκης. Ειδικά, όμως, τα e-sports και το gaming μπορούν να υποστηριχθούν και από μία μεγάλη, ζωντανή κοινότητα gamers.

Το gaming, που η κοινωνία μας απορρίπτει εύκολα ως μία συνήθεια ανθρώπων που απέχουν από την «πραγματική» ζωή, έχει σημασία και προτερήματα που έχουν αναγνωριστεί στο εξωτερικό. Αξιοποιούνται στην εκπαίδευση — πολλά γνωστά παιχνίδια, όπως το Minecraft, έχουν προσαρμοστεί για να χρησιμοποιούνται στα σχολεία. Διεθνώς, ο όρος gamification χρησιμοποιείται ευρέως για να περιγράψει τη χρήση παιχνιδιών, ιδίως ηλεκτρονικών, στην εκπαίδευση, καθώς βοηθούν τους μαθητές να αποκτήσουν πολλές χρήσιμες κοινωνικές δεξιότητες: πρωτοβουλία, συνεργασία κ.ά. Παράλληλα, τα μαθησιακά αποτελέσματα είναι πολύ ικανοποιητικά, δεδομένου ότι τα παιχνίδια καθιστούν την απόκτηση της γνώσης πιο ενδιαφέρουσα για τους μαθητές, ενώ υπάρχει και η δυνατότητα (ιδίως με την αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης) να προσαρμόζονται τα στοιχεία κάθε παιχνιδιού/μαθήματος σε κάθε μαθητή χωριστά.

Ήδη, στην πρόταση για πρωτάθλημα e-sports στη ΔΕΘ, αναφερθήκαμε στον ρόλο που το gaming θα παίζει στον στρατό του μέλλοντος. Η καινοτομία που μπορεί να φέρει η αμυντική βιομηχανία στο ThessINTEC θα έχει πολλαπλασιαστική ωφέλεια, αν συνδυαστεί με την αξιοποίηση των δυνατοτήτων που προσφέρει το gaming για εκπαίδευση και, κυρίως, για ανάπτυξη σύγχρονων οπλικών συστημάτων — την προσαρμογή τους στις φυσικές δυνατότητες των χρηστών, αλλά και την αξιοποίηση ιδεών out of the box που θα δίνουν οι gamers. Σε έναν τεχνολογικό ανταγωνισμό για το μέλλον, οι πρωτότυπες ιδέες είναι αυτές που θα επικρατήσουν, γι’ αυτό πρέπει να αναζητηθούν από τους ανθρώπους που σε ένα ανταγωνιστικό virtual περιβάλλον πειραματίζονται διαρκώς, διδάσκονται από τις αποτυχίες, και βλέπουν τις επιτυχημένες σκέψεις τους να επιβραβεύονται σε πολλές, επαναλαμβανόμενες δοκιμές.

Όλα αυτά έχουν εκτιμηθεί και από πανεπιστήμια του εξωτερικού. Όπως ήδη έχουμε επισημάνει, πολλά πανεπιστήμια πλέον προσφέρουν υποτροφίες e-sports.

Πέρα από όλα τα παραπάνω, κάποια ηλεκτρονικά παιχνίδια έχουν και οφέλη για μία ακόμη κατηγορία συνανθρώπων μας: τους ηλικιωμένους. Η απασχόληση του εγκεφάλου από τα ηλεκτρονικά παιχνίδια μπορεί να είναι η πνευματική γυμναστική που καταπολεμά, σε κάποιον βαθμό, φαινόμενα άνοιας, όπως στη νόσο του Alzheimer, και επιβραδύνει κάποια εκφυλιστικά φαινόμενα του εγκεφάλου.

Από την άλλη, είναι γνωστά τα προβλήματα που μπορεί να προκαλέσει το gaming. Εθισμός, απομάκρυνση από την κοινωνική ζωή, απώλεια επαφής με την πραγματικότητα, δημιουργία και λειτουργία σε έναν νέο κόσμο που δεν έχει σχέση με τον κανονικό, και δημιουργία προσδοκιών για τον offline κόσμο που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Παρά ταύτα, είναι απολύτως εσφαλμένη η ταύτιση του gaming με τα κοινωνικά δίκτυα, και οποιοσδήποτε περιορισμός στη χρήση των κοινωνικών δικτύων από ανηλίκους δεν πρέπει να συμπαρασύρει τα περισσότερα, τουλάχιστον, καθιερωμένα ηλεκτρονικά παιχνίδια. Αλλά πολύ λίγοι έχουν τόσο καλή άποψη για τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να αντιμετωπίζονται τα προβλήματα αυτά, όσο οι ίδιοι οι gamers.

Τι μπορεί, λοιπόν, να κάνει η Θεσσαλονίκη, για να είναι στην πρωτοπορία και του gaming; Εκτός από τη συνεργασία της κοινότητας των gamers με τη ΔΕΘ, για τη διοργάνωση αγώνων/πρωταθλήματος, με σύμπραξη ακόμη και του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, το πανεπιστημιακό της οικοσύστημα μπορεί να στηρίξει το gaming με κάποιους βασικούς τρόπους.

• Πιο προφανής είναι η στροφή μέρους των τμημάτων Πληροφορικής των τριών πανεπιστημίων μας σε προγραμματισμό και ανάπτυξη gaming, ακόμη και η δημιουργία σχετικών μεταπτυχιακών προγραμμάτων. Παράλληλα, μπορούν να διοργανώνονται εργαστήρια με συμμετοχή προπτυχιακών ή μεταπτυχιακών φοιτητών και ενεργών gamers, για να μπορεί η πανεπιστημιακή γνώση να συνδέεται με την πρακτική εμπειρία.
• Δεύτερος τρόπος είναι η ανάπτυξη, ιδίως στις παιδαγωγικές σχολές της πόλης, αλλά και σε άλλες «καθηγητικές» σχολές, της έρευνας και διδασκαλίας γύρω από την παιδαγωγική του gaming, το gamification. Πώς μπορεί να εισαχθεί στα σχολεία, σε ποια μαθήματα, σε ποια ηλικία, πώς μπορεί να αξιοποιηθεί — και η εισαγωγή του σε Πειραματικά Σχολεία της Θεσσαλονίκης.
• Τρίτος τρόπος είναι η έρευνα στην Ιατρική Σχολή και το Τμήμα Ψυχολογίας, για τις ευεργετικές επιπτώσεις που μπορεί να έχει το gaming στην τρίτη ηλικία. Στη συνέχεια, ιδίως σε συνεργασία με τα τμήματα πληροφορικής, ο σχεδιασμός ηλεκτρονικών παιχνιδιών και δραστηριοτήτων με αποδέκτες τους ηλικιωμένους.
• Τέταρτος τρόπος είναι η έρευνα, στην Ιατρική Σχολή και το Τμήμα Ψυχολογίας, για τις δυσμενείς επιπτώσεις του gaming, και η συμβολή στην αντιμετώπισή τους. Η Θεσσαλονίκη μπορεί να πρωταγωνιστήσει σ’ αυτόν τον τομέα, επειδή η εν λόγω έρευνα θα μπορεί να έχει τη συνδρομή, πολύ ουσιαστική, της μεγάλης κοινότητας των gamers που ζουν εδώ.

Σε επίπεδο υποδομών και θεσμών η Θεσσαλονίκη έχει υπερεπαρκείς δυνατότητες για να είναι στην πρωτοπορία του gaming, με τα πλεονεκτήματα που αυτό συνεπάγεται: από τη ΔΕΘ και το ThessINTEC ώς το πανεπιστημιακό οικοσύστημα. Σε επίπεδο «γενικού πληθυσμού» ισχύει το ίδιο, με μία κοινότητα gamers που έχει δραστηριότητα και φαντασία. Η συγκυρία είναι μοναδική, και η ευκαιρία δεν πρέπει να χαθεί.