Η αλεπού, το μυρμήγκι και το παγώνι…
Γράφει ο Πρέσβυς επί τιμή, Νίκος Πλεξίδας
Θεωρήθηκε από κάποιους ειδησεολάγνους «Νέα Γιάλτα». Ήταν άραγε; Μήπως ήταν μια «Νέα Τεχεράνη», που προετοίμασε τη Γιάλτα; Ούτε καν…
Τί φέρνει μαζί μια αλεπού, ένα μυρμήγκι κι ένα παγώνι, που θα έλεγε αν ζούσε ο θυμόσοφος Αίσωπος για να ενώσει στον καθρέφτη της πολιτικής συμπεριφοράς τα τρία αυτά «πολιτικά ζώα» που βρέθηκαν στο ίδιο «παζάρι», όπως λέει κι ο λαϊκός μύθος;
Στη πρόσφατη τριμερή του Πεκίνου, που εξάπτει τη φαντασία κάθε ειδησεομανούς τηλεθεατή, οι ρόλοι ήταν διακριτοί, το επικοινωνιακό εγχείρημα προφανές και ο μόνος, μέχρις αποδείξεως του εναντίου, λόγος ουσίας από τον οποίο η ανθρωπότητα μπορεί να αναμένει ένα καλύτερο μέλλον είναι το γεγονός ότι οι «δεινόσαυροι» τουλάχιστον συνομιλούν κι επιχειρούν να συνεννοηθούν. Πάνω σε τί; Θα δείξει…
Προσώρας ας αρκεστούμε σε αυτά που ήδη διαθέτουμε Η «αλεπού» προσήλθε για να αναδείξει και πείσει για τον αναθεωρητισμό και την ανάγκη για έναν νέο κόσμο που θα την ξαναέκανε πρωταγωνίστρια. Επίσης, να διασπάσει τη συνοχή των Δυτικών, όπως αυτή σφυρηλατήθηκε τα τελευταία 80 χρόνια. Το κάνει για να παγιώσει, στο στρατηγικό επίπεδο, μια νέα μορφή γεωπολιτικής αντίληψης για νομή της εξουσίας σε νέες σφαίρες επιρροής. Στο τακτικό δε επίπεδο για να υπερκεράσει τον σκόπελο του ουκρανικού πολέμου. Σε κάθε περίπτωση, αποβλέπει στη δημιουργία νέων κανόνων στις διεθνείς συμπεριφορές παρεκκλίνοντας από το διεθνές δίκαιο και τους πολυμερείς οργανισμούς, στους οποίους με τόσο πολύ κόπο νομικοί πολιτισμοί από όλον τον κόσμο συνέκλιναν και κράτη υιοθέτησαν μετά τον ΒΠΠ, κρατώντας τα μακριά από ένα νέο παγκόσμιο αιματοκύλισμα.
Το «μυρμήγκι», από πλευράς του, προσήλθε ερμηνεύοντας τον κόσμο με την δική του ιδιοσυγκρασιακή αντίληψη, προωθώντας τα συμφέροντα του αθόρυβα και κατά το δυνατόν μακριά από συγκρουσιακή λογική, προσπαθώντας να τάχει με όλους καλά, πιστό στις παρακαταθήκες του Deng: «Άσπρη γάτα, μαύρη γάτα, δεν έχει πολύ σημασία, αρκεί να πιάνει τα ποντίκια καλά». Κρατάει τα μετόπισθεν του ασφαλή από τη «μεγάλη αρκούδα», απονευρώνει την παραδοσιακή στήριξη των ΗΠΑ έναντι της Ταιβάν, οργώνει επενδυτικά τις οικονομίες των τριτοκοσμικών, και όχι μόνον, χωρών και κυρίως εξασφαλίζει μπίζνες με την Αμερική που δύσκολα, παρά τα λεγόμενα, αντιλαμβάνεται ότι αρχίζει να σινο-χειραγωγείται…
Και το «παγώνι» γιατί προσήλθε; Μα γιατί είναι αυτάρεσκο και θέλει να μείνει στην υστεροφημία του ότι έφερε κοντά, κάτω από τα λαμπερά φτερά του, του μεγάλους παγκόσμιους παίκτες, ενώ πίσω από το photo opportunity υποκρύπτεται η έπαρση κι η τάση υπερεκτίμησης του ότι σαν καλός επιχειρηματίας κάτι θα κατορθώσει να βγάλει τελικά ως όφελος στη πορεία από την ετερόκλητη αυτή μάζωξη. Κυρίως απομειώνοντας κάτι από τον συστηματικό τεχνολογικό και οικονομικό ανταγωνισμό της χώρας του με τον «κόκκινο δράκο». Παρασύρεται βέβαια από την αιθεροβασία του σε λάθος επιλογές, κυρίως διότι αγνοεί την παγκόσμια ιστορια κι όσους από το περιβάλλον του την γνωρίζουν καλά. Πέραν του ρήγματος που έχει δημιουργήσει στους κόλπους του ΝΑΤΟ και στην ευρωατλαντική σχέση, με όλα τα επακόλουθα στη νεοδιαμορφούμενη αντίληψη της Γηραιάς Ηπείρου για τον Νέο Κόσμο, κάνει το στρατηγικό ατόπημα να αφήνει εκτός της καινοφανούς αυτής πρωτοβουλίας τη παραδοσιακή του σύμμαχο του Ευρώπη, είτε ως ΕΕ, στη χειρότερη, είτε ως Γαλλία και ΗΒ, πυρηνικές δυνάμεις αμφότερες και μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας των Η. Ε., στην καλύτερη περίπτωση. Και να τολμά να εξαγγέλει από κοινού με τα άλλα δύο μόνιμα μέλη ΣΑ την δέσμευση τους για μεταρρύθμιση του συστήματος των ΗΕ. Είναι σαφές ότι κάτι λείπει από την εξίσωση αυτή…
Ξεχνά ότι η Κίνα αποτελεί συστημικό ανταγωνιστή για αμφότερες τις πλευρές του Ατλαντικού, σε τεχνολογία, εφοδιαστικές αλυσίδες και παγκόσμια διακυβέρνηση, ενώ από την άλλη πλευρά, η Ρωσία παραμένει άμεση απειλή για την ευρωπαϊκή ασφάλεια και εμμέσως για τις ιδιες τις ΗΠΑ (μέσω υβριδικών επιθέσεων, ενεργειακού εκβιασμού και πυρηνικής ρητορικής).
Τί λοιπόν ακριβώς διαπραγματεύεται ο Αμερικανός Πρόεδρος με τους δύο αυτούς μεγάλους ανταγωνιστές της Ευρώπης, από την οποία έλκει τις ρίζες του; Δεν αντιλαμβάνεται ότι σε έναν κόσμο με δύο μεγαλύτερες αναθεωρητικές δυνάμεις, με τις οποίες κάθεται στο ίδιο τραπέζι, η ενότητα της Δύσης παραμένει πολλαπλασιαστής ισχύος και ότι η κάθε αποστασιοποίηση του από την Ευρώπη θα αποδυνάμωνε και τις ΗΠΑ και το ΜAGA όνειρό του; Διότι παρά τις σκληρές διαπραγματεύσεις δασμών και συμφωνιών, γεγονός είναι ότι η Ευρώπη παραμένει κρίσιμος εταίρος και η σημαντικότερη αγορά για τις ΗΠΑ, ενώ οι ΗΠΑ είναι αναντικατάστατες για την ευρωπαϊκή ασφάλεια και τεχνολογία. Ας μη ξεχνάμε ότι το διατλαντικό εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών ξεπερνά τα 2 τρισεκατομμύρια δολάρια ετησίως και οι επενδύσεις, τεχνολογία, ενέργεια, κρίσιμες πρώτες ύλες και αμυντική βιομηχανία συνδέουν βαθιά τις δύο οικονομίες. Αποστασιοποίηση θα σήμαινε απώλεια αγορών, τεχνολογικής συνεργασίας και στρατηγικού βάθους και για τις δύο πλευρές.
Τελικά, όμως, η Ιστορία διδάσκει ότι τα στρατηγικά συμφέροντα αποδεικνύονται σε μακρό ορίζοντα πάντα βαθύτερα από τις προσωπικότητες και και τακτικούς ελιγμούς που σκαρφίζονται με βάση οπορτουνιστικά μεσοπρόθεσμα προσωπικά ωφέλη. Οι διατλαντικοί δεσμοί, στη περίπτωση μας, σε κοινωνικό, επιστημονικό και επιχειρηματικό επίπεδο είναι τόσο βαθιά ιστορικοί που δεν εξαρτώνται αποκλειστικά από τον Λευκό Οίκο και τον ένοικό του που σήμερα είναι, αύριο δεν είναι…Ιδιαίτερα σε καιρούς χαλεπούς για την απόλυτη αυτοδυναμία του.
Όσο για το παγώνι, η αυταρέσκεια του θα το κάνει πάντα να συγχέει τη λάμψη του φτερώματος του με την ικανότητα να πετά ψηλά…Δεν θα ξεπεράσει ποτέ σε εργατικότητα και στόχους το υπομονετικό μυρμήγκι, κινδυνεύει δε να δει την πολύχρωμη βεντάλια του να αποπτερώνεται από την πονηρά αλεπού…