Όλο και ακριβαίνουν βενζίνη και diesel – Γιατί η επόμενη εβδομάδα… θα είναι κρίσιμη

Νέος κύκλος ανατιμήσεων εξελίσσεται στην ελληνική αγορά καυσίμων, με την απλή αμόλυβδη βενζίνη και το πετρέλαιο κίνησης να υπερβαίνουν πλέον, σε πανελλαδικό επίπεδο, το ορόσημο των 2 ευρώ ανά λίτρο. Η αυξητική αυτή τάση μάλιστα επιταχύνεται, καθώς η πρόσφατη άνοδος των διεθνών τιμών του αργού πετρελαίου και των διυλισμένων προϊόντων δεν έχει αποτυπωθεί ακόμη πλήρως στις τιμές της αντλίας.

Σύμφωνα με το πλέον πρόσφατο επίσημο δελτίο από το Παρατηρητήριο Τιμών Υγρών Καυσίμων, το οποίο εκδόθηκε την Πέμπτη 20 Αυγούστου, η μέση πανελλαδική τιμή της αμόλυβδης 95 οκτανίων ανήλθε στα 2,011 ευρώ το λίτρο. Ακόμη εντονότερη υπήρξε η ημερήσια αύξηση στο diesel κίνησης, του οποίου η μέση τιμή έφθασε τα 2,012 ευρώ το λίτρο. Η αμόλυβδη 100 οκτανίων ενισχύθηκε στα 2,265 ευρώ, ενώ το υγραέριο κίνησης διατηρήθηκε ουσιαστικά σταθερό, στα 0,956 ευρώ το λίτρο.

Εντός μίας μόλις ημέρας, η απλή αμόλυβδη επιβαρύνθηκε κατά 0,9 λεπτά το λίτρο, η αμόλυβδη 100 οκτανίων κατά 1,5 λεπτά και το diesel κατά 1,6 λεπτά. Σε σχέση με τις 17 Αυγούστου, η βενζίνη έχει ακριβύνει κατά 1,3 λεπτά και το πετρέλαιο κίνησης κατά 2,3 λεπτά το λίτρο.

Mε βάση τα νέα δεδομένα, ο ανεφοδιασμός ενός ρεζερβουάρ 50 λίτρων στοιχίζει κατά μέσο όρο 100,55 ευρώ για την απλή αμόλυβδη και 100,60 ευρώ για το diesel. Πρόκειται, εντούτοις, για μέσους όρους σε εθνικό επίπεδο, αφού σε πολλές νησιωτικές και δυσπρόσιτες περιοχές η οικονομική επιβάρυνση διαμορφώνεται σε αισθητά υψηλότερα επίπεδα.

Το Brent επέστρεψε κοντά στα 92 δολάρια

Οι πιέσεις στην εγχώρια αγορά συνδέονται άμεσα με τη νέα άνοδο των διεθνών τιμών του πετρελαίου. Το αργό τύπου Brent παραδόσεως Οκτωβρίου διαπραγματευόταν το πρωί της Πέμπτης στα 91,87 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό WTI διαμορφωνόταν στα 85,81 δολάρια.

Αμφότεροι οι δείκτες είχαν συμπληρώσει την Τετάρτη τέσσερις διαδοχικές ανοδικές συνεδριάσεις, προσεγγίζοντας τα υψηλότερα επίπεδα από τις 24 Ιουλίου.

Η μεταβολή συγκριτικά με τις αρχές του μήνα κρίνεται εκτεταμένη. Στις 4 Αυγούστου το Brent είχε υποχωρήσει στα 79,36 δολάρια το βαρέλι. Έκτοτε έχει ανακτήσει περίπου 12,5 δολάρια, δηλαδή σχεδόν 16%, καθώς η αβεβαιότητα γύρω από την κλιμάκωση της σύρραξης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ διατηρεί αυξημένο το γεωπολιτικό ασφάλιστρο.

Υπό ομαλές συνθήκες, περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ. Παρόλο που μέρος των φορτίων συνεχίζει να διακινείται, αρκετές ναυτιλιακές εταιρείες αποφεύγουν τη διέλευση από την περιοχή, με αποτέλεσμα οι ροές να παραμένουν περιορισμένες σε σύγκριση με τα συνήθη επίπεδα.

Γιατί η πίεση είναι μεγαλύτερη στο diesel

Πάντως, η τιμή του Brent δεν αποτελεί τον μοναδικό παράγοντα προσδιορισμού του κόστους στην αντλία. Οι τιμές χονδρικής στην Ελλάδα εξαρτώνται από τις διεθνείς τιμές των τελικών προϊόντων διύλισης στη λεκάνη της Μεσογείου και όχι απευθείας από την τιμή του αργού.

Η διάκριση αυτή καθίσταται ιδιαίτερα κρίσιμη στην παρούσα συγκυρία, καθώς η διεθνής αγορά diesel αντιμετωπίζει εντονότερη στενότητα συγκριτικά με την αγορά αργού πετρελαίου. Επιθέσεις σε ρωσικές παραγωγικές μονάδες διύλισης, βλάβες σε εγκαταστάσεις της Μέσης Ανατολής και περιορισμοί στις εξαγωγές έχουν συρρικνώσει τις διαθέσιμες ποσότητες.

Παράλληλα, η βενζίνη, το diesel και τα αεροπορικά καύσιμα ανταγωνίζονται για την ίδια περιορισμένη δυναμικότητα διύλισης. Οι ευρωπαϊκές τιμές του diesel έχουν σκαρφαλώσει περίπου στα 167 δολάρια το βαρέλι, επίπεδο σχεδόν διπλάσιο σε σχέση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο, σύμφωνα με τη Wall Street Journal.

Η στενότητα αυτή ερμηνεύει και την ταχύτερη άνοδο της τιμής του diesel στην ελληνική αγορά. Μάλιστα, η επίπτωση δεν περιορίζεται στο κόστος μετακίνησης των ιδιωτών: το diesel συνιστά κομβική δαπάνη για τις οδικές μεταφορές, τον αγροτικό τομέα, τις κατασκευές και την εφοδιαστική αλυσίδα. Μια παρατεταμένη αύξησή του μπορεί συνεπώς να μετακυλιστεί σταδιακά στο τελικό κόστος προϊόντων και υπηρεσιών, τροφοδοτώντας τις πληθωριστικές πιέσεις.

Γιατί αναμένονται νέες αυξήσεις

Η τελευταία άνοδος του Brent και των διεθνών τιμών των διυλισμένων προϊόντων δεν έχει αποτυπωθεί ακόμη στο σύνολό της στη λιανική αγορά της χώρας. Οι μεταβολές μεταφέρονται από τις διεθνείς αγορές στις τιμές των διυλιστηρίων και ακολούθως στα πρατήρια με χρονική υστέρηση μερικών ημερών.

Αυτό συνεπάγεται ότι, εφόσον το Brent διατηρηθεί κοντά στα 92 δολάρια και οι τιμές των τελικών προϊόντων δεν αποκλιμακωθούν, οι αυξητικές πιέσεις ενδέχεται να συνεχιστούν και τα επόμενα εικοσιτετράωρα. Μάλιστα, ο κίνδυνος παραμένει εντονότερος για το diesel, όπου η διεθνής προσφορά εμφανίζεται ήδη περιορισμένη.

Καθοριστικό ρόλο θα διαδραματίσει επίσης η ισοτιμία ευρώ-δολαρίου. Δεδομένου ότι το πετρέλαιο τιμολογείται σε δολάρια, ενδεχόμενη υποτίμηση του ευρώ αυξάνει το κόστος εισαγωγής για την ευρωπαϊκή και την ελληνική αγορά, ακόμη και στην περίπτωση που η τιμή του Brent παρέμενε σταθερή.

Η 31η Αυγούστου και το «συρτάρι» των παρεμβάσεων

Έως σήμερα, μέρος των διεθνών ανατιμήσεων έχει απορροφηθεί από τις προσωρινές παρεμβάσεις που βρίσκονται σε εφαρμογή. Οι εκπτώσεις των δύο ελληνικών διυλιστηρίων, συνολικού ύψους 40 εκατ. ευρώ, καθώς και η πρόσθετη παρέμβαση στο diesel λειτουργούν ως ανάχωμα μέχρι το τέλος Αυγούστου.

Το κρίσιμο χρονικό ορόσημο είναι η 31η Αυγούστου, οπότε εκπνέει η ισχύς των μέτρων. Εάν δεν δοθεί παράταση και οι διεθνείς τιμές διατηρηθούν στα τρέχοντα επίπεδα, η αγορά κινδυνεύει να δεχθεί διπλή πίεση στις αρχές Σεπτεμβρίου, αφενός από τη μετακύλιση του ακριβότερου πετρελαίου και των διυλισμένων προϊόντων και αφετέρου από την απόσυρση των προσωρινών ελαφρύνσεων.

Η εξέλιξη αυτή επαναφέρει στο προσκήνιο τα σενάρια συμπληρωματικής κυβερνητικής παρέμβασης, εφόσον το ράλι στις διεθνείς αγορές αποκτήσει διάρκεια.

Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, είχε επισημάνει τον Ιούλιο ότι, αναλόγως με την εξέλιξη της ενεργειακής κρίσης, έχουν διατηρηθεί πρόσθετοι πόροι «στην άκρη», υπενθυμίζοντας ότι η κυβέρνηση διαθέτει εργαλεία τα οποία έχουν αξιοποιηθεί και στο παρελθόν.

Το διαθέσιμο δημοσιονομικό περιθώριο είχε υπολογιστεί τότε σε περίπου 220-230 εκατ. ευρώ. Ανάμεσα στις επιλογές που ενδέχεται να εξεταστούν είναι η παράταση ή η ενίσχυση της επιδότησης στο diesel κίνησης, η οποία ανέρχεται σήμερα σε 10 λεπτά ανά λίτρο και ολοκληρώνεται στις 31 Αυγούστου.

Προς το παρόν δεν έχει ληφθεί απόφαση για νέα παρέμβαση. Ωστόσο, εάν οι διεθνείς τιμές παραμείνουν υψηλές και το diesel συνεχίσει να ακριβαίνει, το οικονομικό επιτελείο θα κληθεί να επιλέξει είτε την παράταση της υφιστάμενης στήριξης είτε την πλήρη μετακύλιση του αυξημένου κόστους στην αγορά.

Μετά τα καύσιμα, πιέσεις και στο ηλεκτρικό ρεύμα

Την ίδια στιγμή, μια δεύτερη εστία πίεσης εκδηλώνεται στην ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας, καθώς το ολλανδικό συμβόλαιο TTF έφθασε ενδοσυνεδριακά την Πέμπτη τα 64 ευρώ ανά μεγαβατώρα, σημειώνοντας το υψηλότερο επίπεδο από τον Ιανουάριο του 2023.

Η άνοδος του φυσικού αερίου συνδέει τη διεθνή κρίση με το επόμενο μέτωπο που επηρεάζει άμεσα νοικοκυριά και επιχειρήσεις: το ηλεκτρικό ρεύμα. Η αύξηση του κόστους του αερίου καθιστά ακριβότερη τη λειτουργία των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής που το χρησιμοποιούν, οι οποίες σε πολλές περιπτώσεις διαμορφώνουν την οριακή τιμή στη χονδρεμπορική αγορά.

Αυτό δεν συνεπάγεται ότι κάθε άνοδος του TTF μεταφέρεται αυτόματα στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος. Οι τιμές επηρεάζονται επίσης από τη ζήτηση, την παραγωγή από ΑΠΕ, τη διαθεσιμότητα των μονάδων, τις εισαγωγές και τη λειτουργία των διασυνδέσεων. Μια παρατεταμένη άνοδος του φυσικού αερίου, εντούτοις, θα δημιουργούσε πρόσθετες πιέσεις στη χονδρική αγορά και θα μπορούσε να επαναφέρει στο τραπέζι παρεμβάσεις και στο ηλεκτρικό ρεύμα.

Έτσι, το κρίσιμο τεστ μετατίθεται πλέον στις τελευταίες ημέρες του Αυγούστου. Μέχρι τότε θα διαφανεί εάν η άνοδος στις διεθνείς αγορές αποκτά διαρκή χαρακτήρα και εάν η κυβέρνηση θα χρειαστεί να παρατείνει τα υφιστάμενα μέτρα στήριξης.

Όσον αφορά τα καύσιμα, πάντως, το πρώτο ψυχολογικό όριο έχει ήδη διασπαστεί: βενζίνη και diesel βρίσκονται πλέον πάνω από τα 2 ευρώ το λίτρο. Το επόμενο ερώτημα είναι αν θα σταθεροποιηθούν κοντά σε αυτά τα επίπεδα ή αν ο Σεπτέμβριος θα εκκινήσει με έναν ακόμα γύρο ανατιμήσεων στην αντλία.