Το παιδί σας έχει μεγαλώσει, αλλά εσείς δεν μπορείτε να σταματήσετε να το «σώζετε»; Η εξήγηση ενός ψυχολόγου

Το κινητό βρίσκεται διαρκώς δίπλα σας. Ακόμη και όταν κοιμάστε, ένας ήχος ειδοποίησης αρκεί για να σας κάνει να πεταχτείτε από το κρεβάτι.

Ένα ταξίδι μπορεί να αναβληθεί επειδή σκέφτεστε «κι αν με χρειαστεί;». Μια δύσκολη ημέρα στη δουλειά περνά σε δεύτερο πλάνο όταν το ενήλικο παιδί σας αντιμετωπίζει ένα πρόβλημα. Αν έχει οικονομικές δυσκολίες, αν ψάχνει δουλειά, αν περνά έναν χωρισμό ή αν βρίσκεται για ακόμη μία φορά σε κρίση, το μυαλό σας βρίσκεται εκεί.

Και κάπως έτσι, χωρίς να το καταλάβετε, η δική σας ζωή μπορεί να αρχίσει να περιστρέφεται γύρω από τη δική του.

Η ανάγκη ενός γονιού να προστατεύει και να βοηθά το παιδί του δεν εξαφανίζεται όταν εκείνο ενηλικιώνεται. Ωστόσο, σύμφωνα με τον ψυχολόγο Jeffrey Bernstein, υπάρχει ένα σημείο στο οποίο η υποστήριξη μπορεί να μετατραπεί σε «διάσωση» και τελικά να ενισχύσει την εξάρτηση.

Όταν ο γονιός γίνεται ο «διασώστης»

Μια απόλυση, ένας χωρισμός, ένα οικονομικό πρόβλημα ή μια άλλη σοβαρή ανατροπή είναι απολύτως λογικό να κινητοποιήσουν έναν γονιό.

Το ζήτημα δεν είναι μια μεμονωμένη πράξη βοήθειας. Το πρόβλημα μπορεί να εμφανιστεί όταν η παρέμβαση γίνεται η μόνιμη και αυτόματη αντίδραση σε κάθε δυσκολία.

Το παιδί δεν μπορεί να πληρώσει το ενοίκιο; Ο γονιός καλύπτει τα χρήματα. Δεν ξέρει πώς να χειριστεί μια δύσκολη κατάσταση;

Ο γονιός αναλαμβάνει να βρει τη λύση. Υπάρχει μια δύσκολη τηλεφωνική επικοινωνία; Ο γονιός προσφέρεται να την κάνει.

Εκείνη τη στιγμή όλοι αισθάνονται καλύτερα. Η κρίση υποχωρεί και η ένταση μειώνεται.

Όταν, όμως, αυτό το μοτίβο επαναλαμβάνεται, μπορεί να περιορίσει την ευκαιρία του ενήλικου παιδιού να αντιμετωπίσει μόνο του τις συνέπειες, να πάρει αποφάσεις και να διαπιστώσει ότι είναι ικανό να διαχειριστεί τις δυσκολίες του.

Ο Bernstein περιγράφει ακριβώς αυτή τη μετατόπιση από την υποστήριξη προς τη «διάσωση».

Από την αγάπη στην εξάρτηση

Η παγίδα βρίσκεται στο ότι η βοήθεια ξεκινά συνήθως από κάτι απολύτως θετικό: την αγάπη.

Ο γονιός δεν θέλει να δει το παιδί του να υποφέρει. Θέλει να το προστατεύσει από την απογοήτευση, το άγχος και τις συνέπειες μιας λανθασμένης απόφασης.

Όμως η συνεχής απομάκρυνση κάθε δυσκολίας μπορεί να στείλει, άθελά του, ένα διαφορετικό μήνυμα: ότι το παιδί δεν είναι αρκετά ικανό να τα καταφέρει χωρίς τη βοήθεια του γονιού.

Ο Bernstein έχει περιγράψει αυτόν τον κύκλο ως μια κατάσταση όπου η επαναλαμβανόμενη διάσωση μπορεί να ενισχύσει την εξάρτηση, ενώ παράλληλα εξαντλεί και τον ίδιο τον γονιό.

Και τότε εμφανίζεται το δύσκολο ερώτημα: «Αν δεν βοηθήσω, τον εγκαταλείπω; Αν συνεχίσω να βοηθάω, μήπως δεν τον αφήνω να μεγαλώσει;»

Η απάντηση δεν βρίσκεται απαραίτητα στα δύο άκρα.

Δεν χρειάζεται να λύνετε κάθε πρόβλημα

Η εναλλακτική δεν είναι να κλείσει ο γονιός την πόρτα και να πει στο παιδί «τα κατάφερες μόνο σου μέχρι εδώ».

Υπάρχει ένας τρίτος δρόμος: να παραμένει παρών χωρίς να αναλαμβάνει αυτομάτως τη λύση.

Αντί για το «άσε, θα το κανονίσω εγώ», μπορεί να ρωτήσει:

«Θέλεις να σε ακούσω ή θέλεις τη γνώμη μου;»

Και αντί να δώσει αμέσως μια λύση, μπορεί να ρωτήσει:

«Εσύ τι σκέφτεσαι να κάνεις;»

Με αυτόν τον τρόπο ο γονιός εξακολουθεί να προσφέρει συναισθηματική στήριξη, αλλά επιστρέφει την ευθύνη της απόφασης στο ενήλικο παιδί.

Ο στόχος δεν είναι η απόσταση. Είναι η αυτονομία μέσα στη σχέση.

Πότε η βοήθεια αρχίζει να γίνεται υπερβολική;

Υπάρχουν ορισμένα σημάδια που μπορούν να κάνουν έναν γονιό να αναρωτηθεί αν έχει περάσει από την υποστήριξη στη διάσωση.

Για παράδειγμα:

Νιώθει ότι πρέπει να είναι διαρκώς διαθέσιμος για κάθε πρόβλημα. Αισθάνεται ενοχές όταν λέει «όχι».

Αναλαμβάνει επανειλημμένα προβλήματα που θα μπορούσε να διαχειριστεί το ίδιο το παιδί. Η δική του καθημερινότητα επηρεάζεται συνεχώς από τις κρίσεις του παιδιού.

Φοβάται ότι, αν δεν παρέμβει, όλα θα πάνε στραβά. Το ενήλικο παιδί περιμένει πλέον τη λύση από τον γονιό αντί να αναζητήσει πρώτα τη δική του.

Ο Bernstein έχει επίσης επισημάνει τη σημασία των σαφών ορίων, ιδιαίτερα όταν υπάρχει οικονομική ή πρακτική υποστήριξη. Τα όρια δεν αποτελούν απόρριψη· μπορούν να λειτουργήσουν ως τρόπος ώστε η σχέση να γίνει πιο ισορροπημένη.

Να είστε δίπλα του χωρίς να ζείτε τη ζωή του

Το πιο δύσκολο κομμάτι για έναν γονιό είναι να αποδεχθεί ότι ο ρόλος του αλλάζει όσο μεγαλώνει το παιδί.

Η αγάπη παραμένει. Η ανάγκη για επικοινωνία παραμένει. Αυτό που χρειάζεται να αλλάξει είναι ο τρόπος με τον οποίο προσφέρεται η βοήθεια.

Ένας γονιός μπορεί να ακούσει χωρίς να διορθώσει. Να συμβουλεύσει χωρίς να επιβάλει. Να βοηθήσει όταν υπάρχει πραγματική ανάγκη, χωρίς να μετατρέπεται κάθε δυσκολία σε δική του ευθύνη.

Άλλωστε, η αυτοπεποίθηση δεν χτίζεται μόνο όταν όλα πηγαίνουν καλά. Χτίζεται και όταν κάποιος αντιμετωπίζει ένα πρόβλημα, κάνει ένα λάθος, αναζητά μια διαφορετική λύση και τελικά καταφέρνει να σταθεί ξανά στα πόδια του.

Σύμφωνα με το ygeiamou, η πιο ουσιαστική μορφή στήριξης, επομένως, δεν είναι πάντα το «θα το λύσω εγώ για σένα».

Μερικές φορές είναι το πολύ πιο δύσκολο:

«Είμαι εδώ αν με χρειαστείς. Σε ακούω. Και πιστεύω ότι μπορείς να το αντιμετωπίσεις.»

Έτσι, το ενήλικο παιδί κερδίζει χώρο για να γίνει πραγματικά αυτόνομο και ο γονιός μπορεί να ξαναβρεί χώρο για τη δική του ζωή, χωρίς να βρίσκεται διαρκώς σε κατάσταση αναμονής για την επόμενη «κρίση».