Σχολικός εκφοβισμός – 9 σημάδια που δείχνουν ότι το παιδί μπορεί να δέχεται bullying

Ο σχολικός εκφοβισμός δεν είναι πάντα εύκολο να αναγνωριστεί. Πολλά παιδιά δυσκολεύονται να μιλήσουν για όσα βιώνουν, είτε επειδή φοβούνται ότι η κατάσταση θα γίνει χειρότερη είτε επειδή νιώθουν ντροπή ή πιστεύουν ότι κανείς δεν θα τα καταλάβει.

1. Επιστρέφει σπίτι πεινασμένο ή χωρίς τα προσωπικά του αντικείμενα

Ένα παιδί που πέφτει συχνά θύμα εκφοβισμού μπορεί να επιστρέφει από το σχολείο χωρίς το κολατσιό του ή χωρίς χρήματα και προσωπικά αντικείμενα. Σχισμένα ρούχα, κατεστραμμένα βιβλία, χαμένα σχολικά είδη ή συχνές απαιτήσεις για περισσότερα χρήματα είναι επίσης σημάδια που χρειάζονται διερεύνηση. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να υπάρχει εκβιασμός από άλλα παιδιά.

2. Εμφανίζει ανεξήγητους τραυματισμούς

Μελανιές, γρατζουνιές ή άλλα σημάδια στο σώμα που δεν εξηγούνται πειστικά αποτελούν έναν ακόμη λόγο ανησυχίας. Εάν το παιδί δίνει συνεχώς διαφορετικές ή απίθανες εξηγήσεις για τους τραυματισμούς του, είναι σημαντικό ο γονιός να το προσεγγίσει με ηρεμία και χωρίς πίεση, ώστε να αισθανθεί ασφαλές να μιλήσει.

3. Αλλάζει απότομα συμπεριφορά στο σπίτι

Ο σχολικός εκφοβισμός δεν εκδηλώνεται πάντα με φόβο ή στενοχώρια. Σε αρκετές περιπτώσεις, το παιδί μπορεί να γίνει πιο ευέξαπτο, επιθετικό ή αντιδραστικό στο σπίτι. Μπορεί να ξεσπά στους γονείς ή στα αδέλφια του, να προκαλεί συχνά καβγάδες ή να εμφανίζει συμπεριφορές που δεν είχε στο παρελθόν. Ο θυμός μπορεί να αποτελεί έναν τρόπο εκτόνωσης της πίεσης που βιώνει στο σχολικό περιβάλλον.

4. Φοβάται να πάει μόνο του στο σχολείο

Ένα παιδί που ξαφνικά ζητά να το συνοδεύουν καθημερινά στο σχολείο ή επιμένει να μεταφέρεται με αυτοκίνητο, ενώ προηγουμένως πήγαινε μόνο του, μπορεί να αντιμετωπίζει κάποιο πρόβλημα στη διαδρομή. Ο φόβος μπορεί να αφορά συγκεκριμένα παιδιά, μια συγκεκριμένη περιοχή ή ακόμη και το ενδεχόμενο να συναντήσει τους συμμαθητές του εκτός σχολείου.

5. Αποφεύγει το σχολικό λεωφορείο ή αλλάζει διαδρομή

Η ξαφνική άρνηση χρήσης του σχολικού λεωφορείου ή μια αλλαγή στη διαδρομή προς και από το σχολείο είναι επίσης κάτι που αξίζει να διερευνηθεί. Εάν το παιδί επιλέγει έναν πολύ πιο μακρύ δρόμο ή βρίσκει συνεχώς δικαιολογίες για να μην χρησιμοποιήσει το λεωφορείο, μπορεί να προσπαθεί να αποφύγει κάποιο πρόσωπο ή περιστατικό.

6. Δεν θέλει να πηγαίνει σχολείο

Η συστηματική άρνηση να πάει σχολείο είναι ένα από τα πιο σημαντικά σημάδια. Το παιδί μπορεί να αρχίσει να ζητά να μείνει σπίτι, να εμφανίζει συχνά σωματικές ενοχλήσεις πριν από το σχολείο ή να κάνει απουσίες χωρίς προφανή λόγο. Ακόμη και δραστηριότητες που συνήθως θα το ενδιέφεραν, όπως μια σχολική εκδρομή ή μια γιορτή, μπορεί πλέον να του προκαλούν άγχος.

7. Χάνει την αυτοπεποίθησή του

Ένα παιδί που δέχεται συστηματικά αρνητικά σχόλια, κοροϊδίες ή αποκλεισμό από την ομάδα μπορεί σταδιακά να αρχίσει να αμφισβητεί τον εαυτό του. Μπορεί να γίνει πιο αγχωμένο, να αποφεύγει να εκφράζει τη γνώμη του ή να σταματήσει να συμμετέχει σε δραστηριότητες που προηγουμένως απολάμβανε. Η απότομη αλλαγή στην αυτοπεποίθηση είναι ένα σημάδι που δεν πρέπει να αγνοείται.

8. Παρουσιάζει αλλαγές στον ύπνο, το φαγητό ή τη διάθεσή του

Ο εκφοβισμός μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ψυχική κατάσταση ενός παιδιού. Δυσκολίες στον ύπνο, εφιάλτες, κλάμα πριν από τον ύπνο, απώλεια όρεξης ή άλλες σημαντικές αλλαγές στις καθημερινές συνήθειες χρειάζονται προσοχή. Μπορεί επίσης να εμφανιστούν προβλήματα στην ομιλία, όπως τραυλισμός, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν και άλλα σημάδια άγχους. Εάν ένα παιδί εκφράσει σκέψεις αυτοκτονίας ή μιλήσει για το ενδεχόμενο να κάνει κακό στον εαυτό του, αυτό χρειάζεται άμεση αντιμετώπιση από ενήλικα και επαγγελματία ψυχικής υγείας ή υπηρεσία επείγουσας βοήθειας.

9. Πέφτει ξαφνικά η σχολική του επίδοση

Η απότομη πτώση στους βαθμούς ή η απώλεια ενδιαφέροντος για τα μαθήματα μπορεί επίσης να αποτελεί ένδειξη ότι κάτι δεν πηγαίνει καλά. Ένα παιδί που μέχρι πρόσφατα ήταν συνεπές και επιμελές μπορεί ξαφνικά να έρχεται αδιάβαστο, να αποφεύγει να συμμετέχει στην τάξη ή να δείχνει αδιαφορία για τη σχολική του επίδοση. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η χαμηλότερη επίδοση μπορεί να αποτελεί προσπάθεια να αποφύγει την κοροϊδία ή την κοινωνική πίεση από τους συμμαθητές του.

Οι συνέπειες του bullying δεν σταματούν στην αυλόπορτα του σχολείου

Ο σχολικός εκφοβισμός μπορεί να επηρεάσει τόσο τη σχολική πορεία όσο και τη συναισθηματική ανάπτυξη ενός παιδιού. Η συνεχής έκθεση σε εκφοβιστική συμπεριφορά μπορεί να συνδέεται με χαμηλότερη αυτοεκτίμηση, δυσκολίες στις κοινωνικές σχέσεις, άγχος, θυμό και προβλήματα στη σχολική επίδοση. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι συνέπειες μπορεί να είναι πιο σοβαρές και να συνεχιστούν και στην ενήλικη ζωή. Δεν πρέπει, όμως, να ξεχνάμε ότι ο σχολικός εκφοβισμός επηρεάζει ολόκληρη τη σχολική κοινότητα. Δεν αφορά μόνο το παιδί που εκφοβίζει και εκείνο που δέχεται την επίθεση, αλλά και τους μαθητές που παρακολουθούν τα περιστατικά.

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς

Η πιο σημαντική αντίδραση είναι η ψύχραιμη και υποστηρικτική επικοινωνία. Ένα παιδί που φοβάται ή ντρέπεται να μιλήσει χρειάζεται να γνωρίζει ότι θα το ακούσουν χωρίς να το κατηγορήσουν ή να το κάνουν να αισθανθεί υπεύθυνο για όσα συμβαίνουν. Οι γονείς μπορούν να ρωτήσουν με απλό τρόπο τι συμβαίνει στο σχολείο, να παρατηρήσουν αλλαγές στην καθημερινότητα και, όταν υπάρχει υποψία εκφοβισμού, να επικοινωνήσουν με το σχολείο και τους εκπαιδευτικούς. Το σημαντικό είναι το παιδί να μην αισθανθεί ότι αντιμετωπίζει μόνο του την κατάσταση. Η έγκαιρη αναγνώριση των σημάτων και η συνεργασία οικογένειας και σχολείου μπορούν να βοηθήσουν ουσιαστικά στην αντιμετώπιση του προβλήματος.