Επιχείρηση «αγγελοκαρχαρίας»: Γιατί οι επιστήμονες αναζητούν έναν χαμένο πομπό στο Αιγαίο;

Ένα μαύρο αντικείμενο περίπου 20 εκατοστών, με μια λεπτή κεραία, μπορεί να προσφέρει στους επιστήμονες πολύτιμες απαντήσεις για τη ζωή ενός από τους πιο απειλούμενους καρχαρίες. Πρόκειται για τον δορυφορικό πομπό που τοποθετήθηκε στα τέλη Ιουνίου σε αγγελοκαρχαρία στη Λήμνο και, έπειτα από περίπου τέσσερις μήνες, έδωσε το πρώτο του σήμα σε ακτίνα 1 χλμ κοντά στην Ολυμπιάδα Χαλκιδικής και στις ακτές του δήμου Βόλβης.

Η Αναστασία Χαρίτου, υπεύθυνη επικοινωνίας της περιβαλλοντικής οργάνωσης iSea, εξηγεί στο TheOpinion πώς μια προσπάθεια που ξεκίνησε από ελάχιστες φωτογραφικές καταγραφές έφτασε στην πρώτη δορυφορική παρακολούθηση αγγελοκαρχαρία στην Ελλάδα και γιατί η ανάκτηση του πομπού έχει ιδιαίτερη σημασία για την έρευνα.

Η ανάκτησή του αποτελεί σημαντικό επόμενο βήμα για την περιβαλλοντική οργάνωση iSea καθώς η ίδια η συσκευή περιέχει περισσότερες και λεπτομερέστερες πληροφορίες από εκείνες που μπορούν να φτάσουν στους ερευνητές μέσω της δορυφορικής μετάδοσης. Δεδομένα που ενδέχεται να φωτίσουν τις μετακινήσεις του ζώου, τα βάθη στα οποία βρέθηκε και τις συνθήκες του νερού κατά τη διάρκεια της παρακολούθησής του.

Η τυχαία σύλληψη που έγινε ευκαιρία για την έρευνα ενός σπάνιου πλάσματος

Σύμφωνα με την κ. Χαρίτου η τοποθέτηση του πομπού πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της μελέτης των αγγελοκαρχαριών στη Λήμνο, η οποία έχει ενταχθεί στο πρόγραμμα «Αναβιώνοντας τη Λήμνο». Στην περιοχή της Πλάκας, οι ερευνητές συνεργάζονται με ντόπιους αλιείς, επιδιώκοντας να κατανοήσουν καλύτερα τη βιολογία και την οικολογία αυτών των ζώων. Το καλοκαίρι βρέθηκαν στο νησί συνεργάτες του Angel Shark Project από τα Κανάρια Νησιά, για την ανταλλαγή γνώσεων και τεχνογνωσίας. Παράλληλα, η ομάδα βρισκόταν σε επικοινωνία με ειδικούς από την Ευρώπη και την αμερικανική Εθνική Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας, NOAA, προκειμένου να επιλεγούν οι κατάλληλες μέθοδοι τοποθέτησης.

Η ευκαιρία ήρθε όταν ένας αγγελοκαρχαρίας πιάστηκε κατά λάθος στα δίχτυα συνεργαζόμενου ψαρά. Η ομάδα της iSea τοποθέτησε τον πομπό και το ζώο απελευθερώθηκε αμέσως στη θάλασσα.

Όπως υπογραμμίζει η οργάνωση, η διεθνής ανταλλαγή τεχνογνωσίας ήταν καθοριστική, ωστόσο «τίποτα δεν θα γινόταν τελικά πραγματικότητα αν δεν υπήρχε η συνεργασία μας με τους αλιείς της περιοχής».

Ο πομπός είχε προγραμματιστεί να αποδεσμευτεί από το ζώο και να ανέβει στην επιφάνεια ύστερα από τέσσερις μήνες.

Όπως εξηγεί η κ.Χαρίτου oι διαθέσιμες πληροφορίες για τη διαδρομή του αγγελοκαρχαρία παραμένουν προς το παρόν γενικές και δείχνουν ότι κινήθηκε στο Βόρειο Αιγαίο. Η επεξεργασία των δεδομένων αναμένεται να δώσει σαφέστερη εικόνα, ενώ η φυσική ανάκτηση της συσκευής μπορεί να προσφέρει ακόμη περισσότερα σημαντικά στοιχεία.

Το σημείο εκπομπής του σήματος αφορά τον πομπό που έχει πλέον αποδεσμευτεί και δεν αποτελεί ένδειξη ότι ο αγγελοκαρχαρίας βρίσκεται σήμερα εκεί.

Ένας πομπός δεν αρκεί για να κατανοηθεί ένας πληθυσμός

Παρά τη σημασία αυτής της πρώτης καταγραφής, η ερευνητική ομάδα αποφεύγει τα βιαστικά συμπεράσματα. Η παρακολούθηση ενός ζώου μπορεί να δώσει πολύτιμες πληροφορίες για τη δική του πορεία, χρειάζονται όμως περισσότερα δεδομένα για να κατανοηθεί πώς χρησιμοποιεί μια θαλάσσια περιοχή ο πληθυσμός του είδους.

«Ένας μεμονωμένος πομπός δεν αρκεί για να καταλήξουμε σε συμπεράσματα σχετικά με τις μετακινήσεις και τη συμπεριφορά του είδους», επισημαίνει η κ. Χαρίτου.

Για τον λόγο αυτό, η οργάνωση σχεδιάζει την τοποθέτηση τουλάχιστον τεσσάρων επιπλέον πομπών το επόμενο διάστημα.

Μοιάζουν με σαλάχια, αλλά είναι καρχαρίες

Οι αγγελοκαρχαρίες μοιάζουν με σαλάχια, είναι καρχαρίες, δεινοί κυνηγοί που θάβονται μέσα στην άμμο και ξαφνικά επιτίθενται στα θηράματά τους. Παράλληλα βρίσκονται ανάμεσα στα πιο απειλούμενα είδη καρχαριών παγκοσμίως και στην Ελλάδα η γνώση μας για αυτά ήταν μηδαμινή έως το 2018!

Τα 3 είδη αγγελοκαρχαριών κάποτε αφθονούσαν στη Μεσόγειο και κατανέμονταν σε όλη τη λεκάνη, αντίθετα σήμερα βρίσκονται ένα βήμα πριν από την εξαφάνιση. Στην Ελλάδα οι καταγραφές τους μέχρι το 2018 δεν ξεπερνούσαν τις 10 και οι περισσότερες αφορούσαν νεκρά ζώα που είχαν αλιευτεί κατά λάθος ή που πωλούνταν παράνομα ως «ρίνες», ενώ υπήρχαν και μουσειακά εκθέματα.

Όλα ξεκίνησαν από μια φωτογραφία και μια ερώτηση

Η συστηματική προσπάθεια της iSea για τη μελέτη των αγγελοκαρχαριών άρχισε το 2018, όταν έφτασαν στην οργάνωση οι πρώτες φωτογραφικές καταγραφές.

Η πρώτη, όπως περιγράφει η κ. Χαρίτου στο TheOpinion, στάλθηκε από έναν μάγειρα στη Ρόδο, ο οποίος ήθελε να μάθει τι ψάρι ήταν αυτό και αν μπορούσε να το μαγειρέψει. Ακολούθησαν κι άλλες φωτογραφίες, κυρίως από ψαράδες της περιοχής. Όλα τα στοιχεία αφορούν το Αιγαίο, καθώς στο Ιόνιο Πέλαγος δεν υπάρχει καταγραφή αγγελοκαρχαρία εδώ και πάνω από έναν αιώνα!

Πώς μπορεί να αναγνωριστεί ο πομπός και πως μπορούν να βοηθήσουν οι πολίτες

Σύμφωνα με την περιγραφή της iSea, πρόκειται για ένα μαύρο, πλαστικό, ωοειδές αντικείμενο, μήκους περίπου 20 εκατοστών, με λεπτή κεραία περίπου όσο ένα στυλό. Στην άκρη του διαθέτει έναν πολύ μικρό λαμπτήρα, ο οποίος ενδέχεται να διακρίνεται τη νύχτα.

Αν κάποιος εντοπίσει αντικείμενο που μοιάζει με τον πομπό, η οργάνωση ζητά να επικοινωνήσει άμεσα μαζί της και να στείλει φωτογραφία για την αναγνώρισή του. Εφόσον επιβεβαιωθεί ότι πρόκειται για τη συσκευή, μπορεί να γνωστοποιήσει το ακριβές σημείο ή να την κρατήσει μέχρι να την παραλάβει η ομάδα, κατόπιν συνεννόησης.

Για την αναζήτηση, η iSea παραπέμπει στο email info@isea.com.gr, στους λογαριασμούς της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και, για αμεσότερη επικοινωνία,  στο 6974115073.

Για έναν περαστικό μπορεί να μοιάζει με ένα ακόμη πλαστικό αντικείμενο στην ακτή, για τους ερευνητές, όμως, περιέχει στοιχεία από τέσσερις μήνες της ζωής ενός ζώου για το οποίο εξακολουθούμε να γνωρίζουμε ελάχιστα.