Πώς να βοηθήσετε το παιδί να μάθει να μοιράζεται χωρίς φωνές και πίεση

Το να μάθει ένα παιδί να μοιράζεται θεωρείται μία από τις σημαντικότερες κοινωνικές δεξιότητες της παιδικής ηλικίας. Παρ’ όλα αυτά, για πολλά νήπια η διαδικασία αυτή μόνο εύκολη δεν είναι, καθώς στα πρώτα χρόνια ανάπτυξης τα παιδιά λειτουργούν κυρίως με επίκεντρο τις δικές τους ανάγκες και επιθυμίες.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η δυσκολία ενός μικρού παιδιού να δώσει το παιχνίδι του ή να περιμένει τη σειρά του δεν αποτελεί απαραίτητα ένδειξη κακής συμπεριφοράς. Αντίθετα, συνδέεται με το αναπτυξιακό στάδιο στο οποίο βρίσκεται. Τα παιδιά μικρής ηλικίας αντιλαμβάνονται τον κόσμο περισσότερο μέσα από το «εγώ» και χρειάζονται χρόνο μέχρι να αναπτύξουν ενσυναίσθηση και κατανόηση των αναγκών των άλλων.

Γι’ αυτό και οι γονείς καλούνται να αντιμετωπίσουν το μοίρασμα όχι ως υποχρέωση που επιβάλλεται, αλλά ως δεξιότητα που χτίζεται σταδιακά μέσα από καθημερινές εμπειρίες και θετικά παραδείγματα.

Σύμφωνα με παιδοψυχολόγους, πριν από την ηλικία των τριών ετών πολλά παιδιά δυσκολεύονται να κατανοήσουν πλήρως την έννοια του μοιράσματος. Ένα δίχρονο παιδί μπορεί να δείχνει τα παιχνίδια του ή να συμμετέχει σε κοινές δραστηριότητες χωρίς όμως να είναι ακόμη έτοιμο να παραχωρήσει εύκολα τα προσωπικά του αντικείμενα. Αυτή η συμπεριφορά θεωρείται φυσιολογική και δεν χρειάζεται να συνοδεύεται από πίεση ή τιμωρία.

Αντίθετα, οι ειδικοί προτείνουν οι γονείς να ενισχύουν κάθε μικρό βήμα συνεργασίας. Ο έπαινος όταν το παιδί περιμένει τη σειρά του, προσφέρει ένα παιχνίδι ή συμμετέχει σε κοινό παιχνίδι βοηθά να συνδεθεί η εμπειρία με θετικά συναισθήματα.

Μαθαίνοντας το παιδί να μοιράζεται: Μια δεξιότητα που χτίζεται με τον χρόνο

Ιδιαίτερα χρήσιμα θεωρούνται και τα παιχνίδια που βασίζονται στην εναλλαγή σειράς. Μέσα από απλές δραστηριότητες, όπως το χτίσιμο με τουβλάκια ή η ζωγραφική με κοινές κηρομπογιές, τα παιδιά αρχίζουν να εξοικειώνονται με την ιδέα της συνεργασίας και της αναμονής. Η λεκτική καθοδήγηση από τον γονέα —«τώρα είναι η σειρά σου», «μετά παίζω εγώ»— βοηθά σταδιακά στην κατανόηση των κοινωνικών κανόνων.

Οι παιδαγωγοί τονίζουν επίσης ότι η τιμωρία επειδή ένα παιδί δεν μοιράζεται μπορεί να έχει αντίθετα αποτελέσματα. Στις μικρές ηλικίες το παιδί συχνά δεν αντιλαμβάνεται πλήρως γιατί πιέζεται να δώσει κάτι που θεωρεί δικό του. Αν το μοίρασμα συνδεθεί με άγχος, φόβο ή αρνητική εμπειρία, υπάρχει κίνδυνος να γίνεται αργότερα μόνο από υποχρέωση και όχι από πραγματική διάθεση συνεργασίας.

Παράλληλα, οι ειδικοί υπενθυμίζουν ότι ακόμη και οι ενήλικες δεν μοιράζονται τα πάντα. Είναι απολύτως φυσιολογικό ένα παιδί να έχει ορισμένα αντικείμενα με ιδιαίτερη συναισθηματική αξία, όπως ένα αγαπημένο λούτρινο, μια κουβέρτα ή συγκεκριμένα παιχνίδια που δεν θέλει να δώσει σε άλλους.

Σε πολλές περιπτώσεις, η απομάκρυνση αυτών των αντικειμένων πριν από μια επίσκεψη ή η ύπαρξη προσωπικών παιχνιδιών ανάμεσα στα αδέλφια μπορεί να περιορίσει σημαντικά τις εντάσεις και τις συγκρούσεις.

Οι ειδικοί καταλήγουν ότι το ουσιαστικό μοίρασμα δεν μαθαίνεται μέσα από εξαναγκασμό, αλλά μέσα από ασφαλείς σχέσεις, θετικά πρότυπα και επαναλαμβανόμενες εμπειρίες συνεργασίας που επιτρέπουν στο παιδί να αναπτύξει σταδιακά ενσυναίσθηση και κοινωνική ωριμότητα.