Ο «κανόνας της γιαγιάς» μπορεί να αλλάξει τον τρόπο που εκπαιδεύετε τον σκύλο σας

Πολλές φορές αναζητάμε πληροφορίες, διαβάζουμε άρθρα και ολόκληρα βιβλία για την εκπαίδευση του σκύλου μας, προσπαθώντας να μάθουμε όσο περισσότερα μπορούμε. Στόχος είναι να του δείξουμε καινούργια πράγματα, αλλά και να βρούμε καλύτερους τρόπους επικοινωνίας μαζί του.

Η θετική εκπαίδευση θεωρείται ο καλύτερος τρόπος για να μάθει ένας σκύλος, καθώς επιβραβεύεται για κάτι που επιλέγει να κάνει. Η πρώτη εκπαίδευση, άλλωστε, ξεκινά από τη μητέρα του, όταν βρίσκεται μαζί με τα άλλα κουτάβια και μαθαίνει όρια, αλλά και την αγάπη. Κάπως έτσι έχουμε εκπαιδευτεί και εμείς οι άνθρωποι, αρχικά από τη μαμά μας και σε ορισμένες περιπτώσεις από τη γιαγιά μας.

Από τις φακές και το σουβλάκι στον «κανόνα της γιαγιάς»

Όταν ήμασταν παιδιά, δεν ήταν λίγες οι φορές που θέλαμε να φάμε γλυκό χωρίς να έχουμε αγγίξει το φαγητό μας. Προτιμούσαμε το σουβλάκι από τα όσπρια, ενώ συχνά θέλαμε να βγούμε να παίξουμε ή να δούμε τηλεόραση χωρίς πρώτα να έχουμε κάνει τα μαθήματά μας. Τότε ακούγαμε φράσεις όπως «φάε πρώτα τις φακές σου, για να φας μετά σοκολάτα» και άλλες παρόμοιες προτροπές. Η λογική ήταν απλή: πρώτα κάνουμε κάτι που δεν θέλουμε ιδιαίτερα και μετά αποκτούμε αυτό που λαχταράμε. Κάτι αντίστοιχο υπάρχει και στην εκπαίδευση των σκύλων και είναι γνωστό ως «κανόνας της γιαγιάς» ή στα αγγλικά ως «Grandma’s Rule».

Ο κανόνας αυτός βασίζεται στην Αρχή Premack (Premack Principle), μια ιδέα του ψυχολόγου David Premack. Σύμφωνα με αυτή, όταν κάποιος δεν θέλει ή αναβάλλει να κάνει κάτι, είναι πιθανότερο να το κάνει αν γνωρίζει ότι στη συνέχεια θα λάβει ως ανταμοιβή κάτι που αγαπά πολύ. Η ίδια αρχή έχει εφαρμοστεί και στους ανθρώπους, όπως ακριβώς στο παράδειγμα με τις φακές: μας ζητούσαν να κάνουμε κάτι που δεν θέλαμε ιδιαίτερα, ώστε στη συνέχεια να μας επιτραπεί να έχουμε αυτό που πραγματικά επιθυμούσαμε.

Πώς εφαρμόζεται ο κανόνας της γιαγιάς στον σκύλο

Μπορεί να εφαρμόζουμε τον κανόνα της γιαγιάς στον σκύλο μας χωρίς καν να το γνωρίζουμε. Το πρώτο που πρέπει να έχουμε υπόψη είναι ότι ανταμοιβή για έναν σκύλο δεν αποτελεί μόνο το φαγητό. Μπορεί να είναι ένα συγκεκριμένο παιχνίδι, το να κοιμηθεί μαζί μας ή κάποια δραστηριότητα που αγαπά ιδιαίτερα. Για κάθε σκύλο είναι διαφορετικό αυτό που του αρέσει περισσότερο και αυτό που λαχταρά. Έτσι, το να κυλιστεί στα νερά, να κάνει μια βουτιά ή να παίξει ελεύθερα σε ένα πάρκο σκύλων μπορεί να αποτελεί πολύ μεγαλύτερη ανταμοιβή για εκείνον από μια λιχουδιά. Δεν πρέπει, άλλωστε, να ξεχνάμε ότι υπάρχουν και σκύλοι που δεν ενθουσιάζονται ιδιαίτερα με το φαγητό. Είναι σπάνιο, αλλά συμβαίνει.

Ένα απλό παράδειγμα είναι να ζητάμε από τον σκύλο να καθίσει ή να περιμένει πριν ορμήσει στο φαγητό του. Αντίστοιχα, μπορεί να περιμένει στην πόρτα πριν βγει για βόλτα, με δεδομένο φυσικά ότι δεν έχει μείνει για ώρες μόνος και χωρίς να έχει βγει έξω. Πρώτα λοιπόν του μαθαίνουμε να περιμένει, να κάθεται ή να κάνει αυτό που θέλουμε και στη συνέχεια του επιτρέπουμε να απολαύσει την αγαπημένη του δραστηριότητα. Σε αυτή την περίπτωση δεν υπάρχει απαραίτητα φαγητό ως ανταμοιβή, αλλά κάτι που πραγματικά ανυπομονεί να κάνει.

Όταν μαθαίνει τη σειρά των πραγμάτων

Το να συνδέσει ο σκύλος κάτι που συνήθως αποφεύγει, όπως το να κάτσει, με το άνοιγμα της πόρτας για τη βόλτα μπορεί να τον βοηθήσει να το συνηθίσει, να το συμπαθήσει και τελικά να το κάνει πιο εύκολα.

Το ίδιο συμβαίνει και με το φαγητό του. Αντί να ορμήσει στο μπολ, μαθαίνει ότι πρέπει να περιμένει μέχρι να του πείτε «ΟΚ». Είναι πολύ σημαντικό κάθε φορά να του δίνετε αυτό που περιμένει, ώστε να μην χάσει την εμπιστοσύνη του σε εσάς. Αν, για παράδειγμα, του ζητήσετε να κάτσει και στη συνέχεια δεν του δώσετε το φαγητό, μπορεί να μπερδευτεί και να χρειαστεί να ξεκινήσετε την εκπαίδευση από την αρχή. Πιθανότατα θα έχετε δει σκύλους να κάθονται μόλις ο ιδιοκτήτης τους πάρει στα χέρια του το λουρί της βόλτας ή βγάλει από την τσέπη μια λιχουδιά. Αυτό δείχνει ότι το ζώο έχει μάθει τη σειρά των πραγμάτων και γνωρίζει πώς θα φτάσει σε αυτό που θέλει.

Το παράδειγμα με το μπαλάκι

Ένα ακόμη χαρακτηριστικό παράδειγμα αφορά το παιχνίδι με το μπαλάκι. Ο σκύλος μπορεί να θέλει να του το πετάξετε για να το πιάσει, αλλά να βαριέται να το φέρει πίσω ή, ακόμη κι αν το φέρει, να μην το αφήνει στο σημείο όπου βρίσκεστε. Όσο περισσότερο επιμένετε ότι πρέπει να το φέρει σε εσάς ώστε να το πετάξετε ξανά, τόσο πιθανότερο είναι να αρχίσει να το κάνει από μόνος του. Με αυτόν τον τρόπο, θα μπορέσει να πετύχει αυτό που θέλει περισσότερο, δηλαδή να του ξαναπετάξετε το μπαλάκι.

Πώς λειτουργεί στην καθημερινότητα

Ο κανόνας της γιαγιάς είναι ένας τρόπος ώστε να είστε και εσείς και ο σκύλος ευχαριστημένοι. Ναι, θα του κάνετε το χατίρι, αλλά πρώτα χρειάζεται να κάνει κι εκείνος κάτι που ίσως δεν θέλει τόσο πολύ. Φυσικά, δεν μιλάμε για κάτι που θα του προκαλέσει πόνο ή θα τον βάλει σε κίνδυνο. Πρόκειται για κάτι που ο ίδιος θεωρεί περιττό και που τον καθυστερεί από τον τελικό του στόχο. Όσο περισσότερο δουλεύετε προς αυτή την κατεύθυνση, τόσο περισσότερο θα προσαρμόζεται και ο ίδιος, κάνοντας αυτό που χρειάζεται. Στο τέλος, όχι μόνο θα πάρει την ανταμοιβή του, αλλά θα έχει ενισχύσει και τη σχέση του μαζί σας.

Ο κανόνας μπορεί ακόμη να χρησιμοποιηθεί όταν ο σκύλος θέλει να κατευθύνει τη βόλτα, να αλληλεπιδράσει με έναν γείτονα που συμπαθεί ή να πλησιάσει έναν άλλο σκύλο. Όλα αυτά μπορούν να γίνουν, εφόσον συμβαίνουν με τους δικούς σας όρους και μέσα στους κανόνες που θέλετε να ακολουθεί στη συμπεριφορά του. Αυτό μπορεί να σημαίνει να μην τραβάει το λουρί, να μη γαβγίζει χωρίς λόγο ή να περιμένει τη δική σας εντολή πριν φάει κάτι που βρίσκει κάτω και δεν γνωρίζετε τι είναι.

Δείτε τι ταιριάζει περισσότερο στον δικό σας σκύλο και εφαρμόστε τον κανόνα σε καθημερινές δραστηριότητες που κάνετε μαζί. Όσο πιο συνεπείς και ήρεμοι είστε, τόσο πιο εύκολα ο χνουδωτός φίλος σας θα καταλάβει ότι, για να πάρει αυτό που θέλει, χρειάζεται πρώτα να κάνει κάτι που ίσως μέχρι σήμερα απέφευγε. Και αν δείτε ότι δυσκολεύεστε, μπορείτε πάντα να ζητήσετε τη βοήθεια ενός επαγγελματία εκπαιδευτή. Άλλωστε, έχουμε φάει φακές, ρεβίθια, τραχανά και ό,τι άλλο μας σέρβιρε η μαμά και η γιαγιά, προκειμένου να φτάσουμε τελικά σε εκείνο το κομμάτι τούρτας. Το ίδιο μπορεί να συμβεί και με τον σκύλο σας.