Καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου: Ώρα μηδέν για τις έρευνες στην Κάσο – Το διπλωματικό παρασκήνιο με την Τουρκία (VIDEO)

Σε κρίσιμη φάση εισέρχεται το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, καθώς το γαλλικό ερευνητικό πλοίο Abeille Marengo βρίσκεται στο λιμάνι του Ηρακλείου, έτοιμο να αποπλεύσει για την επανέναρξη των βυθομετρικών ερευνών. Οι εργασίες αναμένεται να πραγματοποιηθούν στη θαλάσσια περιοχή ανατολικά της Κρήτης και της Κάσου, όπου το καλοκαίρι του 2024 είχαν διακοπεί έπειτα από την ένταση που προκλήθηκε με την Τουρκία.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που μεταδίδονται από την ΕΡΤ, ο απόπλους του πλοίου ενδέχεται να πραγματοποιηθεί την Τετάρτη 11 Νοεμβρίου, με προορισμό διεθνή ύδατα νοτιοανατολικά της Καρπάθου. Η έναρξη των ερευνών θεωρείται σημαντικό βήμα για την πρόοδο του Great Sea Interconnector (GSI), καθώς προηγείται της διαδικασίας πόντισης του υποθαλάσσιου καλωδίου.

Το ενδιαφέρον της Αθήνας επικεντρώνεται στην απρόσκοπτη πραγματοποίηση των εργασιών, αλλά και στην αποφυγή μιας νέας ελληνοτουρκικής έντασης αντίστοιχης με εκείνη που είχε σημειωθεί στην περιοχή της Κάσου πριν από δύο χρόνια.

Οι NAVTEX και η αντίδραση της Τουρκίας

Η διαδικασία για την επανέναρξη των ερευνών έχει ήδη προχωρήσει σε επίπεδο αδειοδοτήσεων. Η γαλλική εταιρεία Nexans, που έχει αναλάβει την κατασκευή του καλωδίου, υπέβαλε τα σχετικά αιτήματα στις αρμόδιες αρχές της Ελλάδας και της Κύπρου, οι οποίες προχώρησαν στις προβλεπόμενες ενέργειες.

Από ελληνικής πλευράς εκδόθηκε NAVTEX μέσω του σταθμού του Ηρακλείου για τις εργασίες στην περιοχή ενδιαφέροντος, ενώ αντίστοιχη ναυτική οδηγία εκδόθηκε και από την Κύπρο. Η Τουρκία αντέδρασε με την έκδοση αντι-NAVTEX, επαναφέροντας τις διαφωνίες που υπάρχουν γύρω από τις αρμοδιότητες και τα δικαιώματα στις συγκεκριμένες θαλάσσιες ζώνες.

Για την ελληνική κυβέρνηση, βασική επιδίωξη είναι να προχωρήσουν οι έρευνες χωρίς να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι απαιτείται τουρκική έγκριση. Η Αθήνα υποστηρίζει ότι οι σχετικές διαδικασίες έχουν ολοκληρωθεί από τις αρμόδιες ελληνικές και κυπριακές αρχές και ότι η υλοποίηση του έργου στηρίζεται στο διεθνές δίκαιο.

Το διπλωματικό παρασκήνιο και η γαλλική ρηματική διακοίνωση

Την ίδια ώρα, η γαλλική πλευρά βρίσκεται σε διπλωματικές επαφές με την Άγκυρα, με στόχο να αποφευχθούν ενέργειες που θα μπορούσαν να εμποδίσουν τις εργασίες του ερευνητικού πλοίου.

Στο επίκεντρο έχει βρεθεί η ρηματική διακοίνωση της Γαλλίας προς την Τουρκία, το ακριβές περιεχόμενο της οποίας δεν έχει δημοσιοποιηθεί. Η ελληνική κυβέρνηση διευκρινίζει ότι η συγκεκριμένη επικοινωνία αφορά ζητήματα ασφάλειας της ναυσιπλοΐας και δεν αποτελεί αίτημα αδειοδότησης ούτε αναγνώριση κυριαρχικών δικαιωμάτων της Τουρκίας.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, μιλώντας στην εκπομπή «Ευθέως» του ΕΡΤnews, επανέλαβε ότι οι άδειες για τις έρευνες έχουν χορηγηθεί από τις αρμόδιες αρχές της Ελλάδας και της Κύπρου.

«Δεν έχει ζητηθεί, ούτε πρόκειται να ζητηθεί, άδεια από την Τουρκία», υπογράμμισε, απορρίπτοντας το ενδεχόμενο η γαλλική διπλωματική κίνηση να μπορεί να ερμηνευθεί ως αναγνώριση τουρκικών αξιώσεων.

Η Αθήνα αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στον τρόπο με τον οποίο θα εξελιχθούν οι επαφές Παρισιού και Άγκυρας, επιδιώκοντας να μην υπάρξουν ασάφειες που θα μπορούσαν να προκαλέσουν νέες αντιπαραθέσεις σχετικά με τις θαλάσσιες ζώνες.

Σε επιχειρησιακή ετοιμότητα οι ελληνικές αρχές

Παράλληλα με τις διπλωματικές διεργασίες, οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις παρακολουθούν τις εξελίξεις στην περιοχή όπου πρόκειται να πραγματοποιηθούν οι έρευνες, καθώς και την πορεία που θα ακολουθήσει το γαλλικό πλοίο.

Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, οι Ένοπλες Δυνάμεις βρίσκονται σε επιχειρησιακή ετοιμότητα, ενώ σε μερική επιφυλακή έχει τεθεί και το Λιμενικό Σώμα. Η ελληνική πλευρά επιδιώκει να αποφύγει την κλιμάκωση, διαμηνύοντας ταυτόχρονα ότι θα υπερασπιστεί την εθνική κυριαρχία και τα κυριαρχικά της δικαιώματα.

«Η Ελλάδα δεν υποχωρεί. Ασκεί μια ενεργητική εξωτερική πολιτική», δήλωσε τη Δευτέρα ο Παύλος Μαρινάκης, περιγράφοντας τη στάση της κυβέρνησης απέναντι στις εξελίξεις.

Στο διπλωματικό και στρατιωτικό επίπεδο εξετάζονται διαφορετικά ενδεχόμενα τουρκικής αντίδρασης, από την έκδοση νέας NAVTEX μέχρι την παρουσία μέσων επιτήρησης στην περιοχή. Ωστόσο, παραμένει άγνωστο ποια στάση θα επιλέξει τελικά η Άγκυρα όταν ξεκινήσουν οι έρευνες.

Η στρατηγική σημασία της ηλεκτρικής διασύνδεσης

Πέρα από τις ελληνοτουρκικές διαφωνίες, το έργο Great Sea Interconnector αποτελεί σημαντικό ενεργειακό εγχείρημα για την Ελλάδα και την Κύπρο, καθώς προβλέπει την ηλεκτρική διασύνδεση των δύο χωρών μέσω υποθαλάσσιου καλωδίου.

Η υλοποίησή του εντάσσεται στον ευρύτερο σχεδιασμό για την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και τη διασύνδεση των ευρωπαϊκών αγορών ηλεκτρικής ενέργειας, με ιδιαίτερη σημασία για την Κύπρο.

Η εμπλοκή γαλλικής εταιρείας και το ευρωπαϊκό ενδιαφέρον για το έργο προσδίδουν στις εξελίξεις ευρύτερη διεθνή διάσταση. Για την Αθήνα, η συνέχιση των ερευνών συνδέεται τόσο με την πρόοδο ενός στρατηγικού ενεργειακού σχεδίου όσο και με την άσκηση των δικαιωμάτων που υποστηρίζει ότι απορρέουν από το διεθνές δίκαιο.

Το επόμενο διάστημα, επομένως, το ενδιαφέρον στρέφεται στον απόπλου του Abeille Marengo και στην έναρξη των εργασιών στη θαλάσσια περιοχή νοτιοανατολικά της Καρπάθου. Η εξέλιξη αυτή θα δείξει αν οι έρευνες μπορούν να προχωρήσουν χωρίς νέα ένταση, μετά τη διακοπή που είχε σημειωθεί το καλοκαίρι του 2024.