ΜΚΟ: Παιδιά σε ανάγκη, ενήλικες στην… πολυτέλεια

Η έκθεση Βουρλιώτη το 2023 αναδεικνύει τα ύποπτα σημάδια και τις σαφείς ενδείξεις λαμογιάς, όπως υπερβολικοί μισθοί, μεταφορές χρημάτων σε συγγενείς, κ.λπ. Αναφέρει ακόμη ότι το σύστημα έχει πολλές αδυναμίες, όπως πολλά διαφορετικά μητρώα, ελάχιστο έλεγχο και εύκολη σύσταση ΜΚΟ χωρίς ουσιαστικό έργο.

Οι ΜΚΟ δεν πρόκειται να καταργηθούν ή να τεθούν υπό ενδελεχή έλεγχο, διότι από τη… δημιουργία τους απολαμβάνουν ιδιαίτερη προστασία.Από το 2023 είχε συνταχθεί σχετική έκθεση με τη μεθολογία τετοιας απάτης.Η Αρχή για το Ξέπλυμα Βρώμικου Χρήματος εξέτασε πολλές υποθέσεις και βρήκε ότι κάποιοι εκμεταλλεύονται τις Μη Κερδοσκοπικές Οργανώσεις (ΜΚΟ ή ΑΜΚΕ).   Η έκθεση Βουρλιώτη εξηγούσε με σαφήνεια πώς κάποιοι μετατρέπουν εκκλήσεις βοήθειας σε προσωπικές «μηχανές» χρημάτων…

Στο δε εξωτερικό, όπου αρκετές κακουργηματικές υποθέσεις έχουν φτάσει σε αμετάκλητες δικαστικές αποφάσεις, αποκαλύπτεται μια σκληρή αντίφαση. Ιδρυτές και υψηλόβαθμα στελέχη που διαχειρίζονταν εκατομμύρια ευρώ, λίρες ή δολλάρια, καταλήγουν σε φυλακή για λίγα χρόνια, ενώ τα ποσά που καταχράστηκαν αγγίζουν αστρονομικά ύψη για να κάνουν “μεγάλη ζωή” τα υπόλοιπα…

Κόστος και όφελος της… υπεξαίρεσης

Οι δικαστικές αποφάσεις δείχνουν ότι το σύστημα τιμωρεί, όμως το ύψος της ποινής συχνά φαίνεται δυσανάλογο με αυτό της ζημιάς, η οποία δεν είναι μόνο οικονομική, αλλά κοινωνική και ηθική. Στις ΗΠΑ, ο Keith Taylor, ιδρυτής και πρώην CEO του Modest Needs Foundation (οργάνωση που στήριζε οικογένειες χαμηλού εισοδήματος με απρόβλεπτα έξοδα), καταδικάστηκε πρόσφατα, τον Οκτώβριο του 2026 σε οκτώ χρόνια φυλάκιση. Είχε υπεξαιρέσει περισσότερα από 2,5 εκατομμύρια δολάρια από δωρεές. Τα χρήματα χρησιμοποιήθηκαν για χλιδάτη κατοικία στο κέντρο της Νέας Υόρκης, για γεύματα στα ακριβότερα εστιατόρια και για άλλες προσωπικές  και πολυτελείς δαπάνες. Η δε ποινή θεωρήθηκε σχετικά αυστηρή για αμερικανικά δεδομένα, όμως σε σχέση με το ύψος των χρημάτων και την προδοσία της εμπιστοσύνης χιλιάδων δωρητών είναι ακόμη συζητήσιμη.

Καλή αναλογία κινδύνου-«απόδοσης»

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, ο Kwabena Duodu, πρώην οικονομικός παράγοντας της οργάνωσης Save the Children, μαζί με δύο…  κληρικούς, καταδικάστηκαν για απάτη με επιστροφές φόρων ύψους περίπου 1,5 εκατομμυρίου λιρών. Ο βασικός κατηγορούμενος «εφαγε» ποινή δέκα ετών.  Η υπόθεση έκλεισε όμως το ερώτημα παραμένει. Πόσα χρόνια φυλακής αντιστοιχούν σε ενάμισι εκατομμύριο λίρες που αφαιρέθηκαν από προγράμματα βοήθειας παιδιών; Παλαιότερη υπόθεση στην ίδια χώρα αφορούσε τον Edward McKenzie-Green, πρώην επικεφαλής της μονάδας καταπολέμησης απάτης της Oxfam. Καταδικάστηκε σε δύο χρόνια και πέντε μήνες φυλάκιση, επειδή δημιούργησε εικονικές εταιρείες  αποσπώντας 65.000 λίρες. Ο άνθρωπος που είχε αποστολή να εντοπίζει απάτες στην οργάνωση ήταν ο ίδιος καταχραστής. Η ποινή όπως και τα χρήματα της κομπίνας τους δεν φθάνουν άλλες υποθέσεις, όμως όταν οι ελεγκτές γίνονται ελεγχόμενοι τότε κάτι έχει στραβώσει για τα καλά στις κοινωνίες της λεγόμενης πολιτισμένης δύσης. Στην Ελβετία, ο Peter Conlon,  ιδρυτής εταιρείας τεχνολογίας δωρεών που συνεργαζόταν με μεγάλες φιλανθρωπικές οργανώσεις, καταδικάστηκε σε τρία χρόνια φυλάκιση (εκ των οποίων τα δύο με αναστολή) για υπεξαίρεση σχεδόν… τεσσάρων εκατομμυρίων ευρώ! Τα χρήματα προορίζονταν για τη Διεθνή Ομοσπονδία του Ερυθρού Σταυρού, για οργανώσεις προστασίας προσφύγων και για προγράμματα βοήθειας παιδιών. Τελικά “αξιοποιήθηκαν” για να στηρίξουν την εταιρεία του. Η υπόθεση έκλεισε με ομολογία αφήνοντας πίσω της ερωτήματα για το πόσο εύκολα μπορούν να διακινηθούν τεράστια ποσά μέσα από φαινομενικά… νόμιμα κανάλια.

Λίγα χρόνια μέσα, πολλά χρόνια έξω με… λεφτά

Αυτές οι υποθέσεις έχουν κοινά χαρακτηριστικά. Όλοι οι δράστες κατείχαν θέσεις εμπιστοσύνης. Τα δε δικαστήρια επιβάλλουν ποινή επιστροφής χρημάτων, όμως η πραγματική ανάκτηση συχνά αποδεικνύεται δύσκολη και ανέφικτη. Το σύστημα τιμωρεί την ατομική κατάχρηση, αλλά δυσκολεύεται να επιβάλει ποινές που να αντανακλούν πλήρως στο μέγεθος της απάτης και… προδοσίας. Οι ποινές είναι μικρές σε όσους χρησιμοποιούν το προσωπείο της φιλανθρωπίας για να γεμίσουν τις τσέπες τους και να αποδυναμώσουν ακόμη περισσότερο ευάλωτους και ανυπεράσπιστους. Οκτώ ή δέκα χρόνια φυλακής για εκατομμύρια ευρώ ή δολάρια μπορεί να φαίνονται πολλά σε νομικό επίπεδο, όμως στην πράξη στέλνουν το σαφές μήνυμα ότι το ρίσκο δεν είναι ανάλογο της τιμωρίας σε περίπτωση που αποκαλυφθούν οι λαμογιές τους. Φυσικά υπάρχουν ανάλογες υποθέσεις στην Ελλάδα, αλλά με μια σημαντική διαφορά σε σχέση με το εξωτερικό. Βρίσκονται για καιρό σε στάδιο προανακρίσεων, παραπομπών σε δικαστηρια κλπ. Τελεσίδικες και αμετάκλητες καταδικαστικές αποφάσεις για υποθέσεις μεγάλης κλίμακας είναι σπάνιες. Όσο για επιστροφές δωρεών, κληροδοτημάτων, λιρών και ευρώ είναι άλλη συζήτηση ακόμη πιο… πονεμένη

Ποιοι πηγαίνουν ακόμη “με το σταυρό στο χέρι”;