ΚΕΔΕ: Το πραγματικό πρόβλημα

Η διεκδίκηση πόρων δεν είναι πάντα αδικαιολόγητη ειδικά σε απομακρυσμένους δήμους από την κεντρική εξουσία ή λόγω γεωγραφίας, πχ σε νησιά, ενώ και η υποχρηματοδότηση σε ορισμένους τομείς είναι γεγονός. Το θέμα είναι ότι η συζήτηση στην ΚΕΔΕ σπάνια φτάνει στο επόμενο επίπεδο, δηλαδή πώς θα τα διαχειριστούν καλύτερα όταν τα πάρουν…

Έξω από το συνέδριο της ΚΕΔΕ, γονείς και εκπαιδευτικοί φώναζαν για σχολεία σε λυόμενα των σεισμών του… 1986, για κτίρια που ξεπερνούν τον αιώνα και για ταβάνια που πέφτουν στα κεφάλια μαθητών. Την ίδια ώρα μέσα στην αίθουσα του συνεδρίου οι δήμαρχοι έλεγαν για έλλειψη χρημάτων και ζητούσαν περισσότερο προσωπικό. Με άλλα λόγια το συνέδριο έμεινε, όπως πάντα, σε διεκδικήσεις, αφού ανέβηκαν οι τόνοι και τελικά συμφώνησαν σε ψήφισμα οικονομικού χαρακτήρα.

Έξω γιατί τα πηγαίνουν καλύτερα;

Σπανίως ως ποτέ, παρά τα ταξίδια των αιρετών στο εξωτερικό, συζητιούνται για το πώς τα καταφέρνουν οι συνάδελφοι τους στις λεγόμενες πλούσιες ευρωπαικές χώρες. Πχ στην Γερμανία οι δήμοι δεν περιμένουν από την κεντρική εξουσία να τους πει πώς θα κρατήσουν όρθια τα σχολεία τους. Είναι οι ίδιοι οι φορείς που τα χτίζουν, τα συντηρούν και σχεδιάζουν επεκτάσεις. Στη διοίκηση τους υπάρχουν υπηρεσίες διαχείρισης ακινήτων με μόνιμο προσωπικό, όπως αρχιτέκτονες, μηχανικούς, ειδικούς στη συντήρηση, που παρακολουθούν κάθε σχολείο και προετοιμάζουν προϋπολογισμούς με τους διευθυντές. Το δε δημοτικό συμβούλιο αποφασίζει τις προτεραιότητες, αλλά η εκτέλεση ανήκει σε «επαγγελματική μηχανή» που δεν αλλάζει με κάθε εκλογική αναμέτρηση και άλλον δήμαρχο. Η ίδια λογική ισχύει και για τον πολεοδομικό σχεδιασμο. Στην Ολλανδία οι δήμοι οργάνωσαν τη φροντίδα γύρω από τον πολίτη ορίζοντας πρότυπα, ελέγχοντας και παραδίδοντας έργα, μικρά ή μεγάλα. Ταυτόχρονα πιέζουν για κατοικίες διαθέσιμες στους μόνιμους και βάζοντας όρια στη μετατροπή οικοδομικών τετραγώνων σε εποχική και τουριστική χρήση. Στη Σουηδία οι δήμοι είναι οι εργοδότες των εκπαιδευτικών και οργανώνουν οι ίδιοι τη διοίκηση των τοπικών δομών. Βλέπουν δεδομένα, μιλούν με τους διευθυντές, προσαρμόζουν την κατανομή προσωπικού. Η αυτονομία εδώ δεν σημαίνει «κάνε ό,τι θέλεις», αλλά δυνατότητα οργάνωσης με τρόπο που ανταποκρίνεται στις τοπικές ανάγκες με λογοδοσία και διαφανεια.

Ξέρουν από διεκδίκηση όχι από διαχείριση;

Στη χώρα μας η πολιτική κουλτούρα της αυτοδιοίκησης -και όχι μόνο- ευνοεί τη δυναμική διεκδίκηση πόρων έναντι της αυτοκριτικής για τη διαχείριση. Όμως ο πρωθυπουργός στο συνέδριο της Καλαμάτας κάλεσε σε αυτοκριτική τους δημάρχους, παρά τις προσεχείς εθνικές εκλογές, προκαλώντας αντιδράσεις. Αν το πολιτικό κόστος της παραμένει υψηλότερο από αυτό της απαίτησης για περισσότερα χρήματα η συζήτηση θα μένει σε όσα δεν έχουν και όχι σε όσα δεν έκαναν σωστά. Και όλα δείχνουν ότι ειναι πολλά. Σύμφωνα με την Εθνική Αρχή Διαφάνειας, εξήντα εννέα αυτοδιοικητικοί, ανάμεσα τους δεκαοκτώ δήμαρχοι, εμφανίζονται στην κορυφή των καταγγελιών και των ευθυνών ενώ η πλειονότητα των δήμων παρουσιάζει σοβαρές αδυναμίες στις βασικές διαδικασίες χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης, εσωτερικού ελέγχου και διαφάνειας.

Το 88% των δήμων κάτω από τη… βάση

Έρευνα του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας στο πλαίσιο του μεταπτυχιακού «Βιώσιμη Λογιστική, Χρηματοοικονομική & Διακυβέρνηση» βαθμολόγησε και τους 332 δήμους της χώρας σε 16 βασικές διαδικασίες χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης, εσωτερικού ελέγχου και διαφάνειας. Ο μέσος όρος ήταν μόλις 6,91 στα… 16. Το 88% των δήμων δεν ξεπέρασε το 8/16, ενώ μόνο περίπου 20 δήμοι κατάφεραν βαθμολογία 12/16 ή υψηλότερη. Υπάρχουν δηλαδή λίγα θετικά παραδείγματα και  μεγάλο μέρος των διαθέσιμων πόρων (ιδίως για έργα και υποδομές) δεν απορροφάται αποτελεσματικά…

ΚΕΔΕ: Πρόβλημα χρημάτων ή… διαχείρισης;