Τα «μεγάλα ψάρια» θέλουν και έμπειρους… «ψαράδες»
Στα βρώμικα και θολά νερά δεν πας με παλιά και σκισμένα δίχτυα. Άσε που σε τέτοιες «μπίζνες» υπάρχουν μικρά, μεγάλα και ακόμη… μεγαλύτερα ψάρια τα οποία συνήθως δεν "τσιμπάνε" εύκολα
Μελίνα Καραπαναγιωτίδου 
#Από τις αρχές του χρόνου μέχρι σήμερα οι λεγόμενες μεγάλες υποθέσεις φοροδιαφυγής και οργανωμένου εγκλήματος δείχνουν ότι το πρόβλημα είναι συστηματικό και συνεπώς η αντιμετώπιση χρειάζεται αντίστοιχη… συστηματικότητα.
#Η αλληλοκάλυψη αρχών είναι αναμενόμενη, διότι μια υπόθεση μπορεί να έχει ταυτόχρονα ποινικό, φορολογικό και οικονομικό σκέλος. Δημιουργεί όμως πολυπλοκότητα ως προς το ποιος κάνει τι και πότε και σκέψεις ότι ενδεχομένως να υπάρχουν κενά ή λάθη.
Τον Ιούλιο του 2024 ο πρόεδρος της Αρχής Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες, Χαράλαμπος Βουρλιώτης, είπε (βλ εδώ) στη Μόνιμη Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής κάτι πολύ απλό. Ότι η Αρχή δεν είχε ούτε έναν μόνιμο υπάλληλο και ότι, σε ελεύθερη μετάφραση, τα “μεγάλα ψάρια” θέλουν τον κατάλληλο “μάστορα” και τα κατάλληλα εργαλεία. Η αρχή δούλευε, όπως είχε πει, με πενήντα αποσπασμένους των οποίων οι αποσπάσεις έληγαν! Είχε χαρακτηρίσει δε τον εαυτό του «επαίτη υπαλλήλων» ώστε η τεχνογνωσία να μη χάνεται κάθε φορά που κάποιος επέστρεφε στην κανονική υπηρεσία του. Έκτοτε τα πράγματα άλλαξαν. Ο νόμος 5162/2024 δημιούργησε οργανικές θέσεις, ο νόμος 5225/2025 έδωσε δυνατότητα μετατάξεων και απόφαση του ίδιου του προέδρου το 2026 προβλέπει μετατροπή προσωποπαγών θέσεων σε οργανικές. Το αίτημα όμως μήπως παραμένει για περισσότερα χέρια και εργαλεία, όταν οι οργανωμένες ομάδες επενδύουν συνεχώς σε όλο και πιο σύγχρονα λογισμικά, δίκτυα εταιρειών και ευφάνταστες τεχνικές απόκρυψης;
Από τις αρχές του χρόνου μέχρι σήμερα οι υποθέσεις με τα “μεγάλα ψάρια” δείχνουν ότι η οικονομική εγκληματικότητα δεν περιορίζεται σε μεμονωμένες παραβάσεις. Οργανωμένες ομάδες χρησιμοποιούν… συστηματικά ψηφιακά εργαλεία και εταιρικές δομές για να κρύβουν έσοδα, να αποφεύγουν φόρους και εισφορές και να αφήνουν σωρευμένες οφειλές προς το δημόσιο. Το μοτίβο επαναλαμβάνεται με παραλλαγές. Τον Ιανουάριο η Διεύθυνση Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος μαζί με την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων εξάρθρωσαν σπείρα που χρησιμοποιούσε παράνομο λογισμικό σε πρατήρια καυσίμων για να αλλοιώνει τις μετρήσεις των αντλιών. Η ζημιά ξεπερνούσε τα 25 εκατομμύρια ευρώ σε βάθος πενταετίας και αφορούσε είκοσι πρατήρια. Τον Σεπτέμβριο άλλη υπόθεση της ίδιας διεύθυνσης αφορούσε εικονικές εταιρείες και ανύπαρκτες συναλλαγές με σκοπό απάτες σε βάρος των φορολογουμένων, με ζημιά πάνω από 13 εκατομμύρια ευρώ.
Δύο ακόμη υποθέσεις επιβεβαίωσαν την ίδια λογική. Η μία αφορούσε δίκτυο εταιρειών στην εστίαση και τη νυχτερινή διασκέδαση, με αχυρανθρώπους και οφειλές προς τον ΕΦΚΑ (και όχι μόνο) που έφταναν τα 5,3 εκατομμύρια ευρώ. Η άλλη αφορούσε αλυσίδα καταστημάτων εστίασης όπου ειδική λειτουργία στο σύστημα παραγγελιών επέτρεπε την ολοκλήρωση συναλλαγών χωρίς έκδοση αποδείξεων. Η συνεργασία της διεύθυνσης με την ΑΑΔΕ κατέγραψε -σύμφωνα με τις ανακοινώσεις- ζημιά 35 εκατομμύρια ευρώ και κρυμμένη φορολογητέα ύλη 150 εκατομμύρια ευρώ, με 23 συλλήψεις και δεκάδες εμπλεκόμενους. Και στις δύο περιπτώσεις κινήθηκαν διαδικασίες δέσμευσης περιουσιακών στοιχείων μέσω της Αρχής Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων. Παράλληλα, η ίδια διεύθυνση προχώρησε σε συλλήψεις για υπόθεση παρέμβασης σε αγώνες καλαθοσφαίρισης, με κατασχέσεις μετρητών και άλλων πειστηρίων. Όπως και άλλες υποθέσεις που αφορούν αθλητικές ομοσπονδίες ή αλυσίδες με αρτοποιεία και νυχτερινά μαγαζιά, βρίσκεται σε στάδιο διερεύνησης. Το ίδιο ισχύει και για συνδέσεις με πολιτικό κόμμα που εμφανίστηκαν σε ευρύτερες έρευνες για απάτες σε βάρος του ΕΦΚΑ.
Αυτό που συναντάται στις υποθέσεις είναι η εκμετάλλευση των ψηφιακών συστημάτων και των εταιρικών μορφών. Το λογισμικό κρύβει μέρος του κύκλου εργασιών, ενώ τα δίκτυα και οι αχυράνθρωποι απομακρύνουν τους πραγματικούς ωφελούμενους από τις οφειλές. Η αλληλοκάλυψη των αρχών είναι αναμενόμενη, μια υπόθεση μπορεί να έχει ταυτόχρονα ποινικό, φορολογικό και περιουσιακό σκέλος. Δημιουργεί όμως πολυπλοκότητα ως προς το ποιος κάνει τι και πότε. Για τη δε ΑΑΔΕ υπάρχουν κοινοβουλευτικές ερωτήσεις για κενές οργανικές θέσεις και επάρκεια προσωπικού. Φυσικά οι μεμονωμένες εξαρθρώσεις είναι σημαντικές. Η διάλυση όμως των μηχανισμών που τις τροφοδοτούν χρειάζεται σταθερή στελέχωση και συνεχή τεχνογνωσία. Από τον Ιανουάριο μέχρι σήμερα οι λεγόμενες μεγάλες υποθέσεις δείχνουν ότι το πρόβλημα είναι συστηματικό και συνεπώς η αντιμετώπιση χρειάζεται αντίστοιχη συστηματικότητα. Σε τέτοιες «μπίζνες» υπάρχουν μικρά, μεγάλα και ακόμη… μεγαλύτερα ψάρια τα οποία συνήθως γλυτώνουν διότι κολυμπάνε και σε άλλες θάλασσες και δεν τσιμπάνε εύκολα…
Εγκληματική οργάνωση κτηνιάτρων, σφαγές ανύπαρκτων ζώων και… επιδοτήσεις
