Τι μας θυμίζει ο θάνατος του Νικολάου Στασινόπουλου

Ο θάνατος του πατριάρχη του ομίλου ΒΙΟΧΑΛΚΟ, Νικολάου Στασινόπουλου, έρχεται να προστεθεί σε άλλους εκπροσώπων της ίδιας γενιάς μεγάλων οικονομικών παραγόντων. Πρόκειται για ανθρώπους που χαρακτηρίζονταν από εργατικότητα, ρεαλισμό, ταπεινοφροσύνη και γενναιοδωρία. Από το 1969, το οικογενειακό ίδρυμα προσφέρει σημαντικό -συνήθως αθόρυβο- χορηγικό έργο στους τομείς της εκπαίδευσης και του πολιτισμού, με ιδιαίτερη έμφαση στην Αρκαδία, τόπο καταγωγής της οικογένειας Στασινοπούλου.

Οι παλιές επιχειρηματικές οικογένειες είχαν όλες ένα κοινό χαρακτηριστικό: πλούτιζαν κυρίως από εξαγωγές ή δραστηριότητες στην αλλοδαπή, αλλά συστηματικά βοηθούσαν την πατρίδα τους, είτε μέσω φιλανθρωπίας είτε μέσω συνεχών επενδύσεων. Δεν είναι τυχαίο ότι σήμερα μιλάμε για το θωρηκτό Αβέρωφ, το Ζάππειο, το Χαρίσειο, το Παπάφειο, το Σισμανόγλειο, το Θεαγένειο, για τη στήριξη της οικογένειας Λασκαρίδη στο Πολεμικό Ναυτικό (και όχι μόνο), και φυσικά για τα ιδρύματα Ευγενίδη, Ωνάση, Λάτση και Μαρτίνου.

Ακόμη και σήμερα, οι παλαιοί βιομήχανοι και εφοπλιστές αναλαμβάνουν τις πλέον σοβαρές -και κυρίως διακριτικές- δωρεές. Δεν χρειάζεται να θυμίσουμε πόσο ξεχώρισαν με τη φιλανθρωπία τους ορισμένοι Έλληνες μεγιστάνες κατά την περίοδο των μνημονίων, όταν η κοινωνία βρισκόταν στα πρόθυρα κατάρρευσης. Αντίθετα, δεν διακρίνεται ανάλογη διάθεση σε όσους δραστηριοποιούνται σχεδόν αποκλειστικά στην τοπική αγορά και σε τομείς εξαρτημένους από την κεντρική εξουσία: παραχωρήσεις υποδομών, λιανικό εμπόριο, ενέργεια, δημόσια έργα, τραπεζική. Αναφερόμαστε κυρίως σε επιφανείς επιχειρηματίες των τελευταίων σαράντα ετών.

Αντί για αφιλοκερδή προσφορά στο σύνολο, προτιμούν να διαθέτουν το πλεόνασμά τους σε οικονομικά ζημιογόνες, μα πολιτικά χρήσιμες δραστηριότητες: σε τηλεοπτικά κανάλια και ποδοσφαιρικές ομάδες. Με άλλα λόγια, δεν χαρίζουν μα επενδύουν, επιδιώκοντας μεγέθυνση πλούτου και ενίσχυση επιρροής. Παράλληλα, αν και συχνά χαρακτηρίζονται «εθνικοί πρωταθλητές» και απολαμβάνουν προνομιακή κρατική στήριξη, προτιμούν να τοποθετούν τα εταιρικά τους κέρδη αλλού και όχι εδώ. Δυστυχώς, δεν θα ήταν υπερβολή να ειπωθεί πως μια μερίδα μεγιστάνων αντιμετωπίζει την Ελλάδα ως αγελάδα: το τάισμά της εξασφαλίζεται από τον λαό, ενώ οι ίδιοι απλώς απολαμβάνουν το γάλα.

Για αυτούς, η χώρα υπάρχει μόνο για να περνούν ανέμελα ένα μέρος του ελεύθερου χρόνου τους, ή για να ανταγωνίζονται μεταξύ τους ως προς το ποιός έχει τις καλύτερες σχέσεις με την εκάστοτε κυβέρνηση και με τις ξένες δυνάμεις. Σε ανησυχητικά μεγάλο βαθμό, η σημερινή άρχουσα τάξη σκέφτεται και ενεργεί σχεδόν αποικιοκρατικά: ενδιαφέρεται να αποσπά πλούτο, όχι να τον παράγει. Οι στρατηγικές προοπτικές της χώρας την απασχολούν ελάχιστα, και μάλλον ακαδημαϊκά. Δεν είναι λοιπόν τυχαίο ότι δεν καθοδηγεί τη χώρα προς κάποια κατεύθυνση.

Με άλλα λόγια, έχουμε μεν άρχουσα τάξη, αλλά δεν άρχει όπως θα όφειλε.