Ποιος ευθύνεται για τη «δικτατορία της μουτζούρας»;

Τις προηγούμενες ημέρες πραγματοποιήθηκε επιχείρηση καλλωπισμού και καθαρισμού από γκράφιτι στον -γενικά παραμελημένο- άξονα της Δημητρίου Γούναρη. Ως είθισται, τα δημοτικά συνεργεία καθάρισαν τοίχους, επισκεύασαν παγκάκια και έβαψαν κολώνες φωτισμού. Για πρώτη φορά μάλιστα, η δράση αφορούσε και ιδιωτικούς χώρους: εισόδους πολυκατοικιών, προσόψεις καταστημάτων κοκ. Καθαρίστηκαν λοιπόν ακόμη και οικοδομές που επηρεάζουν την εικόνα ενός πεζόδρομου με υψηλή πολιτιστική και τουριστική αξία. Η δράση ήταν αποτέλεσμα συνεργασίας με επιχειρηματίες, οι οποίοι προσέφεραν χορηγίες. Με αφορμή την όλη επιχείρηση, ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης αναφέρθηκε σε «δικτατορία της μουτζούρας», στην οποία πρέπει να αντισταθούν οι κάτοικοι. Η διαπίστωσή του είναι εξόφθαλμα ορθή, όμως η κατάσταση δεν οφείλεται στη στάση των κατοίκων. Η άθλια αυτή κατάσταση οφείλεται κατά βάση στις αρχές, τοπικές και εθνικές.

Η αισθητική υποβάθμιση των πόλεών μας είναι χιλιοδιαπιστωμένη, μα και πολύπλευρη. Εκτός από τα κυριολεκτικά αμέτρητα tags και συνθήματα, αισθητική υποβάθμιση συνιστούν η κατάσταση πεζοδρομίων και δενδροδόχων, οι όψεις των κτιρίων στα πιο πολυσύχναστα σημεία, τα νοικοκυριά των αστέγων, και φυσικά το καθαρό περιβάλλον.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, ο δήμος αποφάσισε να αναδείξει τις μουτζούρες, όμως η επιλεγείσα τακτική γεννά ένα σοβαρό ερώτημα: είναι δυνατόν να αναζητείται χορηγία για την εκτέλεση μιας τόσο στοιχειώδους ενέργειας; Με άλλα λόγια, ο δημόσιος χώρος δεν θα δει νέα παρόμοια επέμβαση ώσπου να υπάρξει νέα χορηγία; Μια δημοτική αρχή με προϋπολογισμό εκατοντάδων εκατομμυρίων και με δυναμικό χιλιάδων εργαζομένων δεν έχει τη δυνατότητα να καθαρίζει τοίχους λερωμένους από σπρέι; Εν πάση περιπτώσει, όποια και αν είναι η απάντηση στο παραπάνω ερώτημα, η κατάσταση έχει πια φτάσει στο απροχώρητο. Ανίκανοι να αντιδράσουν, οι ιθύνοντες προτιμούν να κατεδαφίζουν.

Λόγω της χαρακτηριστικά… χαλαρής στάσης του ελληνικού κράτους, η χώρα μας πλέον δέχεται ακόμη και επισκέψεις bombing tours. Πρόκειται για οργανωμένες εκδρομές, απευθυνόμενες κυρίως σε Βορειοευρωπαίους, οι οποίοι δεν μπορούν να εκφραστούν… καλλιτεχνικά στις πατρίδες τους. Ταξιδεύουν λοιπόν σε -περίπου τριτοκοσμικές- ξένες πόλεις, όπου επιδίδονται ανενόχλητοι στο μουτζούρωμα κάθε ελεύθερης επιφάνειας· το εν λόγω… χόμπι ονομάζεται bombing, για ευνόητους λόγους. Εξυπακούεται ότι ιστορικά μνημεία, σημαντικά δημόσια κτίρια και σταθμοί μετρό αποτελούν τους πλέον προσφιλείς στόχους. Το γεγονός τούτο σίγουρα δεν κολακεύει την Ελλάδα. Μάλλον το αντίθετο, τη γελοιοποιεί.

Η προστασία του δημόσιου χώρου από κάθε λογής ρύπανση είναι αναγκαία, διότι καθορίζει την εικόνα των πόλεών μας και, κατ’ επέκταση, την προτίμηση των ξένων και την ευεξία των ντόπιων. Ως αναγκαία, θα πρέπει να θεωρείται και αυτονόητη, ωστόσο η εκ μέρους του ΔΘ προβολή του καθαρισμού της Δημητρίου Γούναρη έμμεσα υποδηλώνει τη σπανιότητα ανάλογων επιχειρήσεων. Το κράτος δεν επιτρέπεται να αδιαφορεί, μεταμφιέζοντας τη στάση του ως φιλελευθερισμό. Εκτός από περισσότερη αστυνόμευση και πιο τακτικούς καθαρισμούς που αποθαρρύνουν τους… καλλιτέχνες, θα πρέπει επιτέλους να επεκταθεί η υποχρεωτική κοινωνική εργασία και στην καθαριότητα.

Τα θεσμικά και τεχνικά εργαλεία υπάρχουν, όπως υπάρχει και η κοινωνική ομοφωνία. Το γιατί δεν υπάρχει η βούληση χρήσης τους αποτελεί ένα ακόμη ελληνικό παράδοξο.