Άνθρωπος στα σκουπίδια, πόλη που συνηθίζει την εξαθλίωση

Τα ξημερώματα της Πέμπτης, απορριμματοφόρο στη λεωφόρο Νίκης, περισυνέλλεξε μαζί με τα σκουπίδια και έναν άνθρωπο. Ο -ρουμανικής (;) καταγωγής- άστεγος κοιμόταν μέσα σε κάδο απορριμμάτων και ξύπνησε κατά το άδειασμα του κάδου. Αποτέλεσμα ήταν να σπάσει το πόδι του. Το συμβάν χαρακτηρίζεται μάλλον κωμικοτραγικό επειδή -ευτυχώς- δεν είχαμε απώλεια ζωής· στην περίπτωση εκείνη θα ήταν απλά τραγικό.

Στους δρόμους του ιστορικού κέντρου διαβιούν πλέον δεκάδες άτομα, κατά κανόνα ξένης καταγωγής. Στήνουν τα αυτοσχέδια νοικοκυριά τους σε σημεία που θεωρούν ασφαλή μα και προσοδοφόρα. Τα άτομα αυτά είναι συνήθως επαίτες, άρα οι πιο πολυσύχναστοι δρόμοι τους είναι πιο ελκυστικοί. Κατά συνέπεια, τους βρίσκουμε να έχουν απλώσει τις κουβέρτες και το στρώμα τους στην Αριστοτέλους, στη Βενιζέλου, στην Ίωνος Δραγούμη, ακόμη και στην Τσιμισκή. Αναγκαστικά, τριγύρω κάνουν και τις προσωπικές τους ανάγκες. Ο αλλοδαπός στον κάδο ήταν μια πολύ ακραία σχετική περίπτωση, και ίσως βρέθηκε εκεί επειδή είχε κάπως χάσει τις αισθήσεις του.

Εκτός από τους άστεγους αυτούς, η αγορά και τα φανάρια της Θεσσαλονίκης κατακλύζονται καθημερινά και από άλλους επαίτες, με πιο… επαγγελματική συμπεριφορά. Οι εν λόγω παρουσιάζονται σε διάφορες μορφές: από σκυθρωπούς άνδρες σε πεζοδρόμια, παραμορφωμένους ή ακρωτηριασμένους, μέχρι ευγενικά κορίτσια με -υποτιθέμενη- πνευματική αναπηρία, που πλησιάζουν θαμώνες των καταστημάτων εστίασης. Περιστασιακά κρατούν κι ένα χαρτονάκι, όπου αναγράφεται η λέξη «ΠΕΙИΑΩ»(sic).

Όλοι όσοι βρίσκονται έστω τα Σαββατοκύριακα στο κέντρο είναι απολύτως εξοικειωμένοι με τις παραπάνω εικόνες. Πολλοί έχουν επίσης ακούσει διάφορες δυσάρεστες φήμες: ότι τα άτομα αυτά ελέγχονται από κυκλώματα εξαναγκασμού σε επαιτεία· ότι τα κυκλώματα αυτά τους αναδιανέμουν σε όλη την Ελλάδα, αναλόγως συνθηκών και… ρόλων· ότι τα ίδια κυκλώματα θησαυρίζουν πλέον χάρη στην αύξηση του τουρισμού city break.

Οι ελληνικές αστυνομικές αρχες είναι και πολυάριθμες, και εξοπλισμένες με κάμερες. Οι πολίτες -δικαίως- αναρωτιούνται πώς είναι δυνατόν να περνούν απαρατήρητοι όλοι αυτοί οι άνθρωποι, και όχι μόνο από την ΕΛΑΣ: ούτε η κατά τόπους δημοτική αστυνομία ασχολείται μαζί τους, ενώ δεν επιδεικνύει αντίστοιχη απάθεια όταν πρόκειται για πλανόδιους μουσικούς. Δεδομένης λοιπόν της φημολογίας για ύπαρξη κυκλωμάτων, γεννάται η απορία αν η κρατική αδράνεια οφείλεται σε παράνομες δοσοληψίες και όχι σε αδιαφορία. Εύλογη απορία.

Τα εξαθλιωμένα άτομα και οι φορτικοί επαίτες δεν ταιριάζουν σε χώρα του ανεπτυγμένου κόσμου, πράγμα γνωστό στα υπόλοιπα Βαλκάνια. Αν και αρκετοί (ενδεχομένως η πλειοψηφία) από όσους έχουμε εδώ προέρχονται από τη γειτονιά μας, δεν πρόκειται να δείτε ανάλογες εικόνες στα Τίρανα, στα Σκόπια, στη Σόφια ή στο Βουκουρέστι. Ασχέτως αν ανήκουν στην ΕΕ ή όχι, τα γειτονικά κράτη δεν επιδεικνύουν την ανεκτικότητα του δικού μας. Αντιθέτως, στο ζήτημα τούτο ομοιάζουν περισσότερο στη Δυτική και Βόρεια Ευρώπη.

Για μια ακόμη φορά, η Ελλάδα παρουσιάζει όψη τριτοκοσμική. Όσες προνοιακές δομές απαιτούνται για την υποστήριξη των πραγματικά αναξιοπαθούντων λειτουργούν με επάρκεια. Κατά συνέπεια, είναι απαράδεκτο να τους επιτρέπεται να ζουν αναξιοπρεπώς, ενώ φέρνουν σε αμηχανία κατοίκους και επισκέπτες, και παράλληλα υποβαθμίζουν το αστικό περιβάλλον. Είναι όμως ακόμη πιο απαράδεκτη η ανοχή σε τυχόν κυκλώματα εκμετάλλευσης της ανθρώπινης ζωής. Ενόσω το φαινόμενο διαιωνίζεται, η κοινωνία καταλήγει σε συμπεράσματα. Συμπεράσματα απαξιωτικά για τις αρχές.