“Πληρωμένες” πραγματογνωμοσύνες και… “φθηνή” δικαιοσύνη

Ύστερα από τόσα λάθη και κενά που αποκαλύπτονται καθημερινά μετά τον θάνατο Μαζωνάκη, μήπως αναδεικνύεται η άμεση ανάγκη δημιουργίας ενός αξιόπιστου φορέα για το ποιες υποθέσεις πρέπει να οδηγούνται στη δικαιοσύνη και ποιες όχι; Οι δε μέχρι τώρα πραγματογνωμοσύνες που διενεργούνται, τόσο από το δημόσιο όσο και από ιδιώτες, πόσο σοβαρά εκλαμβάνονται από το δικαστικό σύστημα;

Νέτα σκέτα

Στα τέλη Απριλίου του 2025 ο Πανελλήνιος Ιατρικός Σύλλογος γιόρταζε τα 100 χρόνια από την ίδρυσή του, διοργανώνοντας ημερίδα για την «ιατρική ευθύνη, αργή δικαιοσύνη και γρήγορη τεχνολογία». Οι γιατροί της χώρας, με επικεφαλής τότε τον Αθανάσιο Εξαδάκτυλο, σκέφθηκαν ότι καλό θα ήταν να συζητήσουν με δικαστικούς και νομικούς τα θέματα αυτά, που αφορούν το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον όχι μόνο του κλάδου τους αλλά και της «μετανθρώπινης» κοινωνίας που διαμορφώνεται μέρα με τη μέρα με ραγδαίους ρυθμούς. Στο αμφιθέατρο της Εθνικής Πινακοθήκης Αθηνών τον συντονισμό ενός κύκλους συζήτησης είχε η Μαντζακίδου, Πρόεδρος του Τριμελούς Συμβουλίου Διοίκησης του Εφετείου Θεσσαλονίκης, Διευθύντρια Κατάρτισης και Επιμόρφωσης Δικαστικών Υπαλλήλων Εθνικής Σχολής Δικαστικών Λειτουργών Σοφία Μαντζακίδου, η οποία έθεσε σοβαρά ερωτήματα και ζητήματα προς εξακρίβωση, τόσο για την ταχύτητα όσο και για την ποιότητα της δικαιοσύνης σε σχέση με την ιατρική αμέλεια, τα ιατρικά λάθη και τις ιατροδικαστικές πραγματογνωμοσύνες.(εδώ το πρόγραμμα)

Από τη μία αίθουσα αναμονής στην άλλη

Αυτή η συζήτηση… διέγνωσε αρκετά από όσα ζούμε εδώ και λίγες εβδομάδες, ύστερα από τον τραγικό θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη. Έθεσε επί τάπητος τα κενά, όπως επίσης και το γεγονός ότι φθάνουν στα δικαστήρια υποθέσεις που δεν θα έπρεπε να φθάνουν, χωρίς επαρκή και αξιόπιστη επιστημονική τεκμηρίωση, ενώ κάποιες άλλες δεν φθάνουν για λόγους μη εύκολης τεκμηρίωσης όσο και αποφυγής της γραφειοκρατικής ταλαιπωρίας. Η πρόεδρος Μαντζακίδου είχε μιλήσει για «πληρωμένες» πραγματογνωμοσύνες και για «ένα σύστημα που έχει πτωχεύσει», ζητώντας να μην γίνονται άλλες συμβουλευτικές και γνωμοδοτικές κρίσεις, αλλά να δημιουργηθεί κάτι πιο αξιόπιστο, ώστε να μην επιβαρύνεται και συνεπώς να μην επιβραδύνεται η απονομή δικαιοσύνης. Όπως είχε πει, υπάρχει μια «βιομηχανία αγωγών» κατά γιατρών τα τελευταία χρόνια και από τις εκατό υποθέσεις τελικά ούτε οι είκοσι δεν ήταν για εκδίκαση. Ωστόσο, ύστερα από όσα αποκαλύπτονται, αυτή η «βιομηχανία» μάλλον αναπτύσσεται εκ νέου, τόσο από ασθενείς που αμφισβητούν γιατρούς και θεραπείες -δικαίως πολλές φορές- όσο και από δικηγόρους που συντάσσουν τα σχετικά δικονομικά έγγραφα.

Πώς να ξεχωρίσουμε τις υποθέσεις;

Όμως, όταν όλα τίθενται υπό αμφισβήτηση όπως, για παράδειγμα, νόμοι, υπουργικές αποφάσεις για συγχώνευση σωμάτων επιθεωρητών υγείας στην Εθνική Αρχή Διαφάνειας, νομιμότητα κλινικών και «ιατρική» διαφήμιση, ελεγκτικοί και συνδικαλιστικοί φορείς, αποφάσεις επιτροπών βεβαίωσης καλής λειτουργίας της εκάστοτε Περιφέρειας ή μη εφαρμογής των γνωμοδοτικών αποφάσεων από τις Διευθύνσεις Υγείας επίσης της εκάστοτε Περιφέρειας, φιλικές ή άλλες σχέσεις ελεγκτών με ελεγχόμενους, με ποια ευρήματα και με ποια εργαλεία θα αποφασίζουν τα δικαστήρια για τις όποιες διαφορές, και μάλιστα αυτές που οδηγούν σε μη αναστρέψιμες συνέπειες, όπως είναι ένας ξαφνικός θάνατος σε ένα ιατρείο ή κλινική;

“Πληρωμένες” πραγματογνωμοσύνες

Η πρόεδρος Εφετών Θεσσαλονίκης είχε μιλήσει στην ημερίδα του ΠΙΣ για «…πραγματογνωμοσύνες που γίνονται στην ποινική διαδικασία και πληρώνει το κράτος και για τις οποίες δεν προσέρχονται πραγματογνώμονες, διότι οι αμοιβές είναι αστείες. Και από την άλλη γίνονται πραγματογνωμοσύνες στις ιατρικές αμέλειες στην αστική διαδικασία και πληρώνει ο ενάγων. Αυτό που σας λέω σκεφθείτε το, γιατί βλέπεις πραγματογνωμοσύνες που τις λέμε εμείς, με εισαγωγικά, “πληρωμένες”. Καταλαβαίνεις πολύ καλά ότι έτσι όπως τα λένε ασαφώς καταλήγουν σε ένα συμπέρασμα για να σε συσκοτίσουν. Αλλά αυτό πληρώνεται από τον ενάγοντα. Γι’ αυτό λέω ότι το σύστημα αυτό έχει πτωχεύσει. Δηλαδή είναι ταφόπλακα. Τελείωσε. Είναι τελειωμένο. Είτε από τη μία πλευρά είτε από την άλλη. Να μην ντρεπόμαστε να το λέμε, να το φωνάζουμε, και πρέπει να το δούμε. Όχι πάλι συμβουλευτικό πόρισμα. Δηλαδή να είναι ένα πόρισμα συμβουλευτικού είδους με αυτή την επιτροπή, που θα πληρώνει ένα παράβολο διαδίκου, σωστά, αν αυτό χρηματοδοτείται κ.λπ. Πρέπει να είναι υποχρεωτικό και να συνδυάζεται με εξωδικαστική επίλυση της διαφοράς με τις ασφαλιστικές από τη μία πλευρά. Να μην μπορείς να πας στο δικαστήριο άμα δεν έχεις αυτή την απόφαση της επιτροπής, του συμβουλίου, που να κρίνει την υπόθεση, και να μην προχωράει η υπόθεση, να εξαρτάται από εκεί. Αλλιώς με τα χρόνια θα γίνει πάλι ένα συμβουλευτικό όργανο» (Εδώ ολόκληρη η ημερίδα του ΠΙΣ)

Αξιοπιστία και εμπιστοσύνη

Η κυρία Μαντζακίδου θυμήθηκε δε και τα πρώτα χρόνια της καριέρας της, όπου «υπήρχαν οι ιατρικοί σύλλογοι σε κάθε νομό, ανάλογα με την υπόθεση, οι οποίοι μας έκαναν κάποιες πραγματογνωμοσύνες και είχαν ένα κύρος στην αρχή, είχε μια δέσμευση και μας επηρέαζε κάπως. Καταλάβαμε όμως χρόνο με τον χρόνο ότι δεν ήταν αξιόπιστο ούτε αυτό και ότι και αυτό κάποιος το πλήρωνε για να γίνει. Άρα πρέπει να αποκατασταθεί η αξιοπιστία, να βρεθεί ένα όργανο αμερόληπτο που να κρίνει. Να είναι ένας δικαστής και από τα πολιτικά δικαστήρια και από τα ποινικά, ίσως ένας εισαγγελικός λειτουργός και από τα διοικητικά, ώστε να εμπνέει εμπιστοσύνη και στον κόσμο και στο δικαστικό σύστημα και να ξεκαθαρίζει ποιες υποθέσεις θα προχωράνε και ποιες όχι». Η πρόεδρος κατέληξε ότι η «δικαιοσύνη στην Ελλάδα δυστυχώς είναι πολύ φθηνή. Πάρα πολύ φθηνή. Διαδικασία δέκα ετών και τα δικαστικά έξοδα που μπαίνουν στο τέλος είναι 1.000 ευρώ, άρα ο άλλος γιατί να μην πάει στα δικαστήρια και να περιμένει δέκα χρόνια και να ταλαιπωρεί όλον τον κόσμο; Αν ήταν να πληρώσει δικαστικά έξοδα 100.000 ευρώ, όπως είναι έξω, ή 50.000 ευρώ, δεν θα πήγαιναν στα δικαστήρια τόσο εύκολα»  ή όπως θα έλεγαν σήμερα αρκετοί θα πήγαιναν σοβαρότερες υποθέσεις και δεν θα περίμεναν τον θάνατο ενός δημοφιλούς καλλιτέχνη για να τις φέρουν στο φως της επικαιρότητας…

Μια «πληγή» πάνω στην… «πληγή» των ιδιωτικών δομών φροντίδας