ΣΒΕ: Με ιστορικό τόμο και ψηφιακό μουσείο «ζωντανεύει» η παλιά βιομηχανία της Βόρειας Ελλάδας

Η ιστορική πορεία της βιομηχανίας στη Βόρεια Ελλάδα, υπό το πρίσμα των οικονομικών, πολιτικών και κοινωνικών  μεταβολών στις οποίες συνέβαλε, αναλύθηκαν στην παρουσίαση της νέας έκδοσης του Συνδέσμου Βιομηχανιών Ελλάδος (ΣΒΕ), που έλαβε χώρα σήμερα το απόγευμα στο Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Θεσσαλονίκης (ΕΒΕΘ).

Η παρουσίαση έγινε από την πρόεδρο του ΣΒΕ, Λουκία Σαράντη, τον επίτιμο πρόεδο του ΕΒΕΘ, Εμμανουήλ Βλαχιογιάννη, και τον δρα. Ευάγγλο Χεκίμογλου, που μαζί με τη δρα. Ευφροσύνη Ρούπα υλοποίησαν την έκδοση.

«Όπου υπάρχει εργοστάσιο οι τοπικές κοινωνίες μένουν ζωντανές»

«Η ιστορία του ελληνικού κράτους είναι αυτή ενός μικρού κράτους και ενός σκληρά δοκιμασμένου λαού, που κατάφερε να εδραιωθεί διεθνώς, με ανάπτυξη και πρωτοπόρο πνεύμα. Η βιομηχανία είχε εξαρχής πρωταγωνιστικό ρόλο σε αυτό», τόνισε στην τοποθέτησή της η κ. Σαράντη.

Υπογραμμίζοντας το περιφερειακό αποτύπωμα του κλάδου, σημείωσε χαρακτηριστικά: «Ειδικά στη Βόρεια Ελλάδα στήριξε τις τοπικές κοινωνίες και έδωσε ώθηση στην εθνική οικονομία, κάτι που ισχύει και σήμερα. Όπου υπάρχει βιομηχανία, η τοπική κοινωνία συγκρατείται και οι άνθρωποι μένουν στον τόπο που γεννήθηκαν».

Στις σελίδες του βιβλίου, πέραν των οικονομικών δεδομένων, ζωντανεύουν οι ζωές των επιχειρηματών, των εργατών και των κοινότητες που αναπτύχθηκαν πέριξ των εργοστασίων. Κλείνοντας, η κ. Σαράντη απηύθυνε ευχαριστίες προς το ΕΒΕΘ για τη συμβολή του μέσω της πρόσβασης στο πλούσιο αρχείο του, υπενθυμίζοντας τους ισχυρούς ιστορικούς δεσμούς των δύο φορέων, οι οποίοι ιδρύθηκαν διαδοχικά το 1914 και το 1915 αντίστοιχα.

ΣΒΕ: Έρχεται ψηφιακό μουσείο για τη βιομηχανία σε… παλιό καφενείο

Αναφερόμενη στις περαιτέρω πρωτοβουλίες του Συνδέσμου, η κ. Σαράντη εξήγησε πως ο νέος τόμος λειτουργεί ως ερευνητική βάση για τη δημιουργία ενός μοναδικού στη χώρα εγχειρήματος: «Ως ο μόνος κοινωνικός εταίρος στη Βόρεια Ελλάδα, θελήσαμε με αυτό το βιβλίο να προσφέρουμε μια βάση μελέτης στην οποία στηρίχθηκε η πρωτοβουλία του ΣΒΕ: ο σχεδιασμός ενός ψηφιακού μουσείου όμορα στις εγκαταστάσεις μας, σε χώρο που παραχώρησε ο δήμος σε ένα παλιό καφενείο-πολυβολείο».

Το έργο υλοποιείται σε συνεργασία με την Περιφέρεια μέσω χρηματοδότησης από το ΕΣΠΑ. Όπως διευκρίνισε η πρόεδρος του ΣΒΕ, τα εκθέματα θα είναι εξ ολοκλήρου ψηφιακά –καλύπτοντας αρχικά την περίοδο έως το 1980 με σταδιακό μετέπειτα εμπλουτισμό– ενώ ο τόμος αποτελεί «το θεμέλιο μιας ευρύτερης επιστημονικής και τεκμηριωμένης ερευνητικής βάσης».

Το μουσείο θα είναι ελεύθερο και επισκέψιμο για το κοινό, προσθέτοντας έναν νέο πόλο έλξης στην οδό 26ης Οκτωβρίου, μια περιοχή που δέχεται σημαντικές επενδύσεις.

Πώς η ελληνική βιομηχανία αναγεννήθηκε από τις στάχτες της μεταπολεμικά

Τη συγκίνησή του για την παρουσία παλαιών στελεχών της περιόδου της βιομηχανικής ακμής εξέφρασε ο κ. Βλαχογιάννης, τονίζοντας τη σημασία της αναδρομής στο παρελθόν ως εργαλείου γνώσης και διδασκαλίας για το μέλλον. Παράλληλα, εξήρε το έργο των συγγραφέων για την αναπαράσταση της ιστορικής πορείας και την επεξεργασία των στατιστικών πινάκων.

Ανατρέχοντας στους σταθμούς της ελληνικής βιομηχανίας, ο κ. Βλαχογιάννης σημείωσε πως η πορεία γνώρισε εξάρσεις και δυσκολίες: «Τα πρώτα χρόνια μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο η προσπάθεια για την αναστήλωση και τον εκμηχανισμό της βιομηχανίας ήταν ηρωική». Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, το 1980 ολοκληρώθηκε η πρώτη χρυσή περίοδος, συμπληρώνοντας με νόημα: «Η επόμενη έρχεται, είναι καθήκον μας να το πετύχουμε αυτό».

Ο επίτιμος πρόεδρος του ΕΒΕΘ στεγάσε την ανάλυσή του στην αναγκαιότητα μιας συγκροτημένης περιφερειακής πολιτικής –στοιχείου που, όπως είπε, στερήθηκε η χώρα και ιδίως η Βόρεια Ελλάδα λόγω αντιφατικών κρατικών μηνυμάτων που συχνά εξουδετέρωναν την αναπτυξιακή δυναμική.

Ως εξαίρεση στον κανόνα ανέδειξε την περίοδο 1958-1980, κατά την οποία καταγράφηκε σημαντική άνθηση. Όπως υπογράμμισε, επρόκειτο για ένα κλασικό παράδειγμα διάχυσης της ανάπτυξης (trickle-down economics), όπου μια μεγάλη οικονομική επένδυση στην παραγωγική οικονομία τόνωσε παράλληλα τους δευτερεύοντες κλάδους. Την περίοδο αυτή συνέδεσε ευθέως με τη συμβολή του Κωνσταντίνου Καραμανλή, ο οποίος –σε συνδυασμό με το πείσμα των οικονομικών παραγόντων της περιοχής– συνέβαλε καθοριστικά στην ανοικοδόμηση της βιομηχανίας από τις στάχτες του πολέμου, του Ολοκαυτώματος και του Εμφυλίου.

Χεκίμογλου: «Αναγκαίες περισσότερες μελέτες και αναλύσεις για τη βιομηχανία στην Ελλάδα»

Μιλώντας για την ερευνητική και συγγραφική διαδικασία του βιβλίου, ο δρ. Χεκίμογλου εξήγησε πως η όλη διαδικασία στηρίχθηκε σε ένα ευρύτατο πλέγμα πρωτογενών πηγών και αρχειακού υλικού.

Όπως επισήμανε, για τη συγκρότηση της έρευνας αξιοποιήθηκαν επίσημα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ από το 1920 και έπειτα, καθώς και πλούσιο αρχειακό υλικό από φορείς-πυλώνες της οικονομικής ζωής, μεταξύ των οποίων το ΕΒΕΘ, η ΔΕΘ και η Εθνική Τράπεζα, συμπληρωμένα από τον Τύπο της εποχής και ειδικές εκδόσεις, όπως το περιοδικό «Βιομηχανική Επιθεώρηση». Μάλιστα, ο τόμος συνοδεύεται από πλήρη κατάλογο της σχετικής νομοθεσίας για τη βιομηχανία στην Ελλάδα, καθώς και από μητρώο των συναφών επιχειρήσεων.

Παράλληλα, ο δρ. Χεκίμογλου αναδείχθηκε το κενό που υφίσταται διαχρονικά στην ερευνητική χαρτογράφηση του κλάδου, αφού η πολιτεία και η ακαδημαϊκή κοινότητα εξακολουθούν να στερούνται επαρκών μελετών και στατιστικών αναλύσεων αποκλειστικά για τη βορειοελλαδική βιομηχανία, καθιστώντας την παρούσα έκδοση σταθμό για τη θεμελίωση της σχετικής ιστορικής έρευνας.